<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1315-0162</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Saber]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Saber]]></abbrev-journal-title>
<issn>1315-0162</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Oriente]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1315-01622016000400018</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Discriminación laboral indígena: una aproximación desde el imaginario colonial y la teoría elsteriana]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[INDIGENOUS EMPLOYMENT DISCRIMINATION: AN APPROACH FROM THE COLONIAL IMAGINARY AND THE ELSTERIAN THEORY]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VÁZQUEZ-PARRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[JOSÉ]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAMPOS-RIVAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[CARLOS]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Instituto Tecnológico y de Estudios Superiores de Monterrey Escuela de Negocios y Humanidades ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Guadalajara ]]></addr-line>
<country>México</country>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Universidad TecMilenio  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Monterrey ]]></addr-line>
<country>México</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<volume>28</volume>
<numero>4</numero>
<fpage>828</fpage>
<lpage>837</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1315-01622016000400018&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1315-01622016000400018&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1315-01622016000400018&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[México es un país multicultural, que se distingue por la gran riqueza étnica que ha logrado conservar durante los últimos siglos. Sin embargo, parece ser que la realidad que viven los pueblos indígenas fuera un contexto muy diferente al del resto de la población al momento de encontrar un empleo. El objetivo del presente estudio fue establecer la existencia de discriminación laboral indígena en México, por considerar que estos tienen menos capacidad para realizar ciertos trabajos, en comparación a otras razas que habitan en el país. En gran medida, se determinó que el fundamento de la discriminación laboral indígena no es confiable, ya que suele sustentarse en creencias de una desigualdad educativa asociada a las comunidades rurales, cuando muchos de ellos han sido instruidos en instituciones urbanas. Como conclusión, se identificó que la argumentación de este tipo de discriminación, es en gran medida irracional, pues se basa en creencias que resultan inconsistentes con la realidad, así como atentar contra la dignidad de este grupo vulnerable subestimando factores históricos de su cultura.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Mexico is a multicultural country distinguished by the great ethnic richness that has been able to preserve over the last centuries. However, it seems that the reality experienced by indigenous peoples is very different from the context of other citizens at the moment of finding a job. The aim of this study was to establish the existence of indigenous employment discrimination in Mexico, due to the belief that they have less capacity to perform certain types of labor compared to other ethnic groups inhabiting the country. To a large extent, it was determined that the labor discrimination of indigenous people is not reliable, since it is usually supported on beliefs of educational inequality associated to the rural communities, in spite that many of them have been educated in urban institutions. In conclusion, it was identified that the argumentation of this type of discrimination is largely irrational, since it is based on beliefs that are inconsistent with reality, as well as it attempts against the dignity of this group of vulnerable people, underestimating historical factors of its culture.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Trabajo]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[virreinato]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[México]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[creencias]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Jobs]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[viceroyalty]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[México]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[beliefs]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div style="text-align: justify; font-family: Verdana;">     <div style="text-align: center;"><font style="font-weight: bold;" size="-1">DISCRIMINACI&Oacute;N LABORAL IND&Iacute;GENA: UNA APROXIMACI&Oacute;N DESDE EL IMAGINARIO COLONIAL Y LA TEOR&Iacute;A ELSTERIANA</font><br style="font-weight: bold;"> <font style="font-weight: bold;" size="-1">&nbsp;</font><br style="font-weight: bold;"> <font size="-1"><span style="font-weight: bold;">JOS&Eacute; V&Aacute;ZQUEZ-PARRA<sup>1</sup>, CARLOS CAMPOS-RIVAS<sup>2</sup></span> </font>    <br> </div> <font size="-1">    <br> 1 Instituto Tecnol&oacute;gico y de Estudios Superiores de Monterrey - ITESM, Campus Guadalajara, Escuela de Negocios y Humanidades,    <br> Departamento de Formaci&oacute;n Human&iacute;stica y Ciudadana, Guadalajara, Jalisco, M&eacute;xico,     <br>     <br> 2 Universidad TecMilenio, Campus Cumbres, Monterrey, Nuevo Le&oacute;n, M&eacute;xico.    <br> E-mail: jcvazquezp@itesm.mx / carlosfedericocampos@gmail.com    <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">RESUMEN</span>    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> &nbsp;    <br> M&eacute;xico es un pa&iacute;s multicultural, que se distingue por la gran riqueza &eacute;tnica que ha logrado conservar durante los &uacute;ltimos siglos. Sin embargo,&nbsp; parece ser que la realidad que viven los pueblos ind&iacute;genas fuera&nbsp; un contexto muy diferente al del resto de la poblaci&oacute;n al momento de encontrar un empleo. El objetivo del presente estudio fue&nbsp; establecer&nbsp; la&nbsp; existencia&nbsp; de&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; en&nbsp; M&eacute;xico,&nbsp; por&nbsp; considerar&nbsp; que&nbsp; estos&nbsp; tienen menos&nbsp; capacidad&nbsp; para&nbsp; realizar&nbsp; ciertos&nbsp; trabajos,&nbsp; en&nbsp; comparaci&oacute;n&nbsp; a&nbsp; otras&nbsp; razas&nbsp; que&nbsp; habitan&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; pa&iacute;s.&nbsp; En&nbsp; gran medida,&nbsp; se&nbsp; determin&oacute;&nbsp; que&nbsp; el&nbsp; fundamento&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; no&nbsp; es&nbsp; confiable,&nbsp; ya&nbsp; que&nbsp; suele sustentarse&nbsp; en&nbsp; creencias&nbsp; de una&nbsp; desigualdad&nbsp; educativa&nbsp; asociada&nbsp; a las&nbsp; comunidades&nbsp; rurales,&nbsp; cuando muchos&nbsp; de ellos han sido instruidos en instituciones urbanas. Como conclusi&oacute;n, se identific&oacute; que la argumentaci&oacute;n de este tipo de discriminaci&oacute;n, es en gran medida irracional, pues se basa en creencias que resultan inconsistentes con la realidad, as&iacute; como atentar contra la dignidad de este grupo vulnerable subestimando factores hist&oacute;ricos de su cultura.    <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">PALABRAS CLAVE: </span>Trabajo, virreinato, M&eacute;xico, creencias.    <br>     <br> </font>     <div style="text-align: center;"><font size="-1"><span style="font-weight: bold;">INDIGENOUS EMPLOYMENT DISCRIMINATION: AN APPROACH FROM THE COLONIAL IMAGINARY AND THE ELSTERIAN THEORY</span></font>    <br> </div> <font size="-1">&nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">ABSTRACT</span>    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> Mexico is a multicultural country distinguished by the great ethnic richness that has been able to preserve over the last centuries. However, it seems that the reality experienced by indigenous peoples is very different from the context of other citizens at the moment of finding a job. The aim of this study was to establish the existence of indigenous employment discrimination in Mexico, due to the belief that they have less capacity to perform certain&nbsp; types&nbsp; of&nbsp; labor&nbsp; compared&nbsp; to&nbsp; other&nbsp; ethnic&nbsp; groups&nbsp; inhabiting&nbsp; the&nbsp; country.&nbsp; To&nbsp; a&nbsp; large&nbsp; extent,&nbsp; it&nbsp; was determined&nbsp; that&nbsp; the&nbsp; labor&nbsp; discrimination&nbsp; of&nbsp; indigenous&nbsp; people&nbsp; is&nbsp; not&nbsp; reliable,&nbsp; since&nbsp; it&nbsp; is&nbsp; usually&nbsp; supported&nbsp; on beliefs&nbsp; of&nbsp; educational&nbsp; inequality&nbsp; associated&nbsp; to&nbsp; the&nbsp; rural&nbsp; communities,&nbsp; in&nbsp; spite&nbsp; that&nbsp; many&nbsp; of&nbsp; them&nbsp; have&nbsp; been educated&nbsp; in&nbsp; urban&nbsp; institutions.&nbsp; In&nbsp; conclusion,&nbsp; it&nbsp; was&nbsp; identified&nbsp; that&nbsp; the&nbsp; argumentation&nbsp; of&nbsp; this&nbsp; type&nbsp; of discrimination&nbsp; is&nbsp; largely&nbsp; irrational,&nbsp; since&nbsp; it&nbsp;&nbsp;&nbsp; is&nbsp; based&nbsp; on&nbsp; beliefs&nbsp; that&nbsp; are&nbsp; inconsistent&nbsp; with&nbsp; reality,&nbsp; as&nbsp; well&nbsp; as&nbsp; it attempts against the dignity of this group of vulnerable people, underestimating historical factors of its culture.    <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">KEY WORDS:</span> Jobs, viceroyalty, M&eacute;xico, beliefs.    <br> &nbsp;    <br> Recibido: abril 2016. Aprobado: julio 2016. Versi&oacute;n final: septiembre 2016.    <br>     <br> <span style="font-weight: bold;">INTRODUCCI&Oacute;N</span>    <br> &nbsp;    <br> Es&nbsp; indudable&nbsp; que&nbsp; M&eacute;xico&nbsp; es&nbsp; un&nbsp; pa&iacute;s&nbsp; tanto multicultural como pluri&eacute;tnico, pues su poblaci&oacute;n no&nbsp; &uacute;nicamente&nbsp; se&nbsp; caracteriza&nbsp; por&nbsp; su&nbsp; gran diversidad&nbsp; sociocultural,&nbsp; sino&nbsp; tambi&eacute;n&nbsp; por&nbsp; su variedad ling&uuml;&iacute;stica&nbsp; y &eacute;tnica.&nbsp; Seg&uacute;n el II Conteo de Poblaci&oacute;n y Vivienda 2005 (INEGI 2011), en M&eacute;xico&nbsp; hay&nbsp; un&nbsp; aproximado&nbsp; de&nbsp; 10&nbsp; millones&nbsp; de ind&iacute;genas,&nbsp; quienes&nbsp; conservan&nbsp; cerca&nbsp; de&nbsp; 85 diferentes&nbsp; lenguas&nbsp; y&nbsp; dialectos,&nbsp; demostrando&nbsp; la riqueza&nbsp; &eacute;tnica&nbsp; que&nbsp; actualmente&nbsp; a&uacute;n&nbsp; impera&nbsp; en&nbsp; el pa&iacute;s.&nbsp; Sin&nbsp; embargo,&nbsp; la&nbsp; Oficina&nbsp; del&nbsp; Alto Comisionado para los Derechos Humanos de las Naciones&nbsp; Unidas,&nbsp; considera&nbsp; que&nbsp; a&nbsp; pesar&nbsp; de&nbsp; la caracter&iacute;stica&nbsp; positiva&nbsp; que&nbsp; puede&nbsp; significar&nbsp; la conservaci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; historia&nbsp; viva&nbsp; de&nbsp; un&nbsp; pa&iacute;s,&nbsp; los pueblos&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; enfrentan&nbsp; muchos&nbsp; desaf&iacute;os&nbsp; y sus derechos humanos son violentados constantemente (ONU 2009).    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> En M&eacute;xico, &eacute;sta situaci&oacute;n ha llegado a puntos alarmantes ya que el pa&iacute;s es considerado como la segunda&nbsp; naci&oacute;n&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; mundo&nbsp; con&nbsp; mayor&nbsp; tasa&nbsp; de pobreza&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; (8&nbsp; de&nbsp; cada&nbsp; 10),&nbsp; superado &uacute;nicamente&nbsp; por&nbsp; la&nbsp; Rep&uacute;blica&nbsp; Democr&aacute;tica&nbsp; del Congo&nbsp; (8,5&nbsp; de&nbsp; cada&nbsp; 10)&nbsp; demostr&aacute;ndose&nbsp; as&iacute;&nbsp; que tanto&nbsp; la&nbsp; sociedad,&nbsp; como&nbsp; los&nbsp; gobiernos&nbsp; parecen desconocer&nbsp; los&nbsp; derechos&nbsp; fundamentales&nbsp; de&nbsp; los pueblos&nbsp; naturales.&nbsp; Esto&nbsp; se&nbsp; refleja&nbsp; claramente&nbsp; en las&nbsp; precarias&nbsp; condiciones&nbsp; de&nbsp; salud,&nbsp; educaci&oacute;n&nbsp; y vivienda&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; encuentran&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas mexicanos (Gonz&aacute;lez 2011). A esto se le suma el alto&nbsp; grado&nbsp; de&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; al&nbsp; que&nbsp; est&aacute;n sometidos&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; en&nbsp; M&eacute;xico,&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; que seg&uacute;n&nbsp; datos&nbsp; del&nbsp; Consejo&nbsp; Nacional&nbsp; para&nbsp; Prevenir la&nbsp; Discriminaci&oacute;n&nbsp; (CONAPRED),&nbsp; se&nbsp; manifiesta en&nbsp; situaciones&nbsp; como&nbsp; el&nbsp; acento&nbsp; al&nbsp; hablar,&nbsp; la&nbsp; vestimenta&nbsp; o&nbsp; los&nbsp; rasgos&nbsp; faciales&nbsp; parecen&nbsp; ser suficientes para que casi el 40% de los ind&iacute;genas en&nbsp; M&eacute;xico&nbsp; durante&nbsp; el&nbsp; 2010,&nbsp; hayan&nbsp; sufrido&nbsp; alg&uacute;n tipo&nbsp; de&nbsp; rechazo&nbsp; por&nbsp; parte&nbsp; del&nbsp; resto&nbsp; de&nbsp; la poblaci&oacute;n (Proceso 2011).    <br> &nbsp;    <br> De&nbsp; igual&nbsp; forma,&nbsp; seg&uacute;n&nbsp; la&nbsp; CONAPRED&nbsp; y&nbsp; la Facultad&nbsp; Latinoamericana&nbsp; de&nbsp; Ciencias&nbsp; Sociales (FLACSO), aunque la&nbsp; Ciudad de M&eacute;xico es una de&nbsp; las&nbsp; zonas&nbsp; con&nbsp; mayor&nbsp; acumulaci&oacute;n&nbsp; urbana&nbsp; de poblaci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; car&aacute;cter&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; pa&iacute;s,&nbsp; la discriminaci&oacute;n&nbsp; es&nbsp; latente,&nbsp; lo&nbsp; que&nbsp; lleva&nbsp; a&nbsp; que aquellas&nbsp; personas&nbsp; que&nbsp; por&nbsp; su&nbsp; apariencia&nbsp; o&nbsp; su lengua&nbsp; sean&nbsp; se&ntilde;alados&nbsp; como&nbsp; ind&iacute;genas,&nbsp; solo puedan&nbsp; conseguir&nbsp; trabajo&nbsp; como&nbsp; alba&ntilde;iles, vendedores&nbsp; ambulantes,&nbsp; personal&nbsp; de&nbsp; limpieza,&nbsp; o si tienen suerte, entrar a alguna empresa, aunque dif&iacute;cilmente&nbsp; ocupar&aacute;n&nbsp; alg&uacute;n&nbsp; puesto&nbsp; de&nbsp; mando (Arvizu&nbsp; 2007,&nbsp; S&eacute;verine&nbsp; 2013).&nbsp; De&nbsp; esta&nbsp; forma, pobreza&nbsp; y&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; parecen&nbsp; ser&nbsp; dos situaciones&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; entretejen&nbsp; en&nbsp; una&nbsp; compleja trama,&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; que&nbsp; la&nbsp; econom&iacute;a&nbsp; moderna&nbsp; parece cerrar&nbsp; sus&nbsp; puertas&nbsp; ante&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas,&nbsp; no permiti&eacute;ndoles&nbsp; oportunidades&nbsp; de&nbsp; desarrollo laboral&nbsp; o&nbsp; bien,&nbsp; margin&aacute;ndolos&nbsp; a&nbsp; aquellas actividades de bajo nivel, por considerar que sus capacidades&nbsp; son&nbsp; inferiores&nbsp; a&nbsp; los&nbsp; del&nbsp; resto&nbsp; de&nbsp; la poblaci&oacute;n (Labor&iacute;n et al. 2012).    <br> &nbsp;    <br> El&nbsp; objetivo&nbsp; del&nbsp; presente&nbsp; trabajo&nbsp; fue&nbsp; plantear, mediante&nbsp; un&nbsp; m&eacute;todo&nbsp; de&nbsp; reflexi&oacute;n&nbsp; documental, una&nbsp; aproximaci&oacute;n&nbsp; hist&oacute;rica&nbsp; racional&nbsp; a&nbsp; la discriminaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; que&nbsp; son&nbsp; sujetos&nbsp; los ind&iacute;genas, por considerarlos incapaces de ocupar un&nbsp; puesto&nbsp; laboral,&nbsp; a&nbsp; diferencia&nbsp; de&nbsp; un&nbsp; blanco&nbsp; o mestizo,&nbsp; bas&aacute;ndose&nbsp; en&nbsp; una&nbsp; teor&iacute;a&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; acci&oacute;n como&nbsp; la&nbsp; propuesta&nbsp; por&nbsp; el&nbsp; te&oacute;rico&nbsp; noruego&nbsp; Jon Elster.     <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">El&nbsp; origen&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; en M&eacute;xico&nbsp;</span>     <br>     <br> El&nbsp; fen&oacute;meno&nbsp; del&nbsp; origen&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; discriminaci&oacute;n de los ind&iacute;genas en M&eacute;xico, debe&nbsp; de comprenderse&nbsp; dentro&nbsp; de&nbsp; su&nbsp; naturaleza&nbsp; hist&oacute;rica, respondiendo&nbsp; a&nbsp; una&nbsp; serie&nbsp; de&nbsp; sucesos&nbsp; espec&iacute;ficos que&nbsp; se&nbsp; mezclan&nbsp; con&nbsp; nociones&nbsp; sociol&oacute;gicas&nbsp; y&nbsp; el imaginario&nbsp; medieval,&nbsp; generando&nbsp; las&nbsp; condiciones necesarias para el surgimiento de una estratificaci&oacute;n&nbsp; muy&nbsp; bien&nbsp; definida.&nbsp; El&nbsp; origen&nbsp; de este&nbsp; tipo&nbsp; de&nbsp; discriminaci&oacute;n,&nbsp; puede&nbsp; ser&nbsp; rastreado hasta&nbsp; los&nbsp; principios&nbsp; mismos&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; conquista&nbsp; de Am&eacute;rica (Becerra y Rolander 2005). Fue durante el encuentro de civilizaciones, a inicios del siglo XVI,&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; comenz&oacute;&nbsp; a&nbsp; fraguar&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; actual territorio mexicano, una sociedad estratificada, la cual&nbsp; era&nbsp; el&nbsp; origen&nbsp; de&nbsp; un&nbsp; discurso&nbsp; de&nbsp; castas&nbsp; que afectar&iacute;a&nbsp; profundamente&nbsp; la&nbsp; convivencia&nbsp; social durante los tres siglos de virreinato, definiendo lo que ser&iacute;a la sociedad hispanoamericana (Quijano y Ennis 2000).    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> Tras&nbsp; la&nbsp; ca&iacute;da&nbsp; de&nbsp; M&eacute;xico-Tenochtitl&aacute;n&nbsp; en 1521, naci&oacute; un sincretismo cultural que tuvo por consecuencia un mestizaje racial, el cual termin&oacute; generando&nbsp; una&nbsp; pol&iacute;tica&nbsp; dentro&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; cual&nbsp; se fundament&oacute; una discriminaci&oacute;n auspiciada por el poder&nbsp; virreinal.&nbsp; Una&nbsp; vez&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; estableci&oacute;&nbsp; un nuevo r&eacute;gimen dentro del territorio mexicano, los indios&nbsp; quedaron&nbsp; sujetos&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; vulnerabilidad&nbsp; y pasaron&nbsp; a&nbsp; ser&nbsp; s&uacute;bditos&nbsp; de&nbsp; segunda&nbsp; categor&iacute;a, individuos conquistados, y por lo tanto, sujetos al pago&nbsp; de&nbsp; tributos&nbsp; de&nbsp; acuerdo&nbsp; a&nbsp; las&nbsp; tradiciones arrastradas&nbsp; del&nbsp; feudalismo&nbsp; medieval&nbsp; europeo (Le&oacute;n 1924: p. 7).    <br> &nbsp;    <br> La innegable violencia y ostracismo a la cual se&nbsp; enfrentaron&nbsp; los&nbsp; indios,&nbsp; fue&nbsp; solamente contrarrestada&nbsp; por&nbsp; la&nbsp; labor&nbsp; de&nbsp; un&nbsp; pu&ntilde;ado&nbsp; de apologistas&nbsp; y&nbsp; misioneros&nbsp; espa&ntilde;oles,&nbsp; mismos&nbsp; que tomaron&nbsp; como&nbsp; empresa&nbsp; propia&nbsp; la&nbsp; defensa filos&oacute;fica&nbsp; y&nbsp; material&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; humanidad&nbsp; ind&iacute;gena. Esta defensa part&iacute;a del principio que reivindicaba la&nbsp; humanidad&nbsp; y&nbsp; racionalidad&nbsp; del&nbsp; nativo americano,&nbsp; situaci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; le&nbsp; colocar&iacute;a&nbsp; en&nbsp; un estadio&nbsp; intermedio&nbsp; entre&nbsp; la&nbsp; se&ntilde;or&iacute;a&nbsp; de&nbsp; los europeos y la servidumbre de los africanos.     <br> &nbsp;    <br> Entre&nbsp; estos&nbsp; sabios&nbsp; humanistas,&nbsp; se&nbsp; puede&nbsp; citar a Bartolom&eacute; de Las Casas (de Las Casas 1953: p. 23),&nbsp; Alonso&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; Vera&nbsp; Cruz&nbsp; (Ponce-Hern&aacute;ndez 2007:&nbsp; p.&nbsp; 68)&nbsp; y&nbsp; Bernardino&nbsp; de&nbsp; Sahag&uacute;n, constructores&nbsp; de&nbsp; un&nbsp; corpus&nbsp; hist&oacute;rico&nbsp; sobre&nbsp; los logros&nbsp; y&nbsp; naturaleza&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas.&nbsp; El&nbsp; impulso de estas disertaciones&nbsp; y el ideal de la&nbsp; monarqu&iacute;a universal&nbsp; abrazado&nbsp; por&nbsp; Isabel&nbsp; la&nbsp; cat&oacute;lica&nbsp; y&nbsp; sus herederos,&nbsp; permitieron&nbsp; la&nbsp; reivindicaci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; los indios como pares, dignos de recibir el evangelio. Sin&nbsp; embargo&nbsp; la&nbsp; presi&oacute;n&nbsp; econ&oacute;mica&nbsp; de&nbsp; los conquistadores&nbsp; y&nbsp; las&nbsp; ambiciones&nbsp; propias&nbsp; de&nbsp; la pol&iacute;tica imperial, terminaron por minimizar estos progresos&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; tratamiento&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas (Murillo-Rubiera 1992: pp. 174-185).    <br> &nbsp;    <br> El surgimiento de los sistemas de &ldquo;encomiendas&rdquo;&nbsp; y&nbsp; el&nbsp; establecimiento&nbsp; de&nbsp; un r&eacute;gimen&nbsp; nominal&nbsp; de&nbsp; castas,&nbsp; termin&oacute;&nbsp; por&nbsp; generar una&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; perdura&nbsp; hoy&nbsp; en&nbsp; d&iacute;a&nbsp; en Latinoam&eacute;rica,&nbsp; dividiendo&nbsp; a&nbsp; los&nbsp; indios&nbsp; de&nbsp; los blancos casi de forma perpetua. Estas consideraciones&nbsp; rigieron&nbsp; la&nbsp; vida&nbsp; social&nbsp; del virreinato, y llevaron a los ind&iacute;genas a un estado de&nbsp; cuasi&nbsp; servidumbre&nbsp; frente&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; elite&nbsp; espa&ntilde;ola, encumbrada en la pir&aacute;mide social (L&oacute;pez de Lara 1977: pp. 91-97).    <br> &nbsp;    <br> Los&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; se&nbsp; relegaron&nbsp; a&nbsp; sus&nbsp; &ldquo;rep&uacute;blicas de&nbsp; indios&rdquo;,&nbsp; peque&ntilde;os&nbsp; reductos&nbsp; donde&nbsp; pudieron conservar&nbsp; algunos&nbsp; de&nbsp; sus&nbsp; aspectos&nbsp; culturales,pero&nbsp; con&nbsp; el&nbsp; paso&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; generaciones&nbsp; terminaron por&nbsp; ensimismarse&nbsp; y&nbsp; alejarse&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; realidad&nbsp; del resto&nbsp; del&nbsp; virreinato (M&ouml;rner&nbsp; 1974:&nbsp; pp.&nbsp; 144-145). Los&nbsp; descendientes&nbsp; de&nbsp; caciques&nbsp; y&nbsp; l&iacute;deres prehisp&aacute;nicos, tuvieron otros tipos de suertes, en su&nbsp; mayor&iacute;a&nbsp; se&nbsp; mezclaron&nbsp; con&nbsp; espa&ntilde;oles, fundando&nbsp; las&nbsp; primeras&nbsp; familias&nbsp; mestizas&nbsp; y conservando&nbsp; as&iacute;&nbsp; cierto&nbsp; prestigio.&nbsp; Los&nbsp; menos afortunados&nbsp; cayeron&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; l&oacute;gica&nbsp; de&nbsp; los encomenderos, raigambre feudal que poco o nada dist&oacute;&nbsp; de&nbsp; una&nbsp; esclavitud&nbsp; abierta&nbsp; (Elliott&nbsp; 2010:&nbsp; p. 221).    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> Durante tres siglos, los ind&iacute;genas ocuparon el segundo&nbsp; escal&oacute;n&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; estratificada&nbsp; sociedad virreinal,&nbsp; detr&aacute;s&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; blancos,&nbsp; pero&nbsp; delante&nbsp; de los negros. A pesar de los considerables abusos a los cuales fueron objeto, la legislaci&oacute;n oficial de los&nbsp; Austrias,&nbsp; y&nbsp; posteriormente&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; Borbones, se&nbsp; mostr&oacute;&nbsp; generalmente&nbsp; benevolente&nbsp; frente&nbsp; a&nbsp; los intereses&nbsp; indios,&nbsp; y&nbsp; numerosas&nbsp; leyes&nbsp; para&nbsp; su protecci&oacute;n&nbsp; fueron&nbsp; promulgadas&nbsp; (Recop.&nbsp; De&nbsp; Ind. Lib. VI, t&iacute;t. I, l. 1).    <br> &nbsp;    <br> Desafortunadamente, la mayor&iacute;a de esas leyes se&nbsp; convert&iacute;an&nbsp; en&nbsp; letra&nbsp; muerta,&nbsp; pues&nbsp; con&nbsp; el surgimiento&nbsp; de&nbsp; otros&nbsp; grupos&nbsp; sociales,&nbsp; pol&iacute;tica&nbsp; y econ&oacute;micamente poderosos en la Nueva Espa&ntilde;a, se&nbsp; aplic&oacute;&nbsp; presi&oacute;n&nbsp; para&nbsp; conservar&nbsp; el&nbsp; estatus&nbsp; quo, beneficioso&nbsp; para&nbsp; los&nbsp; intereses&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; elite novohispana.&nbsp; Con&nbsp; el&nbsp; paso&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; siglos,&nbsp; otros esquemas&nbsp; para&nbsp; la&nbsp; explotaci&oacute;n&nbsp; del&nbsp; trabajo ind&iacute;gena&nbsp; surgieron&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; virreinato,&nbsp; como&nbsp; el sistema&nbsp; de&nbsp; repartimientos,&nbsp; epitome&nbsp; de&nbsp; la corrupci&oacute;n&nbsp; virreinal&nbsp; que&nbsp; surgi&oacute;&nbsp; durante&nbsp; la let&aacute;rgica&nbsp; etapa&nbsp; tard&iacute;a&nbsp; del&nbsp; gobierno&nbsp; de&nbsp; los Austrias.&nbsp; El&nbsp; moralmente&nbsp; cuestionable&nbsp; sistema&nbsp; de encomiendas habr&iacute;a de perdurar hasta finales del siglo&nbsp; XVIII,&nbsp; abolido&nbsp; durante&nbsp; la&nbsp; etapa&nbsp; del reformismo Borb&oacute;nico (Barbier 1977.    <br> &nbsp;    <br> Dentro de la l&oacute;gica del discurso de castas, los ind&iacute;genas&nbsp; no&nbsp; pod&iacute;an&nbsp; ocupar&nbsp; puestos&nbsp; de&nbsp; gobierno ya&nbsp; fuesen&nbsp; pol&iacute;ticos&nbsp; o&nbsp; administrativos,&nbsp; los&nbsp; cuales estaban&nbsp; reservados&nbsp; para&nbsp; la&nbsp; &ldquo;gente&nbsp; de&nbsp; raz&oacute;n&rdquo;&nbsp; es decir&nbsp; los&nbsp; blancos.&nbsp; As&iacute;&nbsp; mismo&nbsp; estaban&nbsp; sujetos&nbsp; a leyes&nbsp; diferentes,&nbsp; ten&iacute;an&nbsp; derechos&nbsp; distintos&nbsp; a&nbsp; los de&nbsp; los&nbsp; blancos,&nbsp; como&nbsp; no&nbsp; pagar&nbsp; la&nbsp; alcabala&nbsp; (o impuesto&nbsp; al&nbsp; comercio) (Hern&aacute;ndez-Jaim&eacute;s&nbsp; 2008: p.&nbsp; 55),&nbsp; se&nbsp; les&nbsp; prohib&iacute;a&nbsp; la&nbsp; portaci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; armas (Recop. De Ind.&nbsp; Lib.&nbsp; VI, t&iacute;t. I, l. 31)&nbsp; y&nbsp; deb&iacute;an&nbsp; de pagar el tributo al rey (Recop. De Ind. Lib VI, t&iacute;t. V,&nbsp; l.&nbsp; 1).&nbsp; De&nbsp; igual&nbsp; manera,&nbsp; la&nbsp; legislaci&oacute;n&nbsp; oficial les&nbsp; proteg&iacute;a&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; negros,&nbsp; el&nbsp; sector&nbsp; m&aacute;s discriminado&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; poblaci&oacute;n&nbsp; (Recop.&nbsp; De&nbsp; Ind. Lib.&nbsp; VI,&nbsp; t&iacute;t.&nbsp; IX,&nbsp; l.&nbsp; 15).&nbsp; Los&nbsp; matrimonios&nbsp; entre indios y negros eran profundamente desalentados,&nbsp; y&nbsp; trataba&nbsp; de&nbsp; buscarse&nbsp; a&nbsp; toda&nbsp; costa que&nbsp; no&nbsp; se&nbsp; mezclaran.&nbsp; Por&nbsp; ello&nbsp; se&nbsp; prohib&iacute;a&nbsp; que indio alguno estuviese al servicio de un negro, y as&iacute; mismo no se permit&iacute;a que los negros e indios convivieran&nbsp; en&nbsp; sociedad,&nbsp; pues&nbsp; se&nbsp; cre&iacute;a&nbsp; que&nbsp; estos &uacute;ltimos afectaban y corromp&iacute;an al afable car&aacute;cter de los indios.    <br> &nbsp;    <br> Es evidente que la observaci&oacute;n de estas leyes no&nbsp; pod&iacute;a&nbsp; aplicarse&nbsp; en&nbsp; sentido&nbsp; estricto,&nbsp; y&nbsp; como testigo&nbsp; fiel&nbsp; e&nbsp; incuestionable,&nbsp; se&nbsp; encuentra&nbsp; el surgimiento de las complejas castas en los siglos XVII&nbsp; y&nbsp; XVIII&nbsp; (Salinas&nbsp; Campos&nbsp; 2013:&nbsp; p.&nbsp; 194). Estas&nbsp; surg&iacute;an&nbsp; por&nbsp; la&nbsp; mezcla&nbsp; de&nbsp; indios,&nbsp; negros&nbsp; y espa&ntilde;oles, n&uacute;cleo poblacional que se convirti&oacute; en el&nbsp; estrato&nbsp; m&aacute;s&nbsp; odiado&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; sociedad&nbsp; virreinal, compuesto&nbsp; por&nbsp; las&nbsp; masas&nbsp; de&nbsp; zambos,&nbsp; mulatos, cholos, coyotes, entre otros. Estos nuevos grupos eran vistos como proclives a la delincuencia, a la vagabundez y a la ociosidad (Rosenblat 1954: p. 167). Dicho lo anterior es importante puntualizar que el discurso de castas nunca fue an&aacute;logo a un sistema&nbsp; pragm&aacute;tico&nbsp; bajo&nbsp; la&nbsp; categor&iacute;a&nbsp; de&nbsp; r&eacute;gimen racial.     <br> &nbsp;    <br> La&nbsp; falta&nbsp; de&nbsp; registros&nbsp; congruentes&nbsp; de&nbsp; la genealog&iacute;a&nbsp; poblacional&nbsp; y&nbsp; la&nbsp; ambig&uuml;edad&nbsp; del fenotipo&nbsp; humano&nbsp; fueron&nbsp; barreras&nbsp; naturales&nbsp; para permitir&nbsp; la&nbsp; observaci&oacute;n&nbsp; puntual&nbsp; de&nbsp; las,&nbsp; a&nbsp; veces contradictorias,&nbsp; leyes&nbsp; y&nbsp; estatutos&nbsp; sobre&nbsp; la jerarqu&iacute;a&nbsp; social&nbsp; (Clarac&nbsp; 2003).&nbsp; A&nbsp; lo&nbsp; largo&nbsp; del virreinato sobrevivieron elites ind&iacute;genas descendientes&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; antiguas&nbsp; familias&nbsp; de caciques,&nbsp; as&iacute;&nbsp; mismo&nbsp; muchos&nbsp; de&nbsp; estos&nbsp; individuos se&nbsp; asimilaron&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; cultura&nbsp; espa&ntilde;ola&nbsp; y&nbsp; finalmente abandonaron sus ra&iacute;ces culturales ind&iacute;genas (Ros 2004).    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> En&nbsp; materia&nbsp; educativa&nbsp; hay&nbsp; un&nbsp; complejo&nbsp; crisol de&nbsp; condiciones&nbsp; y&nbsp; esquemas&nbsp; legales&nbsp; que&nbsp; descifrar para comprender el estado del ind&iacute;gena a lo largo del&nbsp; virreinato&nbsp; (CEE&nbsp; 2010).&nbsp; En&nbsp; el&nbsp; siglo&nbsp; XVI&nbsp; se establecieron&nbsp; numerosos&nbsp; colegios&nbsp; y&nbsp; misiones para la ense&ntilde;anza del evangelio, el castellano, el lat&iacute;n,&nbsp; los&nbsp; oficios&nbsp; y&nbsp; costumbres&nbsp; espa&ntilde;olas.&nbsp; Estos n&uacute;cleos&nbsp; ten&iacute;an&nbsp; como&nbsp; principal&nbsp; misi&oacute;n&nbsp; la evangelizaci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; indios&nbsp; y&nbsp; su&nbsp; asimilaci&oacute;n&nbsp; de la&nbsp; cultura&nbsp; espa&ntilde;ola,&nbsp; sin&nbsp; embargo&nbsp; su&nbsp; alcance&nbsp; fue limitado y estaba en su mayor&iacute;a restringido a los descendientes&nbsp; de&nbsp; caciques&nbsp; y&nbsp; familias&nbsp; poderosas en el sistema prehisp&aacute;nico (L&oacute;pez de Lara 1977: p.&nbsp; 188).&nbsp; La&nbsp; enorme&nbsp; mayor&iacute;a&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; indios,&nbsp; se quedaron profundamente relegados de la cultura, arte&nbsp; y&nbsp; ciencia&nbsp; del&nbsp; virreinato,&nbsp; solamente&nbsp; algunos mestizos&nbsp; pudieron&nbsp; destacar&nbsp; como&nbsp; lo&nbsp; hizo&nbsp; fray Diego&nbsp; de&nbsp; Valad&eacute;s,&nbsp; primer&nbsp; escritor&nbsp; de&nbsp; origen mestizo&nbsp; en&nbsp; publicar&nbsp; obra&nbsp; escrita&nbsp; en&nbsp; Europa (Carrasco&nbsp; 2000:&nbsp; p.&nbsp; 36).&nbsp; Esta&nbsp; marginaci&oacute;n&nbsp; del n&uacute;cleo&nbsp; acad&eacute;mico,&nbsp; literario&nbsp; y&nbsp; cient&iacute;fico&nbsp; se&nbsp; hizo patente en el siglo XVIII.    <br> &nbsp;    <br> Con&nbsp; el&nbsp; surgimiento&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; Ilustraci&oacute;n,&nbsp; la presi&oacute;n&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; estados&nbsp; imperiales&nbsp; rivales&nbsp; (como lo&nbsp; fueron&nbsp; Gran&nbsp; Breta&ntilde;a&nbsp; y&nbsp; Francia)&nbsp; y&nbsp; el&nbsp; auge&nbsp; del mercantilismo,&nbsp; la&nbsp; pol&iacute;tica&nbsp; imperial&nbsp; tom&oacute;&nbsp; un nuevo&nbsp; giro&nbsp; manifestado&nbsp; a&nbsp; trav&eacute;s&nbsp; del&nbsp; reformismo Borb&oacute;nico.&nbsp; Fue&nbsp; especialmente&nbsp; Carlos&nbsp; III&nbsp; (r. 1759-1788) un renovador de la pol&iacute;tica social de Indias,&nbsp; a&nbsp; tal&nbsp; grado&nbsp; que&nbsp; Alexander&nbsp; Humboldt&nbsp; lo llam&oacute;&nbsp; el&nbsp; &ldquo;Mayor&nbsp; bienhechor&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; indios&rdquo; (Humboldt 1973: p. 68).&nbsp; Sin embargo, la pol&iacute;tica social&nbsp; de&nbsp; Carlos&nbsp; III&nbsp; respondi&oacute;&nbsp; a&nbsp; una&nbsp; l&oacute;gica&nbsp; con intereses muy espec&iacute;ficos, detr&aacute;s de su reformismo social,&nbsp; se&nbsp; encontraba&nbsp; una&nbsp; ambici&oacute;n&nbsp; condicionada por su esp&iacute;ritu ilustrado. Se pretendi&oacute; reintegrar a los&nbsp; indios&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; sociedad&nbsp; novohispana,&nbsp; para aumentar&nbsp; los&nbsp; sectores&nbsp; productivos,&nbsp; la&nbsp; explotaci&oacute;n minera, la recaudaci&oacute;n fiscal y el ensanchamiento de&nbsp; las&nbsp; filas&nbsp; del&nbsp; ej&eacute;rcito.&nbsp; Esta&nbsp; pol&iacute;tica&nbsp; trat&oacute;&nbsp; de llevarse a cabo a trav&eacute;s de un nuevo esfuerzo para la&nbsp; ense&ntilde;anza&nbsp; del&nbsp; castellano&nbsp; y&nbsp; las&nbsp; usanzas espa&ntilde;olas (L&oacute;pez 1999: p. 472). Sin&nbsp; embargo&nbsp; las reformas&nbsp; Borb&oacute;nicas&nbsp; llegaron&nbsp; tarde,&nbsp; y&nbsp; aunque marcaron el inicio de una profunda reestructuraci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; vida&nbsp; pol&iacute;tica,&nbsp; social&nbsp; y econ&oacute;mica&nbsp; del&nbsp; virreinato,&nbsp; terminaron&nbsp; por&nbsp; verse truncadas&nbsp; debido&nbsp; al&nbsp; miedo&nbsp; a&nbsp; las&nbsp; luces&nbsp; desatadas por&nbsp; la&nbsp; revoluci&oacute;n&nbsp; francesa&nbsp; de&nbsp; 1789,&nbsp; el derrocamiento&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; Borbones&nbsp; en&nbsp; 1808&nbsp; y&nbsp; la subsecuente&nbsp; independencia&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; colonias latinoamericanas.    <br> &nbsp;    <br> El&nbsp; inicio&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; vida&nbsp; independiente&nbsp; marc&oacute;&nbsp; por primera&nbsp; vez&nbsp; en&nbsp; M&eacute;xico&nbsp; un&nbsp; nuevo&nbsp; esp&iacute;ritu&nbsp; de uni&oacute;n entre los&nbsp; sectores de la poblaci&oacute;n, abolido de&nbsp; jure,&nbsp; el&nbsp; discurso&nbsp; de&nbsp; castas&nbsp; parec&iacute;a&nbsp; quedar atrapado&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; pasado.&nbsp; Sin&nbsp; embargo&nbsp; la independencia no fue garant&iacute;a para el resurgimiento de los pueblos ind&iacute;genas, el primer presidente&nbsp; mexicano&nbsp; de&nbsp; or&iacute;genes&nbsp; indios&nbsp; no&nbsp; lleg&oacute; sino hasta 1857 con el ascenso de Benito Ju&aacute;rez. Este&nbsp; hecho&nbsp; sin&nbsp; embargo,&nbsp; no&nbsp; signific&oacute;&nbsp; un&nbsp; cambio sustancial&nbsp; en&nbsp; las&nbsp; oportunidades&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; poblaci&oacute;n ind&iacute;gena,&nbsp; la&nbsp; cual&nbsp; sigui&oacute;&nbsp; inmersa&nbsp; en&nbsp; un&nbsp; rezago educacional y laboral, v&iacute;ctima de una discriminaci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; ha&nbsp; arrastrado,&nbsp; como&nbsp; se&nbsp; ha apreciado&nbsp; aqu&iacute;&nbsp; claramente,&nbsp; desde&nbsp; la&nbsp; etapa virreinal (Singer 2014). Es evidente por lo tanto, que&nbsp; el&nbsp; rezago&nbsp; y&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; cual&nbsp; est&aacute; sujeta la poblaci&oacute;n ind&iacute;gena, es una&nbsp; herencia del periodo&nbsp; virreinal&nbsp; y&nbsp; aunque&nbsp; ya&nbsp; han&nbsp; transcurrido m&aacute;s de dos siglos desde que M&eacute;xico proclam&oacute; su independencia,&nbsp; &eacute;ste&nbsp; pesado&nbsp; legado&nbsp; sobrevive,&nbsp; a pesar&nbsp; de&nbsp; ir&nbsp; en&nbsp; contra&nbsp; de&nbsp; toda&nbsp; raz&oacute;n&nbsp; y&nbsp; l&oacute;gica (Vera-Noriega 2006).    <br> &nbsp;    <br> Si&nbsp; bien&nbsp; el&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; goz&oacute;&nbsp; formalmente&nbsp; de &ldquo;prerrogativas&nbsp; y&nbsp; privilegios&rdquo;&nbsp; concebidos&nbsp; para&nbsp; su protecci&oacute;n,&nbsp; la&nbsp; legislaci&oacute;n&nbsp; virreinal&nbsp; qued&oacute; atrapada&nbsp; en&nbsp; un&nbsp; sesgo&nbsp; racial&nbsp; construido&nbsp; sobre&nbsp; un falso&nbsp; principio&nbsp; de&nbsp; superioridad&nbsp; europea&nbsp; e inferioridad&nbsp; amerindia,&nbsp; que&nbsp; determin&oacute;&nbsp; que&nbsp; los indios eran el equivalente a una masa de menores de&nbsp; edad&nbsp; que&nbsp; deb&iacute;an&nbsp; de&nbsp; ser&nbsp; guiados&nbsp; y&nbsp; protegidos por la gente de raz&oacute;n (Portal y Valenzuela 1983). Este discurso logr&oacute; sobrevivir a la emancipaci&oacute;n y&nbsp; se&nbsp; perpetu&oacute;&nbsp; dentro&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; cosmovisi&oacute;n&nbsp; del mexicano,&nbsp; constituy&eacute;ndose&nbsp; como&nbsp; elemento cultural&nbsp; y&nbsp; social&nbsp; que&nbsp; ha&nbsp; entorpecido&nbsp; el&nbsp; natural progreso&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; bajo&nbsp; las&nbsp; condiciones del M&eacute;xico actual.    <br> &nbsp;    <br> El&nbsp; enfrascamiento&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; en&nbsp; una otredad construida a partir de la visi&oacute;n e intereses de&nbsp; los&nbsp; conquistadores&nbsp; espa&ntilde;oles&nbsp; ha&nbsp; logrado perpetuarse&nbsp; y&nbsp; trascender&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; independencia&nbsp; de M&eacute;xico.&nbsp; Su&nbsp; condici&oacute;n&nbsp; cultural&nbsp; y&nbsp; ling&uuml;&iacute;stica,&nbsp; su marginaci&oacute;n&nbsp; educativa&nbsp; y&nbsp; laboral,&nbsp; as&iacute;&nbsp; como&nbsp; su enajenamiento&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; din&aacute;mica&nbsp; social&nbsp; principal, tienen&nbsp; su&nbsp; origen&nbsp; evidente&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; construcci&oacute;n&nbsp; de una&nbsp; sociedad&nbsp; de&nbsp; castas&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; ha&nbsp; reinventado para convertirse en&nbsp; una sociedad estratificada de apariencia democr&aacute;tica.    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> &Eacute;sta&nbsp; cuesti&oacute;n&nbsp; permite&nbsp; apreciar&nbsp; que&nbsp; la discriminaci&oacute;n&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; en&nbsp; M&eacute;xico&nbsp; tiene&nbsp; bases hist&oacute;ricas muy espec&iacute;ficas y f&aacute;cilmente identificables,&nbsp; que&nbsp; invitan&nbsp; a&nbsp; reflexionar&nbsp; sobre&nbsp; la irracionalidad&nbsp; del&nbsp; rezago&nbsp; social&nbsp; ind&iacute;gena.&nbsp; Tanto de&nbsp; manera&nbsp; inconsciente&nbsp; como&nbsp; consciente,&nbsp; el mexicano&nbsp; promedio&nbsp; (mestizo&nbsp; y&nbsp; occidentalizado) reproduce&nbsp; y&nbsp; perpet&uacute;a&nbsp; los&nbsp; falsos&nbsp; prejuicios&nbsp; sobre el ind&iacute;gena, derivando en una seria problem&aacute;tica de&nbsp; racismo&nbsp; y&nbsp; estratificaci&oacute;n,&nbsp; incoherente&nbsp; e incompatible&nbsp; con&nbsp; los&nbsp; ideales,&nbsp; principios&nbsp; y aspiraciones de la sociedad democr&aacute;tica (Cisneros 2006).    <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">La&nbsp; situaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; actual&nbsp; del&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; en M&eacute;xico&nbsp;</span>     <br>     <br> Como se analiz&oacute; anteriormente, la discriminaci&oacute;n&nbsp; hacia los ind&iacute;genas en M&eacute;xico es un&nbsp; fen&oacute;meno&nbsp; hist&oacute;rico-social&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; encuentra presente de diferentes formas; que han impactado negativamente&nbsp; en&nbsp; aspectos&nbsp; como&nbsp; la&nbsp; salud,&nbsp; la educaci&oacute;n, el respeto a los derechos humanos, el acceso&nbsp; a&nbsp; los&nbsp; servicios&nbsp; b&aacute;sicos,&nbsp; la&nbsp; vivienda&nbsp; y&nbsp; por supuesto, la inclusi&oacute;n en el mercado laboral.    <br> &nbsp;    <br> La marginaci&oacute;n laboral de la que son v&iacute;ctimas las&nbsp; personas&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; tiende&nbsp; a&nbsp; excusarse, fundamentalmente,&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; falta&nbsp; de&nbsp; capacidades&nbsp; de competencia&nbsp; respecto&nbsp; a&nbsp; su&nbsp; formaci&oacute;n&nbsp; educativa (Hottois&nbsp; 2007,&nbsp; Horbath&nbsp; 2012).&nbsp; Esta&nbsp; situaci&oacute;n&nbsp; se refleja&nbsp; claramente&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; al momento&nbsp; de&nbsp; ser&nbsp; elegidos&nbsp; para&nbsp; un&nbsp; puesto&nbsp; de trabajo&nbsp; o&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; disparidad&nbsp; de&nbsp; sueldos&nbsp; con personas&nbsp; no&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; que&nbsp; realizan&nbsp; la&nbsp; misma labor.&nbsp; Seg&uacute;n&nbsp; la&nbsp; Organizaci&oacute;n&nbsp; Internacional&nbsp; del Trabajo (OIT), las ideas y estereotipos subyacentes&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; conductas&nbsp; discriminatorias hacia&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas,&nbsp; obedecen&nbsp; en&nbsp; gran&nbsp; medida&nbsp; a condicionantes&nbsp; de&nbsp; orden&nbsp; hist&oacute;rico,&nbsp; econ&oacute;mico&nbsp; y social,&nbsp; a&nbsp; los&nbsp; reg&iacute;menes&nbsp; pol&iacute;ticos&nbsp; y&nbsp; al&nbsp; contexto cultural de cada pa&iacute;s (Horbath 2006).    <br> &nbsp;    <br> De&nbsp; acuerdo&nbsp; con&nbsp; la&nbsp; Asamblea&nbsp; de&nbsp; Migrantes Ind&iacute;genas&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; Ciudad&nbsp; de&nbsp; M&eacute;xico&nbsp; (AMICM), aunque&nbsp; una&nbsp; considerable&nbsp; cantidad&nbsp; de&nbsp; sus integrantes&nbsp; culminan&nbsp; licenciaturas,&nbsp; maestr&iacute;as&nbsp; y doctorados,&nbsp; siguen&nbsp; padeciendo&nbsp; gran&nbsp; dificultad para&nbsp; obtener&nbsp; empleo.&nbsp; Seg&uacute;n&nbsp; la&nbsp; AMICM,&nbsp; a&nbsp; pesar de estar igualmente capacitados que el resto de la poblaci&oacute;n,&nbsp; a&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; no&nbsp; se&nbsp; les&nbsp; considera para ocupar puestos gerenciales o de decisi&oacute;n en los&nbsp; centros&nbsp; laborales,&nbsp; lo&nbsp; cual,&nbsp; sumado&nbsp; a&nbsp; los prejuicios&nbsp; y&nbsp; al&nbsp; olvido&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; identidad&nbsp; mexicana, es&nbsp; una&nbsp; clara&nbsp; evidencia&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; que a&uacute;n&nbsp; se&nbsp; manifiesta&nbsp; en&nbsp; M&eacute;xico&nbsp; (Excelsior&nbsp; 2012). Sin&nbsp; embargo,&nbsp; seg&uacute;n&nbsp; el&nbsp; Programa&nbsp; de&nbsp; Apoyo&nbsp; a Estudiantes&nbsp; Ind&iacute;genas&nbsp; en&nbsp; Instituciones&nbsp; de Educaci&oacute;n Superior (PAEIIES), la discriminaci&oacute;n en funci&oacute;n a capacidades distintas,&nbsp; supuestamente&nbsp; observables&nbsp; en&nbsp; los ind&iacute;genas,&nbsp; es&nbsp; una&nbsp; raz&oacute;n&nbsp; bastante&nbsp; cuestionable. Solamente&nbsp; del&nbsp; 2002&nbsp; al&nbsp; 2012,&nbsp; la&nbsp; cantidad&nbsp; de individuos&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; preparan&nbsp; en&nbsp; centros de&nbsp; educaci&oacute;n&nbsp; superior&nbsp; en&nbsp; M&eacute;xico&nbsp; ha&nbsp; aumentado de&nbsp; 1.309&nbsp; a&nbsp; 14.130,&nbsp; sin&nbsp; considerar&nbsp; los&nbsp; 2.677 egresados&nbsp; y&nbsp; los&nbsp; 1.004&nbsp; titulados&nbsp; con&nbsp; los&nbsp; que cuenta el Programa (PAEIIES 2008).    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> Adem&aacute;s,&nbsp; un&nbsp; gran&nbsp; n&uacute;mero&nbsp; de&nbsp; universidades&nbsp; e institutos&nbsp; de&nbsp; educaci&oacute;n&nbsp; superior,&nbsp; cuentan&nbsp; con apoyos&nbsp; especiales&nbsp; para&nbsp; personas&nbsp; ind&iacute;genas,&nbsp; as&iacute; como&nbsp; hay&nbsp; programas&nbsp; para&nbsp; la&nbsp; realizaci&oacute;n&nbsp; de posgrados tanto en M&eacute;xico como en el extranjero (PBPI 2013). Todas estas cuestiones son las que permiten&nbsp; considerar&nbsp; que&nbsp; si&nbsp; en&nbsp; alg&uacute;n&nbsp; momento exist&iacute;a&nbsp; alguna&nbsp; diferencia&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; preparaci&oacute;n laboral&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; personas&nbsp; ind&iacute;genas,&nbsp; al&nbsp; d&iacute;a&nbsp; de&nbsp; hoy esta&nbsp; creencia&nbsp; se&nbsp; ha&nbsp; convertido&nbsp; en&nbsp; una&nbsp; postura sesgada, que aunque puede ocurrir, ya no es una generalidad.&nbsp; Aun&nbsp; as&iacute;,&nbsp; como&nbsp; se&nbsp; ha&nbsp; venido se&ntilde;alando, los centros laborales&nbsp; y la industria de M&eacute;xico sigue teniendo consideraciones especiales con las personas ind&iacute;genas, margin&aacute;ndolos&nbsp; a&nbsp; actividades&nbsp; con&nbsp; bajos&nbsp; sueldos, jornadas&nbsp; largas&nbsp; y&nbsp; sin&nbsp; las&nbsp; prestaciones&nbsp; sociales m&aacute;s&nbsp; fundamentales&nbsp; (Rubio&nbsp; 2012,&nbsp; Meneses&nbsp; y &Aacute;ngeles 2014).    <br> &nbsp;    <br> La&nbsp; Comisi&oacute;n&nbsp; Nacional&nbsp; de&nbsp; Derechos&nbsp; Humanos, ha se&ntilde;alado que a pesar de que el art&iacute;culo 23 de la Declaraci&oacute;n Universal de los Derechos Humanos y el&nbsp; art&iacute;culo&nbsp; 123&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; Constituci&oacute;n&nbsp; Pol&iacute;tica&nbsp; de&nbsp; los Estados&nbsp; Unidos&nbsp; Mexicanos&nbsp; establecen&nbsp; que&nbsp; toda persona&nbsp; tiene&nbsp; derecho&nbsp; al&nbsp; trabajo&nbsp; en&nbsp; condiciones equitativas&nbsp; y&nbsp; satisfactorias,&nbsp; as&iacute;&nbsp; como&nbsp; a&nbsp; recibir&nbsp; un salario igual por el mismo trabajo, esto no siempre se&nbsp; cumple&nbsp; con&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas,&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; cuales&nbsp; en&nbsp; su    <br> mayor&iacute;a,&nbsp; estiman&nbsp; que&nbsp; no&nbsp; tienen&nbsp; las&nbsp; mismas oportunidades&nbsp; para&nbsp; emplearse&nbsp; que&nbsp; otros&nbsp; grupos sociales,&nbsp; considerando&nbsp; que&nbsp; la&nbsp; discriminaci&oacute;n impacta todas las &aacute;reas de su vida, imposibilitando que exista una igualdad de su grupo con el resto de la poblaci&oacute;n del pa&iacute;s (Silva 2010, Rinc&oacute;n 2012). De tal&nbsp; forma,&nbsp; ya&nbsp; que&nbsp; las&nbsp; capacidades&nbsp; de&nbsp; los profesionistas&nbsp; ind&iacute;genas,&nbsp; quienes&nbsp; son&nbsp; preparados en&nbsp; las&nbsp; mismas&nbsp; instituciones&nbsp; que&nbsp; el&nbsp; resto&nbsp; de&nbsp; la poblaci&oacute;n&nbsp; y&nbsp; cuentan&nbsp; con&nbsp; grados&nbsp; profesionales&nbsp; y de posgrado, no presentan diferencias considerables&nbsp; al&nbsp; momento&nbsp; de&nbsp; responder&nbsp; a&nbsp; un requerimiento laboral, &iquest;Por qu&eacute; seguir considerando&nbsp; a&nbsp; este&nbsp; factor&nbsp; como&nbsp; elemento demeritorio de los trabajadores ind&iacute;genas?, &iquest;Qu&eacute;&nbsp; tan racional puede valorarse este tipo de acciones discriminatorias?.    <br> &nbsp;    <br> Para&nbsp; responder&nbsp; a&nbsp; estos&nbsp; cuestionamientos&nbsp; y continuar&nbsp; con&nbsp; la&nbsp; reflexi&oacute;n,&nbsp; es&nbsp; necesario&nbsp; no &uacute;nicamente enfocarse en datos y consideraciones hist&oacute;ricas,&nbsp; sino&nbsp; tambi&eacute;n,&nbsp; como&nbsp; se&nbsp; se&ntilde;al&oacute;&nbsp; en&nbsp; la introducci&oacute;n,&nbsp; el&nbsp; discutir&nbsp; sobre&nbsp; las&nbsp; razones&nbsp; que mueven este tipo de acciones. En este sentido, el texto&nbsp; se&nbsp; sustenta&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; teor&iacute;a&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; racionalidad elsteriana,&nbsp; misma&nbsp; que&nbsp; permite&nbsp; hacer&nbsp; un&nbsp; abordaje m&aacute;s&nbsp; estructurado&nbsp; y&nbsp; considerablemente&nbsp; m&aacute;s detallado,&nbsp; tanto&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; razones&nbsp; que&nbsp; plantean&nbsp; los contratistas&nbsp; al&nbsp; momento&nbsp; de&nbsp; tomar&nbsp; este&nbsp; tipo&nbsp; de medidas&nbsp; discriminatorias,&nbsp; como&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; creencias que&nbsp; los&nbsp; llevan&nbsp; a&nbsp; preferir&nbsp; a&nbsp; trabajadores&nbsp; no ind&iacute;genas para cubrir sus necesidades laborales.    <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">La teor&iacute;a de la racionalidad elsteriana</span>    <br> &nbsp;    <br> Para&nbsp; poder&nbsp; comprender,&nbsp; los&nbsp; por&nbsp; qu&eacute;&nbsp; de&nbsp; la discriminaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; ind&iacute;gena,&nbsp; es&nbsp; necesario profundizar&nbsp; en&nbsp; las&nbsp; razones&nbsp; que&nbsp; explican&nbsp; dicho comportamiento    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> m&aacute;s all&aacute; de la simple intencionalidad,&nbsp; pues&nbsp; cualquier&nbsp; agente,&nbsp; que pueda ser considerado ps&iacute;quicamente sano, act&uacute;a motivado&nbsp; en&nbsp; gran&nbsp; medida&nbsp; por&nbsp; la&nbsp; raz&oacute;n,&nbsp; aunque ello&nbsp; no&nbsp; basta&nbsp; para&nbsp; acreditar&nbsp; que&nbsp; su&nbsp; acci&oacute;n&nbsp; sea enteramente racional.    <br> &nbsp;    <br> Elster&nbsp; (1999),&nbsp; considera&nbsp; que&nbsp; la&nbsp; acci&oacute;n&nbsp; se manifiesta&nbsp; como&nbsp; el&nbsp; resultado&nbsp; de&nbsp; un&nbsp; elaborado proceso reflexivo, en el que debe tomar en cuenta todos&nbsp; sus&nbsp; elementos&nbsp; constitutivos&nbsp; y&nbsp; respetando las&nbsp; l&iacute;neas&nbsp; causales&nbsp; generadoras&nbsp; de&nbsp; cada&nbsp; uno&nbsp; de estos&nbsp; elementos.&nbsp; La&nbsp; acci&oacute;n&nbsp; vista&nbsp; desde&nbsp; esta concepci&oacute;n implica tres operaciones de optimizaci&oacute;n:&nbsp; hallar&nbsp; la&nbsp; mejor&nbsp; acci&oacute;n&nbsp; para&nbsp; las creencias&nbsp; y&nbsp; los&nbsp; deseos&nbsp; dados,&nbsp; formar&nbsp; la&nbsp; creencia mejor fundada para una prueba dada y acumular la&nbsp; cantidad&nbsp; atinada&nbsp; de&nbsp; pruebas&nbsp; para&nbsp; los&nbsp; deseos dados&nbsp; y&nbsp; las&nbsp; creencias&nbsp; previas.&nbsp; Es&nbsp; decir,&nbsp; para&nbsp; la propuesta&nbsp; elsteriana,&nbsp; toda&nbsp; postura&nbsp; que&nbsp; busque explicar&nbsp; la&nbsp; actuaci&oacute;n&nbsp; humana,&nbsp; deber&aacute;&nbsp; primero profundizar&nbsp; en&nbsp; los&nbsp; elementos&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; acci&oacute;n, considerando&nbsp; el&nbsp; deseo&nbsp; que&nbsp; la&nbsp; mueve&nbsp; y&nbsp; las creencias que la respaldan (V&aacute;zquez Parra 2012).     <br>     <br> La&nbsp; concepci&oacute;n&nbsp; elsteriana&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; acci&oacute;n considera que todo acto humano nace a partir de un&nbsp; deseo,&nbsp; el&nbsp; cual,&nbsp; al&nbsp; fijar&nbsp; los fines&nbsp; directos&nbsp; de&nbsp; la acci&oacute;n,&nbsp; permite&nbsp; que&nbsp; el&nbsp; individuo&nbsp; considere,&nbsp; con base&nbsp; en&nbsp; sus&nbsp; creencias,&nbsp; las&nbsp; posibles&nbsp; acciones&nbsp; a realizar&nbsp; para&nbsp; alcanzar&nbsp; dichos&nbsp; fines.&nbsp; En&nbsp; este proceso, cada una de las alternativas de actuaci&oacute;n deber&aacute;&nbsp; acomodarse&nbsp; seg&uacute;n&nbsp; una&nbsp; escala&nbsp; de preferencias,&nbsp; la&nbsp; cual&nbsp; se&nbsp; estructura&nbsp; a&nbsp; partir&nbsp; de&nbsp; las mismas creencias con las que cuenta el individuo (Elster 1997).    <br> &nbsp;    <br> Hablar&nbsp; de&nbsp; una&nbsp; elecci&oacute;n&nbsp; racional&nbsp; consiste&nbsp; en que&nbsp; la&nbsp; decisi&oacute;n&nbsp; a&nbsp; realizar&nbsp; recaiga&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; mejor alternativa del conjunto de preferencias planteadas,&nbsp; cumpliendo&nbsp; con&nbsp; tres&nbsp; condiciones:&nbsp; a) la&nbsp; existencia&nbsp; de&nbsp; un&nbsp; conjunto&nbsp; de&nbsp; alternativas posibles;&nbsp; b)&nbsp; que&nbsp; el&nbsp; agente&nbsp; tenga&nbsp; un&nbsp; grado&nbsp; de certidumbre sobre el resultado de cada una de las acciones&nbsp; del&nbsp; conjunto;&nbsp; y,&nbsp; c)&nbsp; que&nbsp; el&nbsp; agente&nbsp; pueda dar&nbsp; una&nbsp; medida&nbsp; cuantificable&nbsp; de&nbsp; cada&nbsp; una&nbsp; de&nbsp; las alternativas&nbsp; propuestas.&nbsp; Una&nbsp; vez&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; tiene&nbsp; la escala&nbsp; plenamente&nbsp; constituida&nbsp; se&nbsp; proceder&aacute;&nbsp; a&nbsp; la elecci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; aquella&nbsp; opci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; considere&nbsp; la mejor seg&uacute;n los fines se&ntilde;alados por el deseo. De esta&nbsp; manera,&nbsp; el&nbsp; agente&nbsp; llega&nbsp; a&nbsp; una&nbsp; actuaci&oacute;n, consciente&nbsp; y&nbsp; plena,&nbsp; sabiendo&nbsp; que&nbsp; lo&nbsp; que&nbsp; hace&nbsp; es lo&nbsp; que&nbsp; es&nbsp; m&aacute;s&nbsp; acorde&nbsp; a&nbsp; su&nbsp; historia&nbsp; de&nbsp; vida&nbsp; y&nbsp; sus creencias previas (Elster 2010).    <br> &nbsp;    <br> Por lo anterior, es que un punto que se vuelve primordial en esta percepci&oacute;n es el del papel que desempe&ntilde;an&nbsp; las&nbsp; creencias&nbsp; al&nbsp; fundamentar&nbsp; las opciones&nbsp; de&nbsp; actuaci&oacute;n,&nbsp; ya&nbsp; que&nbsp; es&nbsp; importante considerar&nbsp; que&nbsp; no&nbsp; se&nbsp; puede&nbsp; dar&nbsp; una&nbsp; acci&oacute;n&nbsp; sin una elecci&oacute;n previa y no se puede llegar a elegir en&nbsp; aquella&nbsp; situaci&oacute;n&nbsp; en&nbsp; que&nbsp; no&nbsp; se&nbsp; tengan&nbsp; por&nbsp; lo menos dos opciones que se crean son&nbsp; &oacute;ptimas y convenientes&nbsp; para&nbsp; nuestros&nbsp; fines.&nbsp; Se&nbsp; debe&nbsp; hacer hincapi&eacute;&nbsp; en&nbsp; que&nbsp; para&nbsp; que&nbsp; las&nbsp; alternativas&nbsp; de actuaci&oacute;n, y por ende la elecci&oacute;n, sean realmente racionales,&nbsp; es&nbsp; necesario&nbsp; que&nbsp; dichas&nbsp; creencias, aunque&nbsp; nunca&nbsp; dejen&nbsp; de&nbsp; ser&nbsp; inciertas,&nbsp; se encuentren&nbsp; debidamente&nbsp; fundamentadas,&nbsp; pues Jon&nbsp; Elster&nbsp; considera&nbsp; que&nbsp; solamente&nbsp; ser&aacute;&nbsp; a&nbsp; partir de&nbsp; la&nbsp; relaci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; existe&nbsp; entre&nbsp; las&nbsp; creencias&nbsp; y&nbsp; la evidencia que se posee acerca de ellas, que &eacute;stas pueden&nbsp; ser&nbsp; consideradas&nbsp; racionales&nbsp; y&nbsp; por&nbsp; ende, cercanas&nbsp; a&nbsp; la&nbsp; realidad&nbsp; (Arredondo&nbsp; y&nbsp; V&aacute;zquez 2013).    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> De tal manera, y con base en todo lo anterior, se&nbsp; puede&nbsp; decir&nbsp; que&nbsp; para&nbsp; llegar&nbsp; a&nbsp; una&nbsp; acci&oacute;n racional,&nbsp; el&nbsp; proceso&nbsp; natural&nbsp; ser&iacute;a&nbsp; elegir&nbsp; entre&nbsp; las alternativas&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; poseen&nbsp; aquella&nbsp; que&nbsp; resulta &oacute;ptima,&nbsp; considerando&nbsp; que&nbsp; tal&nbsp; evaluaci&oacute;n&nbsp; se&nbsp; da conforme a una escala de preferencias, la cual se estructura en gran medida por aquello que se cree permite acercarse lo m&aacute;s posible a la satisfacci&oacute;n del deseo (V&aacute;zquez Parra 2015). Sin embargo, si las&nbsp; creencias&nbsp; est&aacute;n&nbsp; err&oacute;neamente&nbsp; fundamentadas o&nbsp; respaldadas&nbsp; por&nbsp; evidencia&nbsp; claramente&nbsp; sesgada, es natural que el comportamiento, a pesar de ser negativo,&nbsp; cuestionable&nbsp; o&nbsp; incluso,&nbsp; discriminatorio no&nbsp; resulte&nbsp; desafiante,&nbsp; pues&nbsp; se&nbsp; cuentan&nbsp; con razones&nbsp; que&nbsp; lo&nbsp; justifican,&nbsp; aunque&nbsp; dichas&nbsp; razones puedan ser calificadas de irracionales.    <br> &nbsp;    <br> Las&nbsp; consideraciones&nbsp; anteriores&nbsp; permiten comprender&nbsp; por&nbsp; qu&eacute;&nbsp; es&nbsp; una&nbsp; obligaci&oacute;n&nbsp; el&nbsp; prestar una&nbsp; especial&nbsp; atenci&oacute;n&nbsp; a&nbsp; las&nbsp; creencias,&nbsp; pues&nbsp; &eacute;stas resultan&nbsp; ser&nbsp; un&nbsp; tema&nbsp; determinante&nbsp; de&nbsp; ser explicado&nbsp; y&nbsp; comprendido&nbsp; al&nbsp; momento&nbsp; de&nbsp; querer analizar una actuaci&oacute;n. Las creencias son la base de&nbsp; las&nbsp; alternativas&nbsp; de&nbsp; acci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; prev&eacute;n realizar, as&iacute; que si el comportamiento se basa en creencias&nbsp; irracionales,&nbsp; es&nbsp; obvio&nbsp; que&nbsp; d&eacute;&nbsp; como resultado decisiones igualmente irracionales, que aunque&nbsp; para&nbsp; el&nbsp; agente&nbsp; tengan&nbsp; sentido,&nbsp; resultan desconcertantes para los observadores externos.    <br> &nbsp;    <br> As&iacute;,&nbsp; antes&nbsp; de&nbsp; poder&nbsp; valorar&nbsp; un&nbsp; acto&nbsp; desde cualquier&nbsp; perspectiva,&nbsp; es&nbsp; necesario&nbsp; que&nbsp; se profundice&nbsp; en&nbsp; las&nbsp; creencias&nbsp; que&nbsp; respaldan&nbsp; al individuo&nbsp; que&nbsp; act&uacute;a,&nbsp; pues&nbsp; es&nbsp; complicado&nbsp; valorar la&nbsp; racionalidad&nbsp; del&nbsp; comportamiento&nbsp; sin&nbsp; antes evaluar&nbsp; la&nbsp; racionalidad&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; creencias&nbsp; del agente.    <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">Las&nbsp; creencias&nbsp; que&nbsp; respaldan&nbsp; la&nbsp; elecci&oacute;n&nbsp; de trabajadores no ind&iacute;genas</span>    <br> &nbsp;    <br> Instrumentalmente&nbsp; hablando,&nbsp; la&nbsp; selecci&oacute;n&nbsp; de personal&nbsp; debe&nbsp; de&nbsp; ser&nbsp; una&nbsp; actividad&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; que&nbsp; se busque&nbsp; cubrir&nbsp; vacantes&nbsp; laborales&nbsp; con&nbsp; aquellos individuos que se considera, por sus conocimientos,&nbsp; preparaci&oacute;n&nbsp; y&nbsp; capacidades,&nbsp; son aptos&nbsp; para&nbsp; responder&nbsp; a&nbsp; las&nbsp; necesidades&nbsp; de&nbsp; un puesto&nbsp; espec&iacute;fico&nbsp; (Stevenson&nbsp; 2003).&nbsp; Por&nbsp; ello,&nbsp; se puede decir que la selecci&oacute;n de personal debiese traer&nbsp; consigo&nbsp; un&nbsp; conjunto&nbsp; de&nbsp; pruebas&nbsp; y valoraciones&nbsp; suficientes,&nbsp; para&nbsp; determinar&nbsp; que&nbsp; la persona&nbsp; elegida&nbsp; es&nbsp; realmente&nbsp; la&nbsp; m&aacute;s&nbsp; capaz, dentro&nbsp; de&nbsp; las&nbsp; alternativas&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; tienen, independientemente de la carga subjetiva del que eval&uacute;a&nbsp; o&nbsp; selecciona&nbsp; (Ruesgas&nbsp; y&nbsp; Heredero&nbsp; 2005). Por&nbsp; esto&nbsp; mismo,&nbsp; muchas&nbsp; empresas&nbsp; han&nbsp; decidido tener&nbsp; pol&iacute;ticas&nbsp; sobre&nbsp; lo&nbsp; que&nbsp; buscan&nbsp; o&nbsp; no&nbsp; en&nbsp; un futuro trabajador, haciendo cartas descriptivas de los&nbsp; puestos&nbsp; vacantes&nbsp; y&nbsp; estandarizando&nbsp; procesos que&nbsp; los&nbsp; encargados&nbsp; de&nbsp; recursos&nbsp; humanos&nbsp; deben respetar&nbsp; durante&nbsp; el&nbsp; trascurso&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; selecci&oacute;n&nbsp; y contrataci&oacute;n (Fuentes 2006).    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> En&nbsp; gran parte, esta&nbsp; sistematizaci&oacute;n se apega&nbsp; a la necesidad que tienen las empresas de garantizar que&nbsp; el&nbsp; personal&nbsp; de&nbsp; recursos&nbsp; humanos&nbsp; tome decisiones que respondan a los requerimientos del puesto de manera objetiva, y no simplemente a su percepci&oacute;n&nbsp; u&nbsp; opini&oacute;n,&nbsp; pues&nbsp; estas&nbsp; no&nbsp; garantizan&nbsp; ni certeza,&nbsp; ni&nbsp; optimalizaci&oacute;n&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; contrataci&oacute;n&nbsp; de nuevos&nbsp; empleados&nbsp; (Ravelo&nbsp; y&nbsp; S&aacute;nchez&nbsp; 2006).&nbsp; Sin embargo,&nbsp; a&nbsp; pesar&nbsp; de&nbsp; estas&nbsp; previsiones,&nbsp; una&nbsp; gran parte de la decisi&oacute;n de a qu&eacute; persona contratar y a&nbsp; cual&nbsp; no,&nbsp; sigue&nbsp; recayendo&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; personal&nbsp; de recursos&nbsp; humanos,&nbsp; mismo&nbsp; que&nbsp; con&nbsp; base&nbsp; en&nbsp; sus creencias y juicio, determina los distintos medios de&nbsp; valoraci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; tendr&aacute;&nbsp; que&nbsp; pasar&nbsp; la&nbsp; persona que&nbsp; aplica,&nbsp; estimando&nbsp; y&nbsp; eligiendo&nbsp; si&nbsp; &eacute;ste&nbsp; es realmente&nbsp; el&nbsp; individuo&nbsp; indicado&nbsp; para&nbsp; el&nbsp; tan anhelado puesto.    <br> &nbsp;    <br> Para&nbsp; Jon&nbsp; Elster,&nbsp; las&nbsp; creencias&nbsp; de&nbsp; los individuos desempe&ntilde;an un papel determinante en la&nbsp; alternativa&nbsp; de&nbsp; actuaci&oacute;n&nbsp; que&nbsp; pueden&nbsp; elegir, pues&nbsp; el&nbsp; respaldo&nbsp; de&nbsp; evidencia&nbsp; e&nbsp; informaci&oacute;n&nbsp; que trae&nbsp; consigo&nbsp; la&nbsp; creencia,&nbsp; es&nbsp; lo&nbsp; que&nbsp; dice&nbsp; que&nbsp; algo es&nbsp; correcto&nbsp; o&nbsp; incorrecto&nbsp; para&nbsp; satisfacer&nbsp; cierto deseo. Por ello, la generaci&oacute;n y estructuraci&oacute;n de las creencias del agente resultan determinantes al momento de actuar, pues una creencia sesgada da generalmente&nbsp; comportamiento&nbsp; irracionales,&nbsp; pues se&nbsp; basan&nbsp; en&nbsp; informaci&oacute;n&nbsp; err&oacute;nea&nbsp; que&nbsp; afecta&nbsp; las alternativas de actuaci&oacute;n (V&aacute;zquez Parra 2015).    <br> &nbsp;    <br> En cuanto al tema que se aborda en este texto, el agente, que en este caso es el encargado de la contrataci&oacute;n,&nbsp; suele&nbsp; estimar&nbsp; con&nbsp; base&nbsp; en&nbsp; sus creencias,&nbsp; aquellas&nbsp; alternativas&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; presentan como las m&aacute;s &oacute;ptimas preferencias de actuaci&oacute;n, las&nbsp; cuales,&nbsp; por&nbsp; medio&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; constituci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; una escala, le permitir&aacute; elegir aquella alternativa que considere&nbsp; le&nbsp; acerca&nbsp; a&nbsp; sus&nbsp; fines,&nbsp; tanto&nbsp; de&nbsp; manera consistente,&nbsp; como&nbsp; racionalmente&nbsp; (Franco&nbsp; 2015). Este proceso reflexivo, obliga a que las creencias se&nbsp; encuentren&nbsp; debidamente&nbsp; fundamentadas,&nbsp; pues tanto&nbsp; el&nbsp; exceso,&nbsp; como&nbsp; el&nbsp; sesgo&nbsp; de&nbsp; informaci&oacute;n&nbsp; y evidencias, pueden llegar a ser determinantes en el momento de valorar la racionalidad de las mismas, afectando en la generaci&oacute;n de una adecuada escala de preferencias, en la toma &oacute;ptima de una elecci&oacute;n, e inclusive, en la ejecuci&oacute;n racional de una acci&oacute;n.    <br> &nbsp;    <br> La&nbsp; discriminaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; tiene&nbsp; una clara&nbsp; relaci&oacute;n&nbsp; con&nbsp; esta&nbsp; situaci&oacute;n&nbsp; distorsionada&nbsp; de generaci&oacute;n&nbsp; de&nbsp; creencias&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; viene&nbsp; arrastrando desde&nbsp; la&nbsp; &eacute;poca&nbsp; virreinal,&nbsp; mismas&nbsp; que&nbsp; parecen sustentarse&nbsp; en&nbsp; evidencia&nbsp; errada&nbsp; e&nbsp; infundada&nbsp; de&nbsp; las capacidades&nbsp; laborales&nbsp; de&nbsp; este&nbsp; grupo&nbsp; &eacute;tnico (Soberanes&nbsp; 2010).&nbsp; Varias&nbsp; son&nbsp; las&nbsp; creencias&nbsp; que pueden&nbsp; hacer&nbsp; que&nbsp; un&nbsp; reclutador&nbsp; margine&nbsp; a&nbsp; las personas&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; durante&nbsp; el&nbsp; proceso&nbsp; de contrataci&oacute;n&nbsp; (Sol&eacute;&nbsp; et&nbsp; al.&nbsp; 2005).&nbsp; Se&nbsp; tienen&nbsp; desde aquellas&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; basan&nbsp; en&nbsp; la&nbsp; idea&nbsp; de&nbsp; que&nbsp; los ind&iacute;genas&nbsp; son&nbsp; flojos&nbsp; e&nbsp; irresponsables,&nbsp; o&nbsp; bien,&nbsp; las que&nbsp; se&nbsp; dan&nbsp; simplemente&nbsp; porque&nbsp; se&nbsp; valora&nbsp; que estos&nbsp; tienen&nbsp; menor&nbsp; capacidad&nbsp; de&nbsp; responder&nbsp; a necesidades&nbsp; laborales&nbsp; que&nbsp; una&nbsp; persona&nbsp; no ind&iacute;gena (Rodr&iacute;guez 2005, Singer 2014).    <br> &nbsp;    <br> La creencia de que los ind&iacute;genas son flojos o irresponsables,&nbsp; com&uacute;n&nbsp; entre&nbsp; los&nbsp; dominadores hacia&nbsp; los&nbsp; dominados,&nbsp; suele&nbsp; sustentarse&nbsp; en&nbsp; gran medida&nbsp; al&nbsp; desconocimiento&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; tiene&nbsp; de&nbsp; las condiciones&nbsp; de&nbsp; vivir&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; campo&nbsp; o&nbsp; en&nbsp; las&nbsp; zonas rurales, situaci&oacute;n que ocasiona que los que viven en&nbsp; zonas&nbsp; urbanas&nbsp; estimen&nbsp; que&nbsp; la&nbsp; vida&nbsp; en&nbsp; dichos sitios&nbsp; es&nbsp; m&aacute;s&nbsp; tranquila,&nbsp; llevadera&nbsp; y&nbsp; que&nbsp; exige menores&nbsp; presiones&nbsp; (Hern&aacute;ndez&nbsp; 2011).&nbsp; En&nbsp; cuanto a la creencia de que los ind&iacute;genas tienen menores capacidades&nbsp; para&nbsp; responder&nbsp; a&nbsp; las&nbsp; necesidades laborales de una empresa, esta es una idea que se sustenta en la presunci&oacute;n de que la educaci&oacute;n que se&nbsp; da&nbsp; en&nbsp; las&nbsp; zonas&nbsp; rurales&nbsp; es&nbsp; deficiente&nbsp; y&nbsp; que&nbsp; en la&nbsp; mayor&iacute;a&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; casos&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; no&nbsp; cursan todos&nbsp; los&nbsp; grados&nbsp; de&nbsp; educaci&oacute;n&nbsp; b&aacute;sica.&nbsp; Sin embargo,&nbsp; esta&nbsp; situaci&oacute;n&nbsp; puede&nbsp; ser&nbsp; debatida cuando&nbsp; la&nbsp; persona&nbsp; que&nbsp; busca&nbsp; empleo&nbsp; cuenta&nbsp; con educaci&oacute;n&nbsp; universitaria&nbsp; o&nbsp; de&nbsp; posgrado,&nbsp; pues&nbsp; as&iacute; como&nbsp; se&nbsp; hab&iacute;a&nbsp; se&ntilde;alado&nbsp; anteriormente,&nbsp; d&iacute;a&nbsp; con d&iacute;a,&nbsp; un&nbsp; mayor&nbsp; n&uacute;mero&nbsp; de&nbsp; personas&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; se matriculan en la mayor&iacute;a de las universidades del pa&iacute;s,&nbsp; lo&nbsp; que&nbsp; invalida&nbsp; la&nbsp; creencias&nbsp; de&nbsp; que&nbsp; hay cierta diferencia formativa.    <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> As&iacute;, es notorio que la evidencia que respalda a&nbsp; la&nbsp; mayor&iacute;a&nbsp; de&nbsp; los&nbsp; reclutadores&nbsp; que&nbsp; marginan laboralmente&nbsp; a&nbsp; los&nbsp; ind&iacute;genas&nbsp; son&nbsp; inconsistentes, pues&nbsp; no&nbsp; cuentan&nbsp; con&nbsp; la&nbsp; evidencia&nbsp; &oacute;ptima necesaria,&nbsp; sino&nbsp; m&aacute;s&nbsp; bien,&nbsp; se&nbsp; fundamentan&nbsp; en creencias&nbsp; err&oacute;neas&nbsp; e&nbsp; incompletas&nbsp; que&nbsp; no&nbsp; les permiten actuar con objetividad. La discriminaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; no&nbsp; &uacute;nicamente puede apreciarse como un acto de segregaci&oacute;n&nbsp; y rechazo a un grupo significativo de la poblaci&oacute;n, sino tambi&eacute;n como un comportamiento cuestionable&nbsp; desde&nbsp; el&nbsp; an&aacute;lisis&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; acci&oacute;n&nbsp; al&nbsp; ser una&nbsp; elecci&oacute;n&nbsp; f&aacute;cilmente&nbsp; debatible&nbsp; por&nbsp; ser&nbsp; poco &oacute;ptima y claramente irracional.    <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">CONCLUSIONES</span>    <br> &nbsp;    <br> No&nbsp; cabe&nbsp; duda&nbsp; de&nbsp; que&nbsp; a&nbsp; pesar&nbsp; del&nbsp; notable desarrollo&nbsp; de&nbsp; la&nbsp; humanidad&nbsp; en&nbsp; las&nbsp; &uacute;ltimas d&eacute;cadas,&nbsp; existen&nbsp; factores&nbsp; hist&oacute;ricos&nbsp; que&nbsp; parecen estar&nbsp; grabados&nbsp; de&nbsp; una&nbsp; manera&nbsp; muy&nbsp; profunda&nbsp; en las&nbsp; creencias&nbsp; y&nbsp; concepciones&nbsp; de&nbsp; ciertas&nbsp; culturas, dando&nbsp; cabida&nbsp; a&nbsp; situaciones&nbsp; que&nbsp; pueden&nbsp; resultar inconsistentes&nbsp; cuando&nbsp; se&nbsp; analizan&nbsp; bajo&nbsp; el escrutinio de la racionalidad. Como se ha podido apreciar&nbsp; en&nbsp; este&nbsp; texto,&nbsp; una&nbsp; gran&nbsp; parte&nbsp; de&nbsp; las creencias&nbsp; que&nbsp; se&nbsp; tienen&nbsp; como&nbsp; fundamento&nbsp; de&nbsp; la discriminaci&oacute;n&nbsp; laboral&nbsp; ind&iacute;gena&nbsp; son&nbsp; carentes&nbsp; de un&nbsp; respaldo&nbsp; o&nbsp; evidencia&nbsp; confiable,&nbsp; ya&nbsp; que&nbsp; se relacionan&nbsp; con&nbsp; creencias&nbsp; de&nbsp; una&nbsp; desigualdad existente&nbsp; en&nbsp; el&nbsp; desarrollo&nbsp; educativo&nbsp; de&nbsp; las comunidades&nbsp; rurales,&nbsp; raz&oacute;n&nbsp; que&nbsp; falla&nbsp; cuando&nbsp; la persona ind&iacute;gena ha sido formada en instituciones&nbsp; urbanas.&nbsp; Las&nbsp; creencias&nbsp; de&nbsp; que&nbsp; el individuo&nbsp;&nbsp;ind&iacute;gena&nbsp;&nbsp;cuenta&nbsp;&nbsp;con&nbsp;&nbsp;deficiencias formativas&nbsp;&nbsp;que&nbsp;&nbsp;justifican&nbsp;&nbsp;su&nbsp;&nbsp;segregaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;laboral del&nbsp;&nbsp;resto&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;poblaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;son&nbsp;&nbsp;tan&nbsp;&nbsp;infundadas&nbsp;&nbsp;e irracionales,&nbsp;&nbsp;como&nbsp;&nbsp;creer&nbsp;&nbsp;que&nbsp;&nbsp;cualquier&nbsp;&nbsp;individuo que&nbsp;sale&nbsp;de&nbsp;una&nbsp;instituci&oacute;n&nbsp;universitaria&nbsp;posee&nbsp;las destrezas&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;competencias&nbsp;&nbsp;suficientes&nbsp;&nbsp;para desempe&ntilde;ar&nbsp;su&nbsp;trabajo,&nbsp;lo&nbsp;cual,&nbsp;aunque&nbsp;resulta&nbsp;ser un ideal, muchas veces se constituye simplemente&nbsp;&nbsp;como&nbsp;&nbsp;una&nbsp;&nbsp;utop&iacute;a.&nbsp;&nbsp;Demostrar&nbsp;&nbsp;esta incongruencia&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;las&nbsp;&nbsp;acciones&nbsp;&nbsp;con&nbsp;&nbsp;las&nbsp;&nbsp;creencias que&nbsp;se&nbsp;tienen&nbsp;sobre&nbsp;la&nbsp;realidad&nbsp;y&nbsp;el&nbsp;entorno&nbsp;es&nbsp;la mayor&nbsp;aportaci&oacute;n&nbsp;del&nbsp;texto,&nbsp;instando&nbsp;la&nbsp;necesidad de&nbsp;cuestionar&nbsp;el&nbsp;nivel&nbsp;de&nbsp;comprensi&oacute;n&nbsp;que&nbsp;tienen los&nbsp;&nbsp;agentes&nbsp;&nbsp;sobre&nbsp;&nbsp;sus&nbsp;&nbsp;acciones,&nbsp;&nbsp;ya&nbsp;&nbsp;que&nbsp;&nbsp;los ciudadanos&nbsp;&nbsp;contempor&aacute;neos&nbsp;&nbsp;tienen&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;obligaci&oacute;n de&nbsp;&nbsp;hacerse&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;creencias&nbsp;&nbsp;&oacute;ptimas&nbsp;&nbsp;para&nbsp;&nbsp;tomar decisiones&nbsp;&nbsp;racionales,&nbsp;&nbsp;aunque&nbsp;&nbsp;sus&nbsp;&nbsp;rasgos&nbsp;&nbsp;sean mestizos,&nbsp;blancos&nbsp;o&nbsp;ind&iacute;genas.     <br> &nbsp;    <br> <span style="font-weight: bold;">REFERENCIAS BIBLIOGR&Aacute;FICAS</span>     <br> &nbsp;    <br> 1.ARREDONDO F,&nbsp;V&Aacute;ZQUEZ J.&nbsp;2013.&nbsp;Un&nbsp;modelo&nbsp;de an&aacute;lisis&nbsp;racional&nbsp;para&nbsp;la&nbsp;toma&nbsp;de&nbsp;decisiones gerenciales desde una perspectiva elsteriana. Revista Cuadernos de Administraci&oacute;n.&nbsp;26(46):107-133.     <br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><br> 2.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291974&pid=S1315-0162201600040001800001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref -->ARVIZU J.&nbsp;&nbsp;2007.&nbsp;&nbsp;Marginan&nbsp;&nbsp;a&nbsp;&nbsp;ind&iacute;genas&nbsp;&nbsp;del mundo&nbsp;&nbsp;laboral&nbsp;&nbsp;moderno.&nbsp;&nbsp;El&nbsp;&nbsp;Universal. Disponible en linea en: http://archivo.eluniversal.com.mx/notas/439689.html (Acceso&nbsp;28.07.2014).     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291976&pid=S1315-0162201600040001800002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 3.BARBIER J.&nbsp;&nbsp;1977.&nbsp;&nbsp;The&nbsp;&nbsp;Culmination&nbsp;&nbsp;of&nbsp;&nbsp;the Bourbon&nbsp;&nbsp;Reforms,&nbsp;&nbsp;1787-1792.&nbsp;&nbsp;Hispanic American&nbsp;Historical&nbsp;Review.&nbsp;57(1):51-68.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291977&pid=S1315-0162201600040001800003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 4.BECERRA A,&nbsp;ROLANDER Y.&nbsp;2005.&nbsp;El&nbsp;derecho&nbsp;a&nbsp;la no discriminaci&oacute;n: una perspectiva internacional.&nbsp;El Cotidiano.&nbsp;12(134):78-88.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291979&pid=S1315-0162201600040001800004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 5.CARRASCO M.&nbsp;&nbsp;2000.&nbsp;&nbsp;El&nbsp;&nbsp;exemplum&nbsp;&nbsp;como estrategia&nbsp;&nbsp;persuasiva&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;Rhetorica christiana&nbsp;&nbsp;(1579)&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;fray&nbsp;&nbsp;Diego&nbsp;&nbsp;Valad&eacute;s. Anales&nbsp;&nbsp;del&nbsp;&nbsp;Instituto&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Investigaciones Est&eacute;ticas,&nbsp;&nbsp;Ciudad&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;&nbsp;pp. 33-66.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291981&pid=S1315-0162201600040001800005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 6.CEE&nbsp;(CENTRO&nbsp;DE ESTUDIOS EDUCATIVOS).&nbsp;2010. La&nbsp;&nbsp;pol&iacute;tica&nbsp;&nbsp;educativa&nbsp;&nbsp;indigenista.&nbsp;&nbsp;Revista Latinoamericana&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Estudios&nbsp;&nbsp;Educativos (M&eacute;xico).&nbsp;XL(3):257-259.     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291984&pid=S1315-0162201600040001800006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 7.CISNEROS A.&nbsp;&nbsp;2006.&nbsp;&nbsp;Los&nbsp;&nbsp;ind&iacute;genas&nbsp;&nbsp;contra&nbsp;&nbsp;la modenidad.&nbsp;El Cotidiano.&nbsp;21(137):32-37.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291985&pid=S1315-0162201600040001800007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 8.CLARAC G.&nbsp;&nbsp;2003.&nbsp;&nbsp;Derechos&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;los&nbsp;&nbsp;pueblos ind&iacute;genas.&nbsp;&nbsp;Bolet&iacute;n&nbsp;&nbsp;Antropol&oacute;gico.&nbsp;&nbsp;21(59): 253-281.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291987&pid=S1315-0162201600040001800008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 9.DE LAS CASAS B.&nbsp;1953.&nbsp;Brev&iacute;sima&nbsp;relaci&oacute;n&nbsp;de&nbsp;la destrucci&oacute;n&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;las&nbsp;&nbsp;Indias.&nbsp;&nbsp;Mar&nbsp;&nbsp;Oc&eacute;ano, Buenos&nbsp;Aires,&nbsp;Argentina,&nbsp;pp.&nbsp;23.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291989&pid=S1315-0162201600040001800009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 10.ELLIOTT J.&nbsp;2010.&nbsp;&nbsp;Espa&ntilde;a,&nbsp;Europa&nbsp;y&nbsp;el&nbsp;&nbsp;mundo&nbsp;de ultramar&nbsp;&nbsp;(1500-1800).&nbsp;&nbsp;Taurus,&nbsp;&nbsp;Madrid, Espa&ntilde;a,&nbsp;pp.&nbsp;221.     <br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 11.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291993&pid=S1315-0162201600040001800010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref -->ELSTER J.&nbsp;&nbsp;1983.&nbsp;&nbsp;Uvas&nbsp;&nbsp;Amargas.&nbsp;&nbsp;Sobre&nbsp;&nbsp;la subversi&oacute;n&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;racionalidad.&nbsp;&nbsp;Peninsula, Barcelona,&nbsp;Espa&ntilde;a,&nbsp;pp.&nbsp;21-45.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291994&pid=S1315-0162201600040001800011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 12.ELSTER J.&nbsp;&nbsp;1997.&nbsp;&nbsp;Estudios&nbsp;&nbsp;sobre&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;racionalidad. Editorial&nbsp;Gedisa,&nbsp;Valencia,&nbsp;Espa&ntilde;a,&nbsp;pp.16.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3291996&pid=S1315-0162201600040001800012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref -->&nbsp;     <br> &nbsp;    <br> 13.ELSTER J.&nbsp;&nbsp;1999.&nbsp;&nbsp;Juicios&nbsp;&nbsp;Salomonicos.&nbsp;&nbsp;Gedisa, Barcelona,&nbsp;Espa&ntilde;a,&nbsp;pp.&nbsp;56-72.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292000&pid=S1315-0162201600040001800013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 14.ELSTER J. 2010. La explicaci&oacute;n del comportamiento&nbsp;&nbsp;social:&nbsp;&nbsp;mas&nbsp;&nbsp;tuercas&nbsp;&nbsp;y tornillos&nbsp;&nbsp;para&nbsp;&nbsp;las&nbsp;&nbsp;ciencias&nbsp;&nbsp;sociales.&nbsp;&nbsp;Gedisa, Barcelona,&nbsp;Espa&ntilde;a,&nbsp;pp.&nbsp;32-45.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292002&pid=S1315-0162201600040001800014&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 15.EXCELSIOR.&nbsp;&nbsp;2012.&nbsp;&nbsp;Enfrentan&nbsp;&nbsp;discriminaci&oacute;n laboral&nbsp;&nbsp;ind&iacute;genas&nbsp;&nbsp;migrantes&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;el&nbsp;&nbsp;DF. Excelsior,&nbsp;07&nbsp;Agosto.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292003&pid=S1315-0162201600040001800015&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 16.FRANCO J.&nbsp;&nbsp;2015.&nbsp;&nbsp;Ajeno&nbsp;&nbsp;a&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;modernidad:&nbsp;&nbsp;la racionalizaci&oacute;n de la discriminaci&oacute;n. Cuadernos&nbsp;de&nbsp;Literatura.&nbsp;19(38):17-33.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292006&pid=S1315-0162201600040001800016&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 17.FUENTES A.&nbsp;&nbsp;2006.&nbsp;&nbsp;La&nbsp;&nbsp;discriminaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;su relaci&oacute;n&nbsp;con&nbsp;la&nbsp;diferencia&nbsp;de&nbsp;ingresos&nbsp;en&nbsp;el mercado&nbsp;&nbsp;laboral&nbsp;&nbsp;guatemalteco.&nbsp;&nbsp;Perfiles Latinoamericanos.&nbsp;17(27):141-167.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292008&pid=S1315-0162201600040001800017&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 18.GONZ&Aacute;LEZ R.&nbsp;&nbsp;2011.&nbsp;&nbsp;Son&nbsp;&nbsp;pobres&nbsp;&nbsp;8&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;cada&nbsp;&nbsp;10 ind&iacute;genas&nbsp;en&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;repota&nbsp;el&nbsp;BM&nbsp;y&nbsp;FMI. La&nbsp;Jornada,&nbsp;16&nbsp;de&nbsp;abril,&nbsp;p.&nbsp;25.     <br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 19.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292011&pid=S1315-0162201600040001800018&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref -->HERN&Aacute;NDEZ M.&nbsp;2011.&nbsp;Los&nbsp;retos&nbsp;de&nbsp;la&nbsp;democracia mexicana: una ciudadan&iacute;a sin discriminaci&oacute;n.&nbsp;Espiral.&nbsp;18(50):219-254.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292012&pid=S1315-0162201600040001800019&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> 20.HERN&Aacute;NDEZ-JAIM&Eacute;S J.&nbsp;2008.&nbsp;Alcabalas&nbsp;y&nbsp;presi&oacute;n fiscal&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;Acapulco,&nbsp;&nbsp;1777-1809.&nbsp;&nbsp;Tzintzun, Chilpancingo,&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;pp.&nbsp;43-74.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292015&pid=S1315-0162201600040001800020&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 21.HOTTOIS G. 2007. La diversidad sin discriminaci&oacute;n: entre modernidad y posmodernidad.&nbsp;&nbsp;Revista&nbsp;&nbsp;Colombiana&nbsp;&nbsp;de Bio&eacute;tica.&nbsp;2(2):45-76.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292017&pid=S1315-0162201600040001800021&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 22.HORBATH J.&nbsp;&nbsp;2006.&nbsp;&nbsp;La&nbsp;&nbsp;discriminacion&nbsp;&nbsp;laboral&nbsp;&nbsp;de los&nbsp;&nbsp;indigenas&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;los&nbsp;&nbsp;mercados&nbsp;&nbsp;urbanos&nbsp;&nbsp;de trabajo&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico:&nbsp;&nbsp;Revisi&oacute;n&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;balance&nbsp;&nbsp;de un&nbsp;&nbsp;fen&oacute;meno&nbsp;&nbsp;persistente.&nbsp;&nbsp;V&nbsp;&nbsp;Congreso Nacional AMET 2006. Trabajo y reestructuraci&oacute;n:&nbsp;Los&nbsp;retos&nbsp;del&nbsp;nuevo&nbsp;siglo. Disponible en l&iacute;nea en:&nbsp;http://biblioteca.clacso.edu.ar/clacso/clacso-crop/20120606125325/04horb.pdf&nbsp;(Acceso 09.04.2013).     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292019&pid=S1315-0162201600040001800022&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 23.HORBATH J. 2012. Rezago social y discriminaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;pol&iacute;tica&nbsp;&nbsp;social&nbsp;&nbsp;hacia los&nbsp;grupos&nbsp;indigenas&nbsp;en&nbsp;Sonora.&nbsp;Revista&nbsp;de Relaciones&nbsp;&nbsp;Internacionales,&nbsp;&nbsp;Estrategia&nbsp;&nbsp;y Seguridad.&nbsp;7(1):173-189.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292020&pid=S1315-0162201600040001800023&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 24.HUMBOLDT A.&nbsp;&nbsp;1973.&nbsp;&nbsp;Ensayo&nbsp;&nbsp;pol&iacute;tico&nbsp;&nbsp;sobre&nbsp;&nbsp;el reino&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;Nueva&nbsp;&nbsp;Espa&ntilde;a.&nbsp;&nbsp;Porr&uacute;a,&nbsp;&nbsp;Ciudad de&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;M&eacute;xico.&nbsp;pp.&nbsp;68.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292023&pid=S1315-0162201600040001800024&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 25.INEGI&nbsp;(INSTITUTO NACIONAL&nbsp;DE ESTAD&Iacute;STICA&nbsp;Y GEOGRAF&Iacute;A).&nbsp;2011.&nbsp;&nbsp;Conteo&nbsp;de&nbsp;Poblaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;y Vivienda&nbsp;&nbsp;2005.&nbsp;&nbsp;Disponible&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;l&iacute;nea&nbsp;&nbsp;en: http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/ccpv/cpv2005/default.aspx&nbsp;&nbsp;(Acceso 09.04.2013).     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292025&pid=S1315-0162201600040001800025&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 26.LABOR&Iacute;N J,&nbsp;PARRA J,&nbsp;VALD&Eacute;Z G.&nbsp;&nbsp;2012. Discriminaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;prejuicios&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;j&oacute;venes sonorenses&nbsp;&nbsp;hacia&nbsp;&nbsp;el&nbsp;&nbsp;migrante&nbsp;&nbsp;ind&iacute;gena. Estudios&nbsp;Sociales.&nbsp;2012(2):333-347.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292027&pid=S1315-0162201600040001800026&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 27.LE&Oacute;N N.&nbsp;1924.&nbsp;&nbsp;Las&nbsp;castas&nbsp;del&nbsp;M&eacute;xico&nbsp;colonial&nbsp;o Nueva&nbsp;Espa&ntilde;a.&nbsp;Talleres Gr&aacute;ficos&nbsp;del&nbsp;Museo Nacional&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Arqueolog&iacute;a,&nbsp;&nbsp;Historia&nbsp;&nbsp;y Etnograf&iacute;a,&nbsp;Ciudad&nbsp;de&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;pp. 7.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292028&pid=S1315-0162201600040001800027&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 28.L&Oacute;PEZ M.&nbsp;&nbsp;1999.&nbsp;&nbsp;Las&nbsp;&nbsp;reformas&nbsp;&nbsp;borb&oacute;nicas&nbsp;&nbsp;en materia&nbsp;ling&uuml;istica&nbsp;en&nbsp;la&nbsp;Nueva&nbsp;Espa&ntilde;a.&nbsp;Isla de&nbsp;&nbsp;Arriar&aacute;n.&nbsp;&nbsp;Revista&nbsp;&nbsp;Cultural&nbsp;&nbsp;Cient&iacute;fica. 14:471-488.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292031&pid=S1315-0162201600040001800028&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 29.L&Oacute;PEZ&nbsp;&nbsp;DE LARA G.&nbsp;&nbsp;1977.&nbsp;&nbsp;Pol&iacute;tica&nbsp;&nbsp;social&nbsp;&nbsp;en Indias.&nbsp;&nbsp;Editorial&nbsp;&nbsp;Jus,&nbsp;&nbsp;Ciudad&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico, M&eacute;xico,&nbsp;pp.&nbsp;91-188.&nbsp;     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292033&pid=S1315-0162201600040001800029&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 30.MENESES G,&nbsp;&Aacute;NGELES C.&nbsp;&nbsp;2014.&nbsp;&nbsp;La&nbsp;&nbsp;juventud mixteca&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;Tijuana.&nbsp;&nbsp;Educaci&oacute;n,&nbsp;&nbsp;desarrollo, discriminaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;neo-indianidad.&nbsp;&nbsp;Revista de&nbsp;la&nbsp;Frontera&nbsp;Norte.&nbsp;26(51):25-52.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292035&pid=S1315-0162201600040001800030&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 31.M&Ouml;RNER M.&nbsp;1974.&nbsp;Estado,&nbsp;razas&nbsp;y&nbsp;cambio&nbsp;social en la Hispanoam&eacute;rica Colonial. SEPSetentas,&nbsp;&nbsp;Ciudad&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico, pp.&nbsp;144-145.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292036&pid=S1315-0162201600040001800031&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref -->&nbsp;     <br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 32.MURILLO-RUBIERA F.&nbsp;&nbsp;1992.&nbsp;&nbsp;Am&eacute;rica&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;la dignidad&nbsp;&nbsp;del&nbsp;&nbsp;hombre.&nbsp;&nbsp;Mapfre,&nbsp;&nbsp;Madrid, Espa&ntilde;a,&nbsp;pp.&nbsp;174-185.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292039&pid=S1315-0162201600040001800032&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 33.ONU&nbsp;&nbsp;(ORGANIZACI&Oacute;N DE LAS NACIONES UNIDAS). 2009. Oficina del Alto Comisionado&nbsp;&nbsp;para&nbsp;&nbsp;los&nbsp;&nbsp;Derechos&nbsp;&nbsp;Humanos. Disponible en l&iacute;nea en:&nbsp; http://www.ohchr.org/SP/AboutUs/Pages/DiscriminationIndigenousPeoples.aspx (Acceso&nbsp;09.04.2013).     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292042&pid=S1315-0162201600040001800033&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 34.PAEIIES&nbsp;(PROGRAMA&nbsp;DE APOYO&nbsp;A ESTUDIANTES IND&Iacute;GENAS EN INSTITUCIONES DE EDUCACI&Oacute;N SUPERIOR).&nbsp;2008.&nbsp;Programa&nbsp;de Apoyo a Estudiantes Ind&iacute;genas en Instituciones de Educaci&oacute;n Superior. Disponible&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;l&iacute;nea&nbsp;&nbsp;en:&nbsp;&nbsp;http://paeiies.anuies.mx/public/(Acceso&nbsp;10.04.2013).     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292044&pid=S1315-0162201600040001800034&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 35.PBPI&nbsp;(PROGRAMA&nbsp;DE BECAS&nbsp;DE POSGRADO&nbsp;PARA IND&Iacute;GENAS).&nbsp;&nbsp;2013.&nbsp;&nbsp;Programa&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Becas&nbsp;&nbsp;de Posgrado&nbsp;&nbsp;para&nbsp;&nbsp;Ind&iacute;genas.&nbsp;&nbsp;Disponible&nbsp;&nbsp;en l&iacute;nea&nbsp;&nbsp;en:&nbsp;&nbsp;http://becasindigenas.ciesas.edu.mx/ Home.htm&nbsp;(Acceso&nbsp;10.04.2013).     <br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 36.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292047&pid=S1315-0162201600040001800035&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref -->PONCE-HERN&Aacute;NDEZ C.&nbsp;&nbsp;2007.&nbsp;&nbsp;Innovaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;y tradici&oacute;n&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;fray&nbsp;&nbsp;Alonso&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Veracruz. UNAM,&nbsp;&nbsp;Ciudad&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico,&nbsp;&nbsp;pp. 68.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292048&pid=S1315-0162201600040001800036&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 37.PORTAL M,&nbsp;VALENZUELA V. 1983. El indigenismo&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;educaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;ind&iacute;gena:&nbsp;&nbsp;una bibliograf&iacute;a&nbsp;&nbsp;b&aacute;sica.&nbsp;&nbsp;Nueva&nbsp;&nbsp;Antropolog&iacute;a. 6(21):137-146.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292051&pid=S1315-0162201600040001800037&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 38.PROCESO.&nbsp;&nbsp;2011.&nbsp;&nbsp;En&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico&nbsp;&nbsp;son&nbsp;&nbsp;discriminados 15,7&nbsp;&nbsp;millones&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;ind&iacute;genas.&nbsp;&nbsp;Disponible&nbsp;&nbsp;en l&iacute;nea&nbsp;&nbsp;en:&nbsp;&nbsp;http://www.proceso.com.mx/?p= 278199&nbsp;(Acceso&nbsp;09.04.2013).     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292053&pid=S1315-0162201600040001800038&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 39.QUIJANO A,&nbsp;ENNIS M.&nbsp;&nbsp;2000.&nbsp;&nbsp;Coloniality&nbsp;&nbsp;of Power,&nbsp;&nbsp;Eurocentrism,&nbsp;&nbsp;and&nbsp;&nbsp;Latin&nbsp;&nbsp;America. Nepantla: Views&nbsp;from&nbsp;the&nbsp;South.&nbsp;1(2):534.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292054&pid=S1315-0162201600040001800039&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 40.RAVELO P,&nbsp;S&Aacute;NCHEZ S.&nbsp;2006.&nbsp;&nbsp;Retroceso&nbsp;laboral, discriminaci&oacute;n y riesgo en las maquiladoras:&nbsp;&nbsp;el&nbsp;&nbsp;caso&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Ciudad&nbsp;&nbsp;Ju&aacute;rez, Chihuahua.&nbsp;El Cotidiano.&nbsp;21(135):71-77.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292056&pid=S1315-0162201600040001800040&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> &nbsp;    <br>     <!-- ref --><br> 41.RINC&Oacute;N S.&nbsp;&nbsp;2012.&nbsp;&nbsp;Los&nbsp;&nbsp;ind&iacute;genas&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;M&eacute;xico fueron los m&aacute;s golpeados por discriminaci&oacute;n,&nbsp;&nbsp;abuso&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;despojo&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;el actual&nbsp;&nbsp;sexenio.&nbsp;&nbsp;Disponible&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;l&iacute;nea: http://www.sinembargo.mx/20-11-2012/434301&nbsp;(Acceso&nbsp;10.04.2013).    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292059&pid=S1315-0162201600040001800041&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 42.RODR&Iacute;GUEZ J.&nbsp;2005.&nbsp;Definici&oacute;n&nbsp;y&nbsp;concepto&nbsp;de&nbsp;la no discriminaci&oacute;n. El Cotidiano. 15(134):23-29.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292062&pid=S1315-0162201600040001800042&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 43.ROSENBLAT A.&nbsp;1954.&nbsp;La&nbsp;poblaci&oacute;n&nbsp;ind&iacute;gena&nbsp;y&nbsp;el mestizaje&nbsp;en&nbsp;Am&eacute;rica.&nbsp;Nova,&nbsp;Buenos&nbsp;Aires, Argentina,&nbsp;pp.&nbsp;167.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292063&pid=S1315-0162201600040001800043&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 44.ROS J. 2004. Los ind&iacute;genas olvidados. Comunicar.&nbsp;22:109-114.    <!-- ref --><br>     &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292066&pid=S1315-0162201600040001800044&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 45.RUBIO F.&nbsp;&nbsp;2012.&nbsp;&nbsp;Factores&nbsp;&nbsp;sociologicos&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;la discriminaci&oacute;n sociolaboral. Nomadas. 3(35):3-15.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292067&pid=S1315-0162201600040001800045&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 46.RUESGAS S,&nbsp;HEREDERO M. 2005. De discriminaciones laborales y ajustes salariales&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;el&nbsp;&nbsp;entorno&nbsp;&nbsp;globalizador. Revista&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Econom&iacute;a&nbsp;&nbsp;Mundial.&nbsp;&nbsp;6(12):15-25.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292070&pid=S1315-0162201600040001800046&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 47.SALINAS&nbsp; CAMPOS M.&nbsp;&nbsp;2013.&nbsp;&nbsp;El&nbsp;&nbsp;fuego&nbsp;&nbsp;que&nbsp;&nbsp;has "encend&iacute;o":&nbsp;la&nbsp;vida&nbsp;amorosa&nbsp;de&nbsp;los&nbsp;pueblos ind&iacute;genas,&nbsp;&nbsp;ib&eacute;ricos&nbsp;&nbsp;y&nbsp;&nbsp;africanos&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;Am&eacute;rica del Sur. Revista de     <br> Humanidades, Tecnol&oacute;gico&nbsp;de&nbsp;Monterrey,&nbsp;pp.&nbsp;175-228.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292073&pid=S1315-0162201600040001800047&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 48.S&Eacute;VERINE D.&nbsp;2013.&nbsp;Servicio&nbsp;dom&eacute;stico&nbsp;de&nbsp;planta y&nbsp;&nbsp;discriminaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;el&nbsp;&nbsp;&aacute;rea&nbsp;&nbsp;metropolitana de&nbsp;&nbsp;Monterrey.&nbsp;&nbsp;Relaciones,&nbsp;&nbsp;Estudios&nbsp;&nbsp;de Historia&nbsp;y&nbsp;Sociedad.&nbsp;34(134):93-129.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292074&pid=S1315-0162201600040001800048&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 49.SILVA J.&nbsp;2010.&nbsp;La&nbsp;discriminaci&oacute;n&nbsp;laboral:&nbsp;an&aacute;lisis de&nbsp;las&nbsp;propuestas&nbsp;contenidas&nbsp;en&nbsp;la&nbsp;iniciativa de&nbsp;&nbsp;reforma&nbsp;&nbsp;a&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;ley&nbsp;&nbsp;federal&nbsp;&nbsp;del&nbsp;&nbsp;trabajo. Cuestiones&nbsp;&nbsp;Constitucionales.&nbsp;&nbsp;10(23):283-305.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292077&pid=S1315-0162201600040001800049&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 50.SINGER M.&nbsp;&nbsp;2014.&nbsp;&nbsp;&iquest;Exclusi&oacute;n&nbsp;&nbsp;o&nbsp;&nbsp;inclusi&oacute;n ind&iacute;gena?&nbsp;Estudios&nbsp;Pol&iacute;ticos.&nbsp;9(31):87-106.     <!-- ref --><br>     &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292079&pid=S1315-0162201600040001800050&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 51.SOBERANES J.&nbsp;&nbsp;2010.&nbsp;&nbsp;Igualdad,&nbsp;&nbsp;discriminaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;y tolerancia en M&eacute;xico. Cuestiones Constitucionales.&nbsp;32(22):261-274.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292081&pid=S1315-0162201600040001800051&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> 52.SOL&Eacute; C,&nbsp;ALARC&Oacute;N A,&nbsp;TERRONES A,&nbsp;GARZ&Oacute;N L. 2005. Eficiencia y discriminaci&oacute;n ling&uuml;&iacute;stica&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;empresa.&nbsp;&nbsp;REIS&nbsp;&nbsp;(Revista Espa&ntilde;ola&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;Investigaciones&nbsp;&nbsp;Sociol&oacute;gicas). 8(109):11-35.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292083&pid=S1315-0162201600040001800052&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 53.STEVENSON L.&nbsp;&nbsp;2003.&nbsp;&nbsp;La&nbsp;&nbsp;discriminaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;de g&eacute;nero&nbsp;&nbsp;en&nbsp;&nbsp;el&nbsp;&nbsp;&aacute;mbito&nbsp;&nbsp;laboral.&nbsp;&nbsp;Revista&nbsp;&nbsp;de Ciencias Sociales&nbsp;(Cr).&nbsp;4(102):27-42.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292084&pid=S1315-0162201600040001800053&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <br> 54.V&Aacute;ZQUEZ PARRA J.&nbsp;&nbsp;2012.&nbsp;&nbsp;La&nbsp;&nbsp;racionalidad&nbsp;&nbsp;del mexicano desde la teor&iacute;a amplia Elsteriana.. Revista Internacional de Ciencias Sociales y Humanidades.22(1):249-262.     <!-- ref --><br> &nbsp;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292087&pid=S1315-0162201600040001800054&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><br> 55.V&Aacute;ZQUEZ PARRA J.&nbsp;&nbsp;2015.&nbsp;&nbsp;Las&nbsp;&nbsp;creencias&nbsp;&nbsp;como proceso&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;readaptaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;social.&nbsp;&nbsp;Una aproximaci&oacute;n&nbsp;&nbsp;desde&nbsp;&nbsp;la&nbsp;&nbsp;perspectiva&nbsp;&nbsp;de&nbsp;&nbsp;la teor&iacute;a&nbsp;eslteriana&nbsp;de&nbsp;la&nbsp;racionalidad.&nbsp;&nbsp;Revista Nueva&nbsp;Antropolog&iacute;a.&nbsp;27(80):139-150.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292088&pid=S1315-0162201600040001800055&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><br> &nbsp;    <!-- ref --><br> 56.VERA-NORIEGA J. 2006. Indigenismo y exclusi&oacute;n. Ra Ximhai. 2(3):677-681.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=3292090&pid=S1315-0162201600040001800056&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></font><font size="-1"></font></div>      ]]></body>
<back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARREDONDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VÁZQUEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Un modelo de análisis racional para la toma de decisiones gerenciales desde una perspectiva elsteriana.]]></source>
<year>2013</year>
<volume>26</volume>
<page-range>107-133.</page-range><publisher-name><![CDATA[Revista Cuadernos de Administración]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARVIZU]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Marginan a indígenas del mundo laboral moderno.]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-name><![CDATA[El Universal.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARBIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Culmination of the Bourbon Reforms, 1787-1792.]]></source>
<year>1977</year>
<volume>57</volume>
<page-range>51-68.</page-range><publisher-name><![CDATA[Hispanic American Historical Review.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BECERRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROLANDER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El derecho a la no discriminación: una perspectiva internacional]]></article-title>
<source><![CDATA[El Cotidiano.]]></source>
<year>2005</year>
<volume>12</volume>
<numero>134</numero>
<issue>134</issue>
<page-range>78-88</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARRASCO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El exemplum como estrategia persuasiva en la Rhetorica christiana (1579) de fray Diego Valadés.]]></source>
<year>2000</year>
<page-range>33-66.</page-range><publisher-loc><![CDATA[Ciudad de México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Anales del Instituto de Investigaciones Estéticas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="journal">
<collab>CENTRO DE ESTUDIOS EDUCATIVOS</collab>
<source><![CDATA[Revista Latinoamericana de Estudios Educativos]]></source>
<year>2010</year>
<volume>XL</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>257-259.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CISNEROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Los indígenas contra la modenidad.]]></article-title>
<source><![CDATA[El Cotidiano.]]></source>
<year>2006</year>
<volume>21</volume>
<numero>137</numero>
<issue>137</issue>
<page-range>32-37.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CLARAC]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Derechos de los pueblos indígenas.]]></article-title>
