<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0252-8274</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Ernstia]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Ernstia]]></abbrev-journal-title>
<issn>0252-8274</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Central de Venezuela]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0252-82742006000200003</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Capparis L. Subgénero Calanthea DC. En Venezuela]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ruiz-Zapata]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thirza]]></given-names>
</name>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A">
<institution><![CDATA[,  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2006</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2006</year>
</pub-date>
<volume>16</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>111</fpage>
<lpage>127</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0252-82742006000200003&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0252-82742006000200003&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0252-82742006000200003&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Calanthea fue designada como sección de Capparis por De Candolle en 1824 y elevada al estatus de subgénero por Eichler en 1865. Con el objetivo de conocer las especies de Capparis subgénero Calanthea presentes en Venezuela,se hizo una revisión de la literatura taxonómica y de los especímenes de diferentes herbarios nacionales y extranjeros; también se hicieron observaciones de las especies en sus hábitats correspondientes. Se registraron tres especies: C. pulcherrima Jacq., C. stenosepala Urb. y C. detonsa Triana et Planch.,las cuales tienen distribución disyunta en el país y crecen en habitats diferentes;las dos primeras en matorrales xerofíticos y espinares, y la última en bosques siempreverdes montanos. C. pulcherrima es conocida en Venezuela hasta ahora sólo del estado Lara a 600-700 m s.n.m. y en Colombia, de la localidad tipo y áreas vecinas; C. stenosepala es endémica de Venezuela, presente en los estados Anzoátegui, Sucre y Nueva Esparta, desde el nivel del mar hasta los 500 m y C. detonsa se encuentra en los estados Amazonas,Bolívar, Barinas y Táchira, entre 600 y 1300 m s.n.m.; esta última tiene distribución más amplia, encontrándose también en Brasil, Colombia, Ecuador, Perú y Bolivia. Se incluyen ilustraciones y un mapa de distribución de las especies estudiadas.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Calanthea was designated as a section of Capparis by De Candolle in 1824 and raised to subgeneric status by Eichler in 1865. With the objective knowing the species of Capparis subgenus Calanthea present in Venezuela a revision of the taxonomic literature and specimens from different national and foreign herbaria was undertaken, and species were observed in their habitats as well. Three species were registered: C. pulcherrima Jacq., C. stenosepala Urb.and C. detonsa Triana et Planch.; they have disjunct distributions and live in different habitats. The first two grow in thorny xerophytic thickets, and the last in montane evergreen forests. In Venezuela, C. pulcherrima is known only from Lara state, at 600-700 m, and in Colombia from the type locality and neighboring areas. C. stenosepala is an endemic of Venezuela and registered in Anzoátegui, Sucre, and Nueva Esparta states, from sea level to 500 m, and C. detonsa is present in Amazonas, Bolívar, Barinas and Táchira States, at elevations of 600-1300 m; the last species has the broadest distribution, since it is also present in Brazil, Colombia, Ecuador, Peru and Bolivia. For each species illustrations and a distribution map are included.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Capparaceae]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Taxonomía]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Capparis]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[subgénero Calanthea]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Venezuela]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Capparaceae]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Taxonomy]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Capparis]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[subgenus Calanthea]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Venezuela]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div class=Section1>      <p align=center><span class=SpellE><b><span style='font-family:Verdana'>Capparis</span></b></span><b><span style='font-family:Verdana'> L. subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span> DC. <span class=GramE>en</span> Venezuela</span></b><span style='font-size: 11.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;font-family:Arial;color:navy;mso-bidi-font-weight: bold'>&nbsp;&nbsp; </span></p>      <p align=center><span class=SpellE><b><span style='font-family:Verdana'>Thirza</span></b></span><b><span style='font-family: Verdana'><span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Ruiz-Zapata</span></b></p>      <p align="center"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Laboratorio de Botánica Sistemática. Instituto de Botánica Agrícola. Facultad de Agronomía. Universidad Central de Venezuela. Maracay 2101. Apartado Postal 4579. Venezuela. E-mail: <span class=SpellE><a href="mailto:ruizt@agr.ucv.ve">ruizt@agr.ucv.ve</a></span>; <a href="mailto:thirzar@movistar.net.ve">thirzar@movistar.net.ve</a></span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>COMPENDIO </span></b></p>      <p align="justify"><span class=SpellE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Calanthea</span></span><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'> fue designada como sección de <span class=SpellE>Capparis</span> por De <span class=SpellE>Candolle</span> en 1824 y elevada al estatus de subgénero por <span class=SpellE>Eichler</span> en 1865. Con el objetivo de conocer las especies de <span class=SpellE>Capparis</span> subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span> presentes en <span class=SpellE>Venezuela<span class=GramE>,se</span></span> hizo una revisión de la literatura taxonómica y de los <span class=SpellE>especímenes</span> de diferentes herbarios nacionales y extranjeros; también se hicieron observaciones de las especies en sus <span class=SpellE>hábitats</span> correspondientes. Se registraron tres especies: C. <span class=SpellE>pulcherrima</span> <span class=SpellE>Jacq</span>., C. <span class=SpellE>stenosepala</span> Urb. y C. <span class=SpellE>detonsa</span> <span class=SpellE>Triana</span> et <span class=SpellE>Planch</span>.<span class=GramE>,las</span> cuales tienen distribución <span class=SpellE>disyunta</span> en el país y crecen en <span class=SpellE>habitats</span> <span class=SpellE>diferentes;las</span> dos primeras en matorrales xerofíticos y espinares, y la última en bosques <span class=SpellE>siempreverdes</span> montanos. C. <span class=SpellE>pulcherrima</span> es conocida en Venezuela hasta ahora sólo del estado Lara a 600-700 m <span class=SpellE>s.n.m</span>. y en Colombia, de la localidad tipo y áreas vecinas; C. <span class=SpellE>stenosepala</span> es endémica de Venezuela, presente en los estados Anzoátegui, Sucre y Nueva Esparta, desde el nivel del mar hasta los 500 m y C. <span class=SpellE>detonsa</span> se encuentra en los estados <span class=SpellE>Amazonas,Bolívar</span>, Barinas y Táchira, entre 600 y 1300 m <span class=SpellE>s.n.m</span>.; esta última tiene distribución más amplia, encontrándose también en Brasil, Colombia, Ecuador, Perú y Bolivia. Se incluyen ilustraciones y un mapa de distribución de las especies estudiadas.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>PALABRAS CLAVE</span></b></p>      <p align="justify"><span class=SpellE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Capparaceae</span></span><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>, Taxonomía, <span class=SpellE>Capparis</span>, subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span>, Venezuela. </span></p>      <p align="justify"><b><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language: EN-US'>ABSTRACT</span></b><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span></p>      <p align="justify"><span class=SpellE><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family: Verdana;mso-ansi-language:EN-US'>Calanthea</span></span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'> was designated as a section of <span class=SpellE>Capparis</span> by De <span class=SpellE>Candolle</span> in 1824 and raised to <span class=SpellE>subgeneric</span> status by <span class=SpellE>Eichler</span> in 1865. With the objective knowing the species of <span class=SpellE>Capparis</span> subgenus <span class=SpellE>Calanthea</span> present in Venezuela a revision of the taxonomic literature and specimens from different national and foreign herbaria was undertaken, and species were observed in their habitats as well. Three species were registered: C. <span class=SpellE>pulcherrima</span> <span class=SpellE><span class=GramE>Jacq</span></span><span class=GramE>.,</span> C. <span class=SpellE>stenosepala</span> <span class=SpellE>Urb.and</span> C. <span class=SpellE>detonsa</span> <span class=SpellE>Triana</span> et <span class=SpellE>Planch</span>.; they have <span class=SpellE>disjunct</span> distributions and live in different habitats. The first two grow in thorny <span class=SpellE>xerophytic</span> thickets, and the last in <span class=SpellE>montane</span> evergreen forests. In Venezuela, C. <span class=SpellE>pulcherrima</span> is known only from Lara state, at 600-700 m, and in Colombia from the type locality and neighboring areas. C. <span class=SpellE>stenosepala</span> is an endemic of Venezuela and registered in <span class=SpellE>Anzoátegui</span>, Sucre, and <span class=SpellE>Nueva</span> <span class=SpellE>Esparta</span> states, from sea level to 500 m, and C. <span class=SpellE>detonsa</span> is present in <span class=SpellE>Amazonas</span>, <span class=SpellE>Bolívar</span>, <span class=SpellE>Barinas</span> and <span class=SpellE>Táchira</span> States, at elevations of 600-1300 m; the last species has the broadest distribution, since it is also present in Brazil, Colombia, Ecuador, Peru and Bolivia. For each species illustrations and a distribution map are included.</span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language: EN-US'><o:p></o:p></span></p>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="justify"><b><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language: EN-US'>KEY WORDS </span></b><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span></p>      <p align="justify"><span class=SpellE><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family: Verdana;mso-ansi-language:EN-US'>Capparaceae</span></span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'>, Taxonomy, <span class=SpellE>Capparis</span>, subgenus <span class=SpellE>Calanthea</span>, Venezuela.</span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>INTRODUCCIÓN</span></b></p>      <p align="justify"><span class=SpellE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Capparis</span></span><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'> es uno de los géneros de <span class=SpellE>Capparaceae</span> más importantes por su número de especies, reconociéndose cerca de 200 especies en el mundo y 21-23 en Venezuela (Ruiz Zapata e <span class=SpellE>Iltis</span> 1998). Es de distribución <span class=SpellE>pantropical</span>, y en Venezuela sus especies crecen en <span class=SpellE>hábitats</span> predominantemente secos donde constituyen un componente importante de los bosques y matorrales deciduos o <span class=SpellE>semideciduos</span>, y también de los espinares y cardonales. <span class=SpellE>Calanthea</span> fue establecida como sección de <span class=SpellE>Capparis</span> por De <span class=SpellE>Candolle</span> en 1824; en ella incluye dos especies: <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>pulcherrima</span> <span class=SpellE>Jacq</span>. <span class=GramE>y</span> C. nemorosa <span class=SpellE>Jacq</span>. En 1862, <span class=SpellE>Triana</span> y Planchón le adicionan <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>detonsa</span> <span class=SpellE>Triana</span> et <span class=SpellE>Planch</span>; para esa fecha las tres especies citadas eran conocidas sólo de Colombia. <span class=SpellE>Eichler</span> (1865) eleva dicha sección y otras secciones de <span class=SpellE>Capparis</span> al estatus de subgénero e incluye en el subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span> diez especies, entre ellas las tres citadas anteriormente. Posteriormente <span class=SpellE>Pax</span> y <span class=SpellE>Hoffmann</span> (1936) mantienen <span class=SpellE>Calanthea</span> como sección con diez especies, incorporando C. <span class=SpellE>stenosepala</span> Urb. de las islas de Coche y Margarita y C. <span class=SpellE>pittieri</span> <span class=SpellE>Standley</span> de Panamá, pero excluyendo dos especies: C. <span class=SpellE>domingensis</span> <span class=SpellE>Spreng</span>. <span class=GramE>y</span> C. nemorosa <span class=SpellE>Jacq</span>.; esta última había sido transferida por <span class=SpellE>Dugand</span> (1935) al género <span class=SpellE>Stuebelia</span> (S. nemorosa) y luego transferida por el mismo <span class=SpellE>Dugand</span> (1944) al género Belencita (B. nemorosa (<span class=SpellE>Jacq</span>.) <span class=SpellE>Dugand</span>). Las especies del subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span> DC. <span class=GramE>se</span> distribuyen desde México, Centroamérica y Las Antillas hasta Bolivia. Este trabajo se circunscribe a las tres especies de dicho subgénero presentes en Venezuela.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>MATERIALES Y MÉTODOS</span></b></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Con el objetivo de establecer cuales especies de <span class=SpellE>Capparis</span> subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span> se encuentran en Venezuela, se hizo una revisión de la literatura taxonómica correspondiente y de los <span class=SpellE>especímenes</span> depositados en diferentes herbarios nacionales y extranjeros, a saber: CAR, IRBR, MER, MERF, MY, MYF, <span class=SpellE>PORT<span class=GramE>,VEN</span></span>, WIS; también de otros herbarios tales como GH y MO cuyos <span class=SpellE>especímenes</span> o fotocopias se encuentran en WIS. Además, se hicieron observaciones de dos de las especies en sus <span class=SpellE>hábitats</span> naturales con el fin de caracterizar el ambiente donde crecen, el hábito de crecimiento y algunos aspectos fenológicos. Los nombres vernáculos y la información sobre el uso de las especies se obtuvieron de los moradores de las localidades donde ellas se encuentran. </span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>RESULTADOS</span></b></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>En Venezuela se registran tres especies de <span class=SpellE>Capparis</span> subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span>: <span class=SpellE>C.pulcherrima</span> <span class=SpellE>Jacq</span>., C. <span class=SpellE>stenosepala</span> Urb. y C. <span class=SpellE>detonsa</span> <span class=SpellE>Triana</span> et <span class=SpellE>Planch</span>., las cuales tienen distribución <span class=SpellE>disyunta</span> en el país (<a href="#fig1">Fig. 1</a>) y crecen en <span class=SpellE>hábitats</span> diferentes; las dos primeras en matorrales xerofíticos y espinares, y la última en bosques <span class=SpellE>siempreverdes</span> húmedos, montanos a montano-bajos. C. <span class=SpellE>pulcherrima</span> es conocida en Venezuela hasta ahora sólo del estado Lara a 600-700 m <span class=SpellE>s.n.m</span>. y en Colombia es conocida de Cartagena, que es la localidad tipo y de otras localidades aledañas; la presencia de esta especie en la Guayana Francesa ha sido señalada con duda por <span class=SpellE>Boggan</span> et al. (1992). C. <span class=SpellE>stenosepala</span> es hasta ahora endémica de Venezuela, presente en los estados Anzoátegui, Sucre y Nueva Esparta, desde el nivel del mar hasta los 500 m <span class=SpellE>s.n.m</span>. y C. <span class=SpellE>detonsa</span> se encuentra en los estados Amazonas, Bolívar, Barinas y Táchira, entre 600 y 1300 m <span class=SpellE>s.n.m</span>.; esta última con distribución más amplia, encontrándose también en Brasil, Colombia, Ecuador, Perú y Bolivia.</span></p>      <p align="justify">&nbsp;</p>      <p align=center><span style='mso-no-proof:yes'> <img border=0 width=409 height=352 id="_x0000_i1025" src="/img/fbpe/ern/v16n2/art03img1.jpg"></span></p>      
]]></body>
<body><![CDATA[<p align=center><b><span style='font-size:10.0pt; font-family:Verdana'>Fig. 1. Mapa de distribución de las especies de <span class=SpellE>Capparis</span> L. subgénero <span class=SpellE>Calanthea</span> DC. <span class=GramE>en</span> Venezuela.</span></b></p>      <p align=center style='text-align:justify'>&nbsp;</p>      <p align=center><span style='mso-no-proof:yes'> <img border=0 width=450 height=365 id="_x0000_i1026" src="/img/fbpe/ern/v16n2/art03img1a.gif"></span></p>      
<p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Tipo: COLOMBIA</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Nueva Granada, Provincia del Cauca, Buena Vista, Quindío, 1600 m, julio de 1853, <span class=SpellE>Triana</span> s/n en el Herbario de <span class=SpellE>Delessert</span> &amp;#091;<span class=SpellE>Holotipo</span> en G-DC (foto FMNH Nº 8471); <span class=SpellE>Isotipo</span> en <span class=SpellE>COL&amp;#093</span><span class=GramE>;.</span> </span></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Árboles a arbustos de 3-12 m, <span class=SpellE>siempreverdes</span>, con denso indumento de tricomas estrellados, particularmente en ramas jóvenes, hojas y flores. Hojas alternas, pecioladas, sin <span class=SpellE>estípulas</span>; yema <span class=SpellE>axilar</span> conspicua, globosa; pecíolos de 1,5-1,8 <span class=SpellE>cm</span> largo, sin <span class=SpellE>pulvínulo</span> tomentoso-estrellados; láminas membranáceas, <span class=SpellE>papiráceas</span> a coriáceas, ampliamente elípticas hasta angosto-elípticas u <span class=SpellE>oblongas,de</span> 8-25 x 4-11 <span class=SpellE>cm</span>, base atenuada a cuneada hasta redondeada o <span class=SpellE>subcordada</span>, ápice agudo hasta redondeado, borde entero, tomentoso-estrelladas a casi glabras en la haz, densamente tomentoso-estrelladas en el envés. Inflorescencias racimos <span class=SpellE>corimbiformes</span> terminales, <span class=SpellE>paucifloros</span>. Flores hermafroditas, <span class=SpellE>actinomorfas<span class=GramE>,hipóginas</span></span>, subtendidas por brácteas <span class=SpellE>subuladas</span>, deciduas; pedicelos de 2,5-3 <span class=SpellE>cm</span> largo. Cáliz de 4 sépalos libres, iguales, angosto-ovados, de 8 x 3,5 <span class=SpellE>mm</span>, tomentoso-estrellados externamente y glabros internamente, reflejos, <span class=SpellE>valvados</span> en prefloración. Disco representado por 4 escamas diminutas, semicirculares, erectas, opuestas a los sépalos, dispuestas frente a la base interna de los mismos, tomentoso-estrelladas. Corola de 4 pétalos libres, <span class=SpellE>sésiles</span>, elípticos, de 0,8-1,5 x 0,5-0,7 <span class=SpellE>cm</span>, blanco-verdosos, externamente tomentoso-estrellados y <span class=SpellE>ferrugíneos</span> e internamente glabros, imbricados en prefloración pero apicalmente mostrando el androceo. Estambres 20-22, <span class=SpellE>exertos</span>, dispuestos en un corto <span class=SpellE>androginóforo</span> de 1-3 <span class=SpellE>mm</span> largo; filamentos de 4,5-5 <span class=SpellE>cm</span> largo, glabros, <span class=SpellE>verdeamarillentos</span>; anteras oblongas, de 3 <span class=SpellE>mm</span> largo, <span class=SpellE>basifijas</span>, amarillo-verdosas, atenuadas en el ápice terminando en un apéndice diminuto, ubicadas a nivel del estigma. Gineceo de 5-6 <span class=SpellE>mm</span> largo, llevado sobre un <span class=SpellE>ginóforo</span> de 3,5-4,5 <span class=SpellE>cm</span> largo; ovario elipsoidal, de 4-5 x 1,5 <span class=SpellE>mm</span>, glabro, 1-<span class=SpellE>locular</span>, con 2 placentas parietales; estigma sésil, <span class=SpellE>capitado</span>, verde amarillento. Frutos <span class=SpellE>bacciformes</span>, globoso-elípticos, oblongos hasta arriñonados, de 8-10 x 4-5 <span class=SpellE>cm</span>, <span class=SpellE>glabros<span class=GramE>,indehiscentes</span></span>, colgantes; <span class=SpellE>carpóforo</span> de 5-7 <span class=SpellE>cm</span> largo. Semillas 8-10, <span class=SpellE>arriñonadas<span class=GramE>,de</span></span> 2-2,5 x 1,5-2 <span class=SpellE>cm</span>; embrión no visto. (<a href="#fig2">Fig. 2</a>).</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>NOMBRES VERNÁCULOS:</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'> Naranjillo, Laurel, Bola de danto.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>ECOLOGÍA Y DISTRIBUCIÓN</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Esta especie crece en bosques <span class=SpellE>siempreverdes</span> húmedos, montanos a montano-bajos, entre 600 y 1300 m <span class=SpellE>s.n.m</span>. Florece de diciembre a febrero y ha sido encontrada con frutos en agosto, noviembre y diciembre. Se ha registrado en Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador y Perú. En Venezuela está presente en los estados Amazonas, Barinas, Bolívar y Táchira.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>AFINIDADES MORFOLÓGICAS</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Según Ruiz Zapata e <span class=SpellE>Iltis</span> (1998) esta especie está muy relacionada con <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>schunckei</span> <span class=SpellE>J.F</span>. <span class=SpellE>Macbr</span>. <span class=GramE>y</span> con <span class=SpellE>C.pittieri</span> <span class=SpellE>Standl</span>. (<span class=GramE>no</span> presentes en Venezuela). Vegetativamente podría confundirse con <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>maroniensis</span> <span class=SpellE>Benoist</span> incluida en el subgénero <span class=SpellE>Calyptrocalyx</span>, de la cual se diferencia por sus frutos globoso-elípticos hasta arriñonados de <span class=SpellE>carpóforo</span> mucho más largo.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>USOS</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: No conocidos.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>MATERIAL EXAMINADO</span></b></p>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Estado Amazonas: Municipio <span class=SpellE>Autana</span>, pica de contacto entre la comunidad de <span class=SpellE>Coromoto</span> <span class=SpellE>Cuao</span> y Puerto <span class=SpellE>Pendare</span>, entre las progresivas 1+750 - 1+800, 25-VIII-2000, F. Molina 82 (MER, MY). </span></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Estado Barinas: Municipio Pedraza, Pedraza, Alto de la Aguada, en el sotobosque de bosques de montaña, 1300 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 18-II-1955, L. <span class=SpellE>Bernardi</span> 1949 (MER). Municipio Pedraza, bosques de La Carota, Alto de la Aguada, selva de montaña, 1300 m <span class=SpellE>s.n<span class=GramE>,m</span></span>., 20-II-1955, L. <span class=SpellE>Bernardi</span> 2000 (MER).</span></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Estado Bolívar: Distr. <span class=SpellE>Cedeño</span>, Los <span class=SpellE>Pijiguaos</span>, en bosque alto a la orilla de la carretera de oficina de <span class=SpellE>Bauxiven</span> a Campamento <span class=SpellE>Trapichón</span>, 6°30’N y 66º45’O, 600 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 4-XII-1988, L. <span class=SpellE>Marcano</span>-<span class=SpellE>Berti</span>, F. Ortega, L. Valverde y I. Peña 988-113 (MER, MO, PORT).</span></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Estado Táchira: Distr. <span class=SpellE>Uribante</span>, Complejo Hidroeléctrico <span class=SpellE>Uribante</span> - <span class=SpellE>Caparo</span>, Sector El <span class=SpellE>Cedral</span>, inmediaciones de la Presa La Honda, 8º01’N, 71º37’O, 1100-1250 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 15-XI-1988, R. Rivero, W. Díaz, L. Vivas y A. García 1889 (PORT, WIS).</span></p>      <p align=center><span style='mso-no-proof:yes'> <img border=0 width=290 height=337 id="_x0000_i1027" src="/img/fbpe/ern/v16n2/art03img2.gif"></span></p>      
<p align=center><b><span style='font-size:10.0pt; font-family:Verdana'>Fig. 2. <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>detonsa</span> <span class=SpellE>Triana</span> et <span class=SpellE>Planch</span>.; A. Rama vegetativa; B. <span class=SpellE>Tricomas<span class=GramE>;C</span></span>. Fruto (F. Molina 82).</span></b></p>      <p align=center style='text-align:justify'>&nbsp;</p>      <p align="justify"><b><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language: EN-US'>2. <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>pulcherrima</span> <span class=SpellE>Jacq</span>., <span class=SpellE>Enum</span>. <span class=GramE>Pl. <span class=SpellE>Carib</span>.</span> 24. 1760; Select. <span class=SpellE>Stirp.Amer</span>. <span class=SpellE>Hist</span>. 163. t. 106. </span><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>1763.</span></b></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Tipo</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: <b>COLOMBIA</b>: Cartagena, en declives montanos; el tipo es la figura de la tabla 106 de la obra de <span class=SpellE>Jacquin</span> “<span class=SpellE>Select</span>. <span class=SpellE>Stirp</span>. <span class=SpellE>Amer</span>. Hist.” de 1763.</span></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Árboles o arbustos de 3-5 m, <span class=SpellE>siempreverdes</span>, de tronco torcido, con denso indumento de pelos estrellados particularmente en las ramas jóvenes, hojas y flores. Hojas alternas, pecioladas, sin <span class=SpellE>estípulas</span>; yemas <span class=SpellE>supra</span>-<span class=SpellE>axilares</span> 2-3, la superior más desarrollada; pecíolos de 1,5-7,5 <span class=SpellE>cm</span> largo, cuando largos con <span class=SpellE>pulvínulo</span> en ambos extremos, densamente tomentoso-estrellados; láminas muy coriáceas, elípticas, de (5,0-) 7,3-14,5 x (1,6-) 3,8-7 <span class=SpellE>cm</span>, base obtusa, ápice obtuso a levemente <span class=SpellE>retuso</span>, borde entero, casi glabras en la haz y densamente tomentoso-estrelladas en el envés. Inflorescencias cortos racimos terminales, de 3-12 <span class=SpellE>cm</span> largo, <span class=SpellE>paucifloros</span>, con 3-10 flores. Flores hermafroditas, ocasionalmente masculinas con <span class=SpellE>pistilodio</span>, actinomorfas, <span class=SpellE>períginas</span>, subtendidas por brácteas lineares, deciduas; pedicelos de 0,7-1,7 <span class=SpellE>cm</span> largo. Cáliz de 4 sépalos libres, muy separados en la base, iguales, filiformes a lineares hasta <span class=SpellE>oblongos,de</span> 1-1,4 x 0,05-0,3 <span class=SpellE>cm</span>, densamente tomentoso-estrellados en haz y envés, <span class=SpellE>reflejos,abiertos</span> en prefloración. Disco representado por 4 escamas diminutas, triangulares, erectas, opuestas a los sépalos, dispuestas frente a la base interna de los mismos, tomentoso-estrelladas. Corola de 4 pétalos libres, <span class=SpellE>sésiles</span>, angosto-ovados a elípticos, de 1,3-2 x 0,7-1 <span class=SpellE>cm</span>, crema-amarillentos, densamente tomentoso-estrellados en ambas caras, <span class=SpellE>semireflejos</span>, <span class=SpellE>valvados</span> en <span class=SpellE>prefloración.Estambres</span> 20-27, <span class=SpellE>exertos</span>, dispuestos en un diminuto <span class=SpellE>androginóforo</span> de 2-4 <span class=SpellE>mm</span> largo; filamentos de 2,5-3 <span class=SpellE>cm</span> largo, glabros, blancos tornándose purpúreos en senescencia; anteras oblongas, de 4-5 <span class=SpellE>mm</span> largo, <span class=SpellE>basidorsifijas</span>, cremosas, ubicadas por debajo del estigma. Gineceo de 5-6 <span class=SpellE>mm</span> largo, llevado sobre un <span class=SpellE>ginóforo</span> de 1,5-3,5 <span class=SpellE>cm</span> largo; ovario ovoide, de 4-5 x 3 <span class=SpellE>mm</span>, <span class=SpellE>costulado</span>, densamente tomentoso-estrellado, 1-<span class=SpellE>locular</span>, con 2 placentas parietales; estigma sésil o <span class=SpellE>subsésil</span>, <span class=SpellE>disciforme</span>; óvulos numerosos. Frutos <span class=SpellE>bacciformes</span>, piriformes a esféricos, de 10-15 x 7-10 <span class=SpellE>cm</span>, verdosos, cubiertos de escamas estrelladas cuando jóvenes, de superficie áspera y opaca cuando maduros, indehiscentes; <span class=SpellE>carpóforo</span> de 4-5 <span class=SpellE>cm</span> largo. Semillas 5-10, reniformes o irregularmente angulares, de 2-3,3 x 1,5-2,5 <span class=SpellE>cm</span>, inmersas en pulpa cremosa y fétida; embrión blanco. (<a href="#fig3">Fig. 3</a>).</span></p>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>NOMBRES VERNÁCULOS</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Mamita de caballo, Tapara de caballo.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>ECOLOGÍA Y DISTRIBUCIÓN</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Crece en matorrales xerofíticos espinosos montano bajos, de terrenos pedregosos con afloramientos rocosos, donde se encuentra también Belencita nemorosa (<span class=SpellE>Jacq</span>.) <span class=SpellE>Dugand</span>, a altitudes de 600-700 m. Florece entre diciembre y marzo con máxima floración en enero; presenta frutos maduros entre junio y octubre. Su distribución está restringida a Colombia y Venezuela; en Colombia es conocida de la localidad tipo y áreas aledañas, y en Venezuela sólo del Estado Lara. </span></p>      <p align=center><span style='mso-no-proof:yes'> <img border=0 width=221 height=282 id="_x0000_i1028" src="/img/fbpe/ern/v16n2/art03img3.gif"></span></p>      
<p align="center"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Fig. 3. <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>pulcherrima</span> <span class=SpellE>Jacq</span>.; A. Rama florífera (Benítez de Rojas et al. 4104); B. Tricomas; C. Fruto (T. Ruiz et al. 4508).</span></b></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>AFINIDADES MORFOLÓGICAS</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Especie muy afín a C. <span class=SpellE>stenosepala</span>, particularmente en la morfología floral; se diferencia de aquella por sus hojas con pecíolos en general largos y con <span class=SpellE>pulvínulos</span> en ambos extremos, por el androceo con mayor número de estambres (20-27) y por el fruto <span class=SpellE>piriforme</span>. </span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>USOS</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: No se le conoce ningún uso. Es considerada venenosa; según los moradores del lugar donde crece, los frutos de esta especie producen diarrea con sangre y posteriormente la muerte de los chivos que los comen. En el caserío Buena Vista (estado Lara) se registró la muerte de una niña de dos años por morder el fruto y las semillas de dicha especie (Ruiz Zapata 1990). En Colombia también se la considera venenosa (<span class=SpellE>Dugand</span> 1941). </span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>MATERIAL EXAMINADO</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>:</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Estado Lara</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Cerca de <span class=SpellE>Curarigua</span>, caserío Buena Vista, muestra enviada por el Centro Toxicológico Regional Centro Occidental, 28-X-1987, S. <span class=SpellE>Tillett</span> 8710-18 (MY, MYF). Distr. Torres, Municipio Antonio Díaz, Caserío Los Tunalitos,-1988, D. Serpa s/n (MY). Distr. Torres, Carretera Barquisimeto-Carora, municipio Antonio Díaz, caserío Buena Vista, antes de llegar a <span class=SpellE>Curarigua</span>, 6-VI-1989, T. Ruiz, <span class=SpellE>C.E</span>. de Rojas y F. Rojas 4508 (MY, PORT, VEN). Distr. <span class=SpellE>Torres<span class=GramE>,Municipio</span></span> Antonio Díaz, carretera Barquisimeto-<span class=SpellE>Curarigua</span>, caserío Buena Vista, en espinar, suelo pedregoso con afloramientos rocosos, 25-II-1990, <span class=SpellE>T.Ruiz</span>, <span class=SpellE>C.E</span>. de Rojas y F. Rojas 4517 (MY). Distr. Torres, alrededores de Buena Vista, cerca de <span class=SpellE>Curarigua</span>, en espinar con afloramientos rocosos, 650 m <span class=SpellE>s.n.m</span>.,10-I-1991, <span class=SpellE>C.E</span>. Benítez de Rojas, H. <span class=SpellE>Iltis</span> y T. Ruiz 4104 (MY, PORT, WIS).Municipio Antonio Díaz, cerca de <span class=SpellE>Curarigua</span>, <span class=SpellE>region</span> <span class=SpellE>of</span> <span class=SpellE>deeply</span> <span class=SpellE>eroded</span> <span class=SpellE>desert“badlands</span>”, in <span class=SpellE>the</span> <span class=SpellE>foothills</span> <span class=SpellE>of</span> <span class=SpellE>the</span> Sierra de Barbacoas, <span class=SpellE>at</span> <span class=SpellE>the</span> NE <span class=SpellE>end</span> <span class=SpellE>of</span> <span class=SpellE>the</span> <span class=SpellE>Venezuelan</span> <span class=SpellE>high</span> Andes: <span class=SpellE>Valley</span> <span class=SpellE>of</span> Río <span class=SpellE>Curarigua</span>, <span class=SpellE>vecinity</span> <span class=SpellE>of</span> Caserío Buena Vista, a <span class=SpellE>very</span> <span class=SpellE>small</span> <span class=SpellE>settlement</span> <span class=SpellE>along</span> <span class=SpellE>highway</span> 1 <span class=SpellE>km</span> NE <span class=SpellE>of</span> <span class=SpellE>Curarigua</span> (23 <span class=SpellE>km</span> SE <span class=SpellE>of</span> Carora), <span class=SpellE>ca</span>. 10º00’N, 69º56’W, <span class=SpellE>ca</span>. 650 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 10-I-1991, H. <span class=SpellE>Iltis</span>, T. Ruiz y <span class=SpellE>C.E</span>. Benítez de Rojas 30551 (MY, WIS). Distr. Torres, Caserío Buena <span class=SpellE>Vista<span class=GramE>,terrenos</span></span> pedregosos, ± 700 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 24-III-1993, <span class=SpellE>L.D</span>. Otero 173 (MERF).</span></p>      <p align="justify"><b><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language: EN-US'>3. <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>stenosepala</span> <span class=SpellE>Urb</span>., <span class=SpellE>Symb</span>. Ant. 5: 529. </span><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>1908.</span></b></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Tipo: VENEZUELA</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Isla de Margarita, El Valle, 200 m altitud, 27 de julio de 1903, florece en julio, <span class=SpellE>Johnston</span> 8. &amp;#091;<span class=SpellE>Holotipo</span> en B; <span class=SpellE>Isotipos</span> en F, GH, K, <span class=SpellE>NY,US&amp;#093</span><span class=GramE>;.</span></span></p>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Árboles o arbustos de 3-7 m, <span class=SpellE>siempreverdes</span> a parcialmente deciduos, con denso indumento de pelos estrellados radiados particularmente en las ramas <span class=SpellE>jóvenes<span class=GramE>,hojas</span></span> y flores. Hojas alternas, pecioladas, sin <span class=SpellE>estípulas</span>; yemas <span class=SpellE>supra</span>-<span class=SpellE>axilares</span> 2-3, la superior más desarrollada; pecíolos de 0,5-2,7 (-4,8) <span class=SpellE>cm</span> largo, generalmente sin <span class=SpellE>pulvínulos</span>, densamente tomentoso-estrellados; láminas muy <span class=SpellE>coriáceas,angosto</span>-elípticas, oblongas hasta ovadas, de 3,4 -14 (-17) x 1,7-6,8 (-7,7) <span class=SpellE>cm</span>, de base atenuada, redondeada hasta levemente cordiforme, ápice <span class=SpellE>agudo,obtuso</span> hasta levemente <span class=SpellE>emarginado</span>, borde entero y margen levemente <span class=SpellE>ondulado,casi</span> glabras y brillantes en la haz, tomentoso-estrelladas y opacas en el envés. Inflorescencias racimos terminales o <span class=SpellE>axilares</span>, de 5-10 <span class=SpellE>cm</span> largo, <span class=SpellE>paucia</span> multifloros, con 5-10 (-25) flores. Flores hermafroditas y ocasionalmente masculinas con <span class=SpellE>pistilodio</span>, actinomorfas, <span class=SpellE>hipóginas</span> a levemente <span class=SpellE>períginas<span class=GramE>,subtendidas</span></span> por brácteas lineares, deciduas; pedicelos de 0,4-1,5 <span class=SpellE>cm</span> largo.</span></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Cáliz de 4 sépalos libres, muy separados en la base, iguales, lineares, de 0,6-1 x 0,1 <span class=SpellE>cm</span>, densamente tomentoso-estrellados en la haz y en el envés, <span class=SpellE>reflejos<span class=GramE>,abiertos</span></span> en prefloración, tempranamente deciduos. Disco representado por 4 escamas diminutas, triangulares, erectas, opuestas a los sépalos, dispuestas frente a la base interna de los mismos, tomentoso-estrelladas. Corola de 4 pétalos libres, oblongos, de ápice agudo, de 1,2-2,2 x 0,4-0,7 <span class=SpellE>cm</span>, cremoso-<span class=SpellE>amarillentos<span class=GramE>,densamente</span></span> tomentoso-estrellados en ambas caras, <span class=SpellE>sésiles,semireflejos</span>, <span class=SpellE>valvados</span> en prefloración. Estambres (6<span class=GramE>-)</span> 8 (-9), <span class=SpellE>exertos</span>, dispuestos en un diminuto <span class=SpellE>androginóforo</span> de 1-1,5 <span class=SpellE>mm</span> largo; filamentos de 2-3 <span class=SpellE>cm</span> de largo, glabros, blanco-cremosos, tornándose purpúreos en senescencia; anteras oblongas, de 3-4 <span class=SpellE>mm</span> largo, <span class=SpellE>basidorsifijas</span>, cremosas, ubicadas por debajo o a nivel del estigma. Gineceo de 5-6 <span class=SpellE>mm</span> largo llevado sobre un <span class=SpellE>ginóforo</span> de 2,5-3,0 <span class=SpellE>cm</span> largo; ovario ovoide, de 4-5 x 2-3 <span class=SpellE>mm</span>, levemente <span class=SpellE>costulado</span>, densamente tomentoso-estrellado, 1-<span class=SpellE>locular</span>, con 2 placentas parietales; estigma sésil o <span class=SpellE>subsésil</span>, <span class=SpellE>disciforme</span>; óvulos numerosos (25-30 por ovario). Frutos <span class=SpellE>bacciformes<span class=GramE>,esféricos</span></span>, con el ápice conspicuamente <span class=SpellE>umbonado</span>, de 6,5-9 x 6-8 <span class=SpellE>cm</span>, <span class=SpellE>verdeamarillentos,densamente</span> cubiertos de escamas estrelladas cuando jóvenes y de superficie áspera, glabra y algo brillante cuando maduros, <span class=SpellE>indehiscentes,colgantes</span>; <span class=SpellE>carpóforo</span> de 3-6 <span class=SpellE>cm</span> largo. Semillas 7-12, reniformes o irregularmente angulares, de 2,5-3,0 x 1,5-2,6 <span class=SpellE>cm</span>, inmersas en pulpa cremosa; embrión    <br> blanco. (<a href="#fig4">Fig. 4</a>).</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>NOMBRES VERNÁCULOS</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Muco, Paniagua. Es interesante destacar que el nombre “Muco” fue usado por <span class=SpellE>Loefling</span> (1758) para describir una planta colectada por él y allí se menciona que dicha especie tiene frutos de carne <span class=SpellE>alba;ésta</span> y otras características hacen suponer que la especie descrita bajo “Muco” es C. <span class=SpellE>stenosepala</span>, la cual es de ocurrencia frecuente en <span class=SpellE>Cumaná</span> y sus <span class=SpellE>alrededores.El</span> nombre común “Muco” también es utilizado para otra especie no relacionada de <span class=SpellE>Capparis</span> (C. muco <span class=SpellE>Iltis</span>, Cumana, Delgado y <span class=SpellE>Aymard</span>) que crece al sur de Barcelona, estado Anzoátegui y en islas del lago de <span class=SpellE>Guri</span>, estado Bolívar (<span class=SpellE>Iltis</span> et al. 1996), pero ésta tiene frutos de pulpa anaranjada muy aromática y comestible.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>ECOLOGÍA Y DISTRIBUCIÓN</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Crece en matorrales xerofíticos y espinares del oriente del país, en terrenos pedregosos, desde el nivel del mar hasta los 250 m de altitud. Es endémica de Venezuela donde está presente en los estados Anzoátegui, Nueva Esparta y Sucre. Ha sido coleccionada con flores durante los meses de enero, marzo, abril, junio, septiembre, octubre, noviembre, y con frutos en los meses de enero, febrero, marzo, abril, julio, septiembre y diciembre en diferentes localidades del oriente del país.</span></p>      <p align=center><span style='mso-no-proof:yes'> <img border=0 width=221 height=259 id="_x0000_i1029" src="/img/fbpe/ern/v16n2/art03img4.gif"></span></p>      
<p align="center"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Fig. 4. <span class=SpellE>Capparis</span> <span class=SpellE>stenosepala</span> Urb.; A. Rama florífera (Hoyos 4605); B. Flor con detalle de los tricomas estrellados; C. Estambre; D. Fruto (Benítez de Rojas et al. 3197).</span></b></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>    <br> <b>AFINIDADES MORFOLÓGICAS</b>: Especie muy afín a C. <span class=SpellE>pulcherrima</span>, de la cual se diferencia por sus pecíolos cortos y en general carentes de <span class=SpellE>pulvínulo<span class=GramE>,por</span></span> su androceo de 8 estambres y por el fruto esférico con el ápice conspicuamente <span class=SpellE>umbonado</span>.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>USOS</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Según Hoyos (in <span class=SpellE>shedula</span>) los frutos son comidos por los niños. Sin embargo, según información dada por los moradores de El Cercado (Isla de Margarita), la semilla es venenosa y machacada y mezclada con cebo la usan para matar roedores. Cumana (2003) menciona que esta especie es usada en construcción local y las flores son usadas por los cazadores como cebo para atrapar conejos.</span></p>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>MATERIAL EXAMINADO</span></b></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Estado Anzoátegui</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: Camino entre la Margarita y El Carito, cerca del hato Ortega, 3-XI-1925, P. <span class=SpellE>Chris</span> 12 (VEN).<b>Estado Nueva Esparta</b>: Isla de Coche: 5-VIII-1903, <span class=SpellE>J.R</span>. <span class=SpellE>Johnston</span> 2 (GH). Isla de Margarita: El Valle, 200 m <span class=SpellE>s.n.m</span>, 27-VII-1903, <span class=SpellE>J.R</span>. <span class=SpellE>Johnston</span> 8 <span class=GramE>( B</span>, GH). El Dique San Juan, 2-I-1978, J. Hoyos 4233 (CAR, VEN); Tacarigua, 7-III-1978, J. Hoyos 4605 (CAR, VEN); San Juan, 400 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 19-III-1978, J. Hoyos y F. <span class=SpellE>Delascio</span> 4298 (CAR). La Sierra, 23-III-1978, J. Hoyos y F. <span class=SpellE>Delascio</span> 4341 (CAR, VEN). Isla de Margarita, <span class=SpellE>Macanao</span>, 14-X-1948, G. <span class=SpellE>Budowski</span> 28 (VEN). Distr. <span class=SpellE>Macanao</span>, al sur de <span class=SpellE>Guaimanal</span>, frente al cerro <span class=SpellE>Macanao</span>, 100 - 500 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 29-XII-1983, <span class=SpellE>C.E</span>. Benítez de Rojas y F. Rojas 3197 (MY). Distr. Díaz, Monumento Nacional <span class=SpellE>Tetas</span> de María Guevara, 20-100 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., -VI-1984, F. <span class=SpellE>Delascio</span> y A. González 12176 (CAR, VEN). Cerro este de María Guevara, 5-50 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 23-III-1985, J. <span class=SpellE>Steyermark</span>, B. <span class=SpellE>Holst</span> y J. Hoyos 130959 (<span class=SpellE>CAR<span class=GramE>,WIS</span></span>). Cerro Copey, 250 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 8-III-1983, A. <span class=SpellE>Sugden</span> 1075 (VEN). El Cercado, 13-V-1990, T. Ruiz y <span class=SpellE>C.E</span>. Benítez de Rojas 4579 (MY, WIS).</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Estado Sucre</span></b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>: <span class=SpellE>Cumaná</span>, alrededores de la Universidad de Oriente, V-1963, <span class=SpellE>L.Aristeguieta</span> 4982 (VEN). Distr. Sucre, en matorral espinoso seco, sobre colinas secas cercanas al <span class=SpellE>campus</span> de la UDO, carretera de entrada a la Universidad de Oriente sobre Cerro Colorado, al S de <span class=SpellE>Cumaná</span>, <span class=SpellE>ca</span>. 80 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 14-0I-1991, H. <span class=SpellE>Iltis</span>, L. Cumana, R. Delgado, <span class=SpellE>C.E</span>. Benítez de Rojas y T. Ruiz 30570 (MY, WIS). <span class=SpellE>Cumaná</span>, Boca de Sabana, 15-II-1978, M. <span class=SpellE>Guzman</span> y L. Cumana 084 (IRBR, WIS). Playa Manzanillo, O del hotel Cumanagoto y SO de <span class=SpellE>Cumaná</span>, 0-1 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 8-IX-1973, J. <span class=SpellE>Steyermark</span>, V. Carreño y B. Manara 108133 (VEN). Laguna de Patos, 3,5 <span class=SpellE>km</span> al SO de <span class=SpellE>Cumaná</span>, en frente del hotel Cumanagoto, 0 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 15-IX-1973, J. <span class=SpellE>Steyermark</span>, B. Manara y G. Morillo 108537 (<span class=SpellE>VEN<span class=GramE>,WIS</span></span>). Laguna de los Patos 3 <span class=SpellE>km</span> al O de <span class=SpellE>Cumaná</span>, 1-IX-1982, J.C. <span class=SpellE>Aronson</span> y <span class=SpellE>R.S</span>. <span class=SpellE>Felger</span> 4916 (MO, WIS). Lado oriental de la carretera, 4 <span class=SpellE>km</span> al suroeste de <span class=SpellE>Gamero</span>, entre la Quebrada Elvira en el Cerro La Europa y Quebrada Buena Vista, <span class=SpellE>ca</span>. 20 <span class=SpellE>km</span> al sureste de <span class=SpellE>Cumaná</span>, 40-80 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 15-IX-1973, <span class=SpellE>J.Steyermark</span>, B. Manara y G. Morillo 108646 (VEN). Cerca de <span class=SpellE>Quetepe</span>, entre <span class=SpellE>km</span> 18 y 20 al este de <span class=SpellE>Cumaná</span>, 30 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 23-V-1945, J. <span class=SpellE>Steyermark</span> 62874 (VEN). Carretera <span class=SpellE>Cumaná</span> - <span class=SpellE>Cumanacoa</span>, 22-IV-1978, M. <span class=SpellE>Guzman</span> y L. Cumana 147 (VEN). Distr. Sucre, carretera <span class=SpellE>Cumaná</span> - El <span class=SpellE>Tacal</span>, alrededores de El <span class=SpellE>Tacal</span><span class=GramE>,150</span> m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 12-I-1991, T. Ruiz, H. <span class=SpellE>Iltis</span>, <span class=SpellE>C.E</span>. Benítez de Rojas, R. Delgado y L. Cumana 4655 (MY). El <span class=SpellE>Tacal</span>, en suelos secos rocosos, 19-I-1978, <span class=SpellE>M.Guzman</span> y L. Cumana 033 (IRBR). Vecindad de El <span class=SpellE>Tacal</span>, <span class=SpellE>ca</span>. <span class=GramE>de</span> 6-8 <span class=SpellE>km</span> al SO de <span class=SpellE>Cumaná</span> sobre la carretera a Santa <span class=SpellE>Fé</span> y <span class=SpellE>ca</span>. <span class=GramE>de</span> 2 <span class=SpellE>km</span> del <span class=SpellE>Oceáno</span> Atlántico,50-75 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 12-I-1991, H. <span class=SpellE>Iltis</span>, L. Cumana, R. Delgado, <span class=SpellE>C.E</span>. Benítez de Rojas y T. Ruiz 30554 (WIS). 10 <span class=SpellE>km</span> al O de <span class=SpellE>Cumaná</span> sobre la carretera a Barcelona, 4-VII-1975, A. <span class=SpellE>Gentry</span> y P. <span class=SpellE>Berry</span> 14880 (MO, WIS). Isla Los <span class=SpellE>Venados<span class=GramE>,lado</span></span> occidental, laderas pedregosas con bosque <span class=SpellE>tropófilo</span>, S de Playa Las Barrancas Azules, 0-50 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 10-IX-1973, J. <span class=SpellE>Steyermark</span>, V. Carreño y <span class=SpellE>B.Manara</span> 108093 (VEN, WIS). Península de Manare, quebrada seca con bosque enano <span class=SpellE>tropófilo</span> y espinares, Quebrada de Manare, entre Punta Garrapata y Punta Aguirre, 0-15 m <span class=SpellE>s.n.m</span>., 11-IX-1973, J. <span class=SpellE>Steyermark</span> 108026 (VEN).</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>RECOMENDACIONES</span></b></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Se recomienda proteger estas especies, particularmente C. <span class=SpellE>pulcherrima</span>, la cual se conoce en Venezuela de una única localidad donde está representada por una población pequeña que podría estar amenazada de extinción. <span class=SpellE>Asimismo<span class=GramE>,es</span></span> prioritaria la conservación de los matorrales y espinares donde crece <span class=SpellE>C.stenosepala</span> junto a otras <span class=SpellE>Capparaceae</span>, ya que los mismos están desapareciendo rápidamente debido al desarrollo urbanístico creciente en estas áreas del oriente de Venezuela. Además, las especies de la sección <span class=SpellE>Calanthea</span>, aunque venenosas, son potencialmente ornamentales por su hábito arbóreo, la forma de su copa, su follaje <span class=SpellE>siempreverde</span> y su floración masiva; también podrían ser utilizadas como árboles de sombra y en recuperación de áreas secas <span class=SpellE>degradadas,dado</span> su sistema radical profundo y su resistencia a la sequía.</span></p>      <p align="justify"><b><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>AGRADECIMIENTOS</span></b></p>      <p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Al herbario WIS de la Universidad de <span class=SpellE>Wisconsin</span> en <span class=SpellE>Madison</span> y al Dr. <span class=SpellE>Hugh</span> <span class=SpellE>Iltis</span> por haberme permitido revisar todas sus colecciones de plantas y toda su literatura personal. A los señores Bruno Manara y Edgar <span class=SpellE>Esculpi</span> por elaborar las figuras que se presentan en este trabajo.</span></p>      <p align="justify"><b><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language: EN-US'>REFERENCIAS BIBLIOGRÁFICAS</span></b><span lang=EN-US style='mso-ansi-language: EN-US'><o:p></o:p></span></p>      <!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana; mso-ansi-language:EN-US'>1.Boggan</span></span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'>, J., V. Funk, C. <span class=SpellE>Kelloff</span>, M. Hoff, G. <span class=SpellE>Cremers</span> and C. <span class=SpellE>Feuillet</span>. 1992<span class=GramE>.Checklist</span> of the Plants of the <span class=SpellE>Guianas</span> (Guyana, Surinam, French Guiana).Washington, DC.</span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875431&pid=S0252-8274200600020000300001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>2.Cumana</span></span><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>, <span class=SpellE>L.J</span>. 2003. La familia <span class=SpellE>Capparaceae</span> depositada en el herbario IRBR de los estados Anzoátegui y Sucre, Venezuela. Saber 15 (1-2): 15-22.De <span class=SpellE>Candolle</span>, <span class=SpellE>A.P</span>. 1824. <span class=SpellE>Prodromus</span> <span class=SpellE>Systematis</span> <span class=SpellE>Naturalis</span> <span class=SpellE>Regni</span> <span class=SpellE>Vegetabilis</span> 1:237-254 [<span class=SpellE>Capparideae</span>].</span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875432&pid=S0252-8274200600020000300002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana; mso-ansi-language:EN-US'>3.Dugand</span></span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'>, A. 1935. <span class=SpellE><span class=GramE>Stuebelia</span></span><span class=GramE> <span class=SpellE>nemorosa</span> (<span class=SpellE>Jacq</span>.)</span> <span class=SpellE><span class=GramE>Dugand</span></span><span class=GramE>, comb.</span> <span class=SpellE><span class=GramE>nov</span></span>. Tropical Woods 43: 15-16.</span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875433&pid=S0252-8274200600020000300003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>4.<span class=SpellE>Dugand</span></span></span><span style='font-size:10.0pt; font-family:Verdana'>, A. 1941. El género <span class=SpellE>Capparis</span> en Colombia. <span class=SpellE>Caldasia</span> 2: 29-54.</span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875434&pid=S0252-8274200600020000300004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>5.<span class=SpellE>Dugand</span></span></span><span style='font-size:10.0pt; font-family:Verdana'>, A. 1944. <span class=SpellE>Capparidaceae</span>: <span class=SpellE>Stuebelia</span> <span class=SpellE>Pax</span>, sinónimo de Belencita <span class=SpellE>Karsten</span>. <span class=SpellE>Caldasia</span> 2(9): 371-374.</span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875435&pid=S0252-8274200600020000300005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>6.<span class=SpellE>Eichler</span></span></span><span style='font-size:10.0pt; font-family:Verdana'>, <span class=SpellE>A.G</span>. 1865. <span class=SpellE>Capparidaceae</span>. In: <span class=SpellE>Martius</span>, Flora <span class=SpellE>Brasiliensis</span> 13(1): 237-292, tab. 54-68. Reimpresión de 1967. <span class=SpellE>Verlag</span> <span class=SpellE>von</span> J. <span class=SpellE>Kramer</span>. Alemania.</span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875436&pid=S0252-8274200600020000300006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>7.<span class=SpellE>Iltis</span></span></span><span style='font-size:10.0pt; font-family:Verdana'>, <span class=SpellE>H.H</span>., <span class=SpellE>L.Cumana</span>, R. Delgado <span class=SpellE>and</span> G. <span class=SpellE>Aymard</span>. 1996. </span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana; mso-ansi-language:EN-US'>Studies in the <span class=SpellE>Capparidaceae</span> XVIII. <span class=GramE>A new giant-fruited <span class=SpellE>Capparis</span> (C. <span class=SpellE>muco</span>) from eastern Venezuela.</span> <span class=SpellE>Novon</span> 6: 375-384.</span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language: EN-US'><o:p></o:p></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875437&pid=S0252-8274200600020000300007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana; mso-ansi-language:EN-US'>8.Loefling</span></span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'>, P. 1766. <span class=SpellE>Reise</span> <span class=SpellE>nach</span> den <span class=SpellE>Spanischen</span> <span class=SpellE>Ländern</span> in <span class=SpellE>Europa</span> und America in <span class=SpellE>der</span> <span class=SpellE>Jahren</span> 1751 <span class=SpellE>bis</span> 1756. Berlin. Germany. <span class=GramE>406 p. [<span class=SpellE>versión</span> <span class=SpellE>alemana</span> de <span class=SpellE>Iter</span> <span class=SpellE>Hispanicum</span> de 1758].</span></span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875438&pid=S0252-8274200600020000300008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span class=GramE><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana; mso-ansi-language:EN-US'>9.Pax</span></span><span lang=EN-US style='font-size: 10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'> F. und K. Hoffmann. 1936. <span class=SpellE>Capparidaceae</span>. In: A. <span class=SpellE>Engler</span> und K. <span class=SpellE>Prantl<span class=GramE>,Die</span></span> <span class=SpellE>Natürlichen</span> <span class=SpellE>Pflanzenfamilien</span>, ed. 2, 17b: 146-223. <span class=SpellE><span class=GramE>Duncker</span></span><span class=GramE> und <span class=SpellE>Humblot</span>, Berlin, Germany.</span> <span class=GramE>[<span class=SpellE>Reimpresión</span> de 1960].</span></span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875439&pid=S0252-8274200600020000300009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language: EN-US'>10<span class=GramE>.Ruiz</span> Zapata, T. 1990. </span><span class=SpellE><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>Capparis</span></span><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'> <span class=SpellE>pulcherrima</span> <span class=SpellE>Jacq</span>., un nuevo registro para la flora de Venezuela. </span><span class=SpellE><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana; mso-ansi-language:EN-US'>Ernstia</span></span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'> 58-60: 41-43.<o:p></o:p></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875440&pid=S0252-8274200600020000300010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p align="justify"><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language: EN-US'>11<span class=GramE>.Ruiz</span> Zapata, T. and H.H. <span class=SpellE>Iltis</span>. 1998. <span class=SpellE>Capparaceae</span>. In: Berry, P., B. <span class=SpellE>Holst</span> and K. <span class=SpellE>Yatskievych</span> (Eds.). Flora of the Venezuelan <span class=SpellE>Guayana</span> 4: 132-157.Missouri Botanical Garden Press, St. Louis, Missouri, USA.</span><span lang=EN-US style='mso-ansi-language:EN-US'><o:p></o:p></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2875441&pid=S0252-8274200600020000300011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><p align="justify"><span style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana'>12<span class=GramE>.<span class=SpellE>Triana</span></span>, J. et <span class=SpellE>J.E</span>. Planchón. 1862. Prodromus Florae Novo Granatensis. p. 67-88 [Capparideae]. </span><span lang=EN-US style='font-size:10.0pt;font-family:Verdana;mso-ansi-language:EN-US'>Paris. In: Ann. <span class=SpellE>Sci</span>. Nat. <span class=SpellE>Bot</span>. Ser. 4. 17 (2): 65-128.</span></p>  </div>      ]]></body>
<body><![CDATA[ ]]></body>
<back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Boggan]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Funk]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kelloff]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hoff]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cremers]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Feuillet]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Checklist of the Plants of the Guianas (Guyana, Surinam, French Guiana).]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington, DC ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cumana]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La familia Capparaceae depositada en el herbario IRBR de los estados Anzoátegui y Sucre, Venezuela]]></source>
<year>2003</year>
<volume>15</volume><volume>1</volume>
<page-range>15-22</page-range><publisher-name><![CDATA[SaberProdromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dugand]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Stuebelia: nemorosa]]></source>
<year>1935</year>
<volume>43</volume>
<page-range>15-16</page-range><publisher-name><![CDATA[Tropical Woods]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dugand]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El género Capparis en Colombia]]></source>
<year>1941</year>
<volume>2</volume>
<page-range>29-54</page-range><publisher-name><![CDATA[Caldasia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dugand]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Caldasia]]></source>
<year>1944</year>
<volume>2</volume>
<numero>9</numero>
<issue>9</issue>
<page-range>371-374</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Eichler]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Martius, Flora Brasiliensis]]></source>
<year>1865</year>
<volume>13</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>237-292</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Iltis]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cumana]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Aymard]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Studies in the Capparidaceae XVIII: A new giant-fruited Capparis (C. muco) from eastern Venezuela]]></source>
<year>1996</year>
<volume>6</volume>
<page-range>375-384</page-range><publisher-name><![CDATA[Novon]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Loefling]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Reise nach den Spanischen Ländern in Europa und America in der Jahren 1751 bis 1756.]]></source>
<year>1766</year>
<page-range>406</page-range><publisher-loc><![CDATA[Berlin ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pax]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hoffmann]]></surname>
<given-names><![CDATA[K.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Engler]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Prantl]]></surname>
<given-names><![CDATA[K.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Die Natürlichen Pflanzenfamilien]]></source>
<year>1936</year>
<volume>17</volume>
<edition>ed. 2</edition>
<page-range>146-223</page-range><publisher-loc><![CDATA[Berlin ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Duncker und Humblot]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ruiz Zapata]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Capparis pulcherrima Jacq., un nuevo registro para la flora de Venezuela.]]></article-title>
<source><![CDATA[Ernstia]]></source>
<year>1990</year>
<volume>58-60</volume>
<page-range>41-43</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ruiz Zapata]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Iltis]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Capparaceae]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Berry]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Holst ]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Yatskievych ]]></surname>
<given-names><![CDATA[K.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Flora of the Venezuelan Guayana ]]></source>
<year>1998</year>
<volume>4</volume>
<page-range>132-157</page-range><publisher-loc><![CDATA[St. Louis^eMissouri Missouri]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Missouri Botanical Garden Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Triana]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Planchón]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ann. Sci. Nat. Bot. Ser.Prodromus Florae Novo Granatensis.]]></source>
<year>1862</year>
<volume>17</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>67-88</page-range><page-range>65-128</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