<source><![CDATA[Boletín Antropológico.]]></source>
<year>2003</year>
<volume>21</volume>
<numero>59</numero>
<issue>59</issue>
<page-range>253-281.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DE LAS CASAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Brevísima relación de la destrucción de las Indias.: Mar Océano]]></source>
<year>1953</year>
<page-range>23</page-range><publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELLIOTT]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[España, Europa y el mundo de ultramar (1500-1800).]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>221</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Taurus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELSTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Uvas Amargas.: Sobre la subversión de la racionalidad.]]></source>
<year>1983</year>
<page-range>21-45</page-range><publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Peninsula]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELSTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estudios sobre la racionalidad.]]></source>
<year>1997</year>
<page-range>16</page-range><publisher-loc><![CDATA[^eValencia Valencia]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Gedisa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELSTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Juicios Salomonicos]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>56-72</page-range><publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gedisa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<label>14</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELSTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La explicación del comportamiento social: mas tuercas y tornillos para las ciencias sociales.]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>32-45.</page-range><publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gedisa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<label>15</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>EXCELSIOR</collab>
<source><![CDATA[Enfrentan discriminación laboral indígenas migrantes en el DF.]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-name><![CDATA[Excelsior]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<label>16</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRANCO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Ajeno a la modernidad: la racionalización de la discriminación.]]></article-title>
<source><![CDATA[Cuadernos de Literatura.]]></source>
<year>2015</year>
<volume>19</volume>
<numero>38</numero>
<issue>38</issue>
<page-range>17-33.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<label>17</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FUENTES]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La discriminación y su relación con la diferencia de ingresos en el mercado laboral guatemalteco.]]></article-title>
<source><![CDATA[Perfiles Latinoamericanos]]></source>
<year>2006</year>
<volume>17</volume>
<numero>27</numero>
<issue>27</issue>
<page-range>141-167.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<label>18</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Son pobres 8 de cada 10 indígenas en México, repota el BM y FMI.]]></source>
<year>2011</year>
<page-range>25</page-range><publisher-name><![CDATA[La Jornada]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<label>19</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HERNÁNDEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Los retos de la democracia mexicana: una ciudadanía sin discriminación.]]></article-title>
<source><![CDATA[Espiral]]></source>
<year>2011</year>
<volume>18</volume>
<numero>50</numero>
<issue>50</issue>
<page-range>219-254</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<label>20</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HERNÁNDEZ-JAIMÉS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Alcabalas y presión fiscal en Acapulco, 1777-1809.]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>43-74.</page-range><publisher-loc><![CDATA[Chilpancingo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Tzintzun]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<label>21</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOTTOIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La diversidad sin discriminación: entre modernidad y posmodernidad.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Colombiana de Bioética]]></source>
<year>2007</year>
<volume>2</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>45-76.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<label>22</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HORBATH]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La discriminacion laboral de los indigenas en los mercados urbanos de trabajo en México: Revisión y balance de un fenómeno persistente.]]></source>
<year>2006</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<label>23</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HORBATH]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Rezago social y discriminación en la política social hacia los grupos indigenas en Sonora.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Relaciones Internacionales, Estrategia y Seguridad.]]></source>
<year>2012</year>
<volume>7</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>173-189</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<label>24</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HUMBOLDT]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensayo político sobre el reino de la Nueva España.]]></source>
<year>1973</year>
<page-range>68</page-range><publisher-loc><![CDATA[Ciudad de México ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<label>25</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>INSTITUTO NACIONAL DE ESTADÍSTICA Y GEOGRAFÍA</collab>
<source><![CDATA[Conteo de Población y Vivienda 2005.]]></source>
<year>2011</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<label>26</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LABORÍN]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PARRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VALDÉZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Discriminación y prejuicios de jóvenes sonorenses hacia el migrante indígena.]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudios Sociales.]]></source>
<year>2012</year>
<month>20</month>
<day>12</day>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>333-347.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<label>27</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Las castas del México colonial o Nueva España.]]></source>
<year>1924</year>
<page-range>7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<label>28</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LÓPEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Las reformas borbónicas en materia lingüistica en la Nueva España.: Isla de Arriarán.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Cultural Científica.]]></source>
<year>1999</year>
<volume>14</volume>
<page-range>471-488.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<label>29</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LÓPEZ DE LARA]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Política social en Indias.]]></source>
<year>1977</year>
<page-range>91-188.</page-range><publisher-loc><![CDATA[Ciudad de México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Jus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<label>30</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MENESES]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ÁNGELES]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La juventud mixteca en Tijuana. Educación, desarrollo, discriminación y neo-indianidad.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de la Frontera Norte.]]></source>
<year>2014</year>
<volume>26</volume>
<numero>51</numero>
<issue>51</issue>
<page-range>25-52.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<label>31</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MÖRNER]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estado, razas y cambio social en la Hispanoamérica Colonial.]]></source>
<year>1974</year>
<page-range>144-145</page-range><publisher-loc><![CDATA[Ciudad de México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SEPSetentas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<label>32</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MURILLO-RUBIERA]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[América y la dignidad del hombre.]]></source>
<year>1992</year>
<page-range>174-185.</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Mapfre]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<label>33</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>ORGANIZACIÓN DE LAS NACIONES UNIDAS</collab>
<source><![CDATA[Oficina del Alto Comisionado para los Derechos Humanos.]]></source>
<year>2009</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<label>34</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>PROGRAMA DE APOYO A ESTUDIANTES INDÍGENAS EN INSTITUCIONES DE EDUCACIÓN SUPERIOR</collab>
<source><![CDATA[Programa de Apoyo a Estudiantes Indígenas en Instituciones de Educación Superior.]]></source>
<year>2008</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<label>35</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>PROGRAMA DE BECAS DE POSGRADO PARA INDÍGENAS</collab>
<source><![CDATA[Programa de Becas de Posgrado para Indígenas.]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<label>36</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PONCE-HERNÁNDEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Innovación y tradición en fray Alonso de Veracruz.]]></source>
<year>2007</year>
<page-range>68</page-range><publisher-loc><![CDATA[Ciudad de México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNAM]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<label>37</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PORTAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VALENZUELA]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El indigenismo y la educación indígena: una bibliografía básica.]]></article-title>
<source><![CDATA[Nueva Antropología.]]></source>
<year>1983</year>
<volume>6</volume>
<numero>21</numero>
<issue>21</issue>
<page-range>137-146</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<label>38</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>PROCESO</collab>
<source><![CDATA[En México son discriminados 15,7 millones de indígenas.]]></source>
<year>2011</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<label>39</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[QUIJANO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ENNIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Coloniality of Power, Eurocentrism, and Latin America.]]></source>
<year>2000</year>
<volume>1</volume>
<page-range>534</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<label>40</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RAVELO]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SÁNCHEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Retroceso laboral, discriminación y riesgo en las maquiladoras: el caso de Ciudad Juárez, Chihuahua.]]></article-title>
<source><![CDATA[El Cotidiano]]></source>
<year>2006</year>
<volume>21</volume>
<numero>135</numero>
<issue>135</issue>
<page-range>71-77.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<label>41</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RINCÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los indígenas en México fueron los más golpeados por discriminación, abuso y despojo en el actual sexenio.]]></source>
<year>2012</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<label>42</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RODRÍGUEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Definición y concepto de la no discriminación]]></article-title>
<source><![CDATA[El Cotidiano.]]></source>
<year>2005</year>
<volume>15</volume>
<numero>134</numero>
<issue>134</issue>
<page-range>23-29</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<label>43</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROSENBLAT]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La población indígena y el mestizaje en América.]]></source>
<year>1954</year>
<page-range>167</page-range><publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Nova]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<label>44</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los indígenas olvidados.]]></source>
<year>2004</year>
<volume>22</volume>
<page-range>109-114</page-range><publisher-name><![CDATA[Comunicar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<label>45</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RUBIO]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Factores sociologicos de la discriminación sociolaboral.]]></article-title>
<source><![CDATA[Nomadas]]></source>
<year>2012</year>
<volume>3</volume>
<numero>35</numero>
<issue>35</issue>
<page-range>3-15</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<label>46</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RUESGAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HEREDERO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[De discriminaciones laborales y ajustes salariales en el entorno globalizador.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Economía Mundial.]]></source>
<year>2005</year>
<volume>6</volume>
<numero>12</numero>
<issue>12</issue>
<page-range>15-25.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<label>47</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SALINAS CAMPOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El fuego que has "encendío": la vida amorosa de los pueblos indígenas, ibéricos y africanos en América del Sur.]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>175-228</page-range><publisher-name><![CDATA[Revista de HumanidadesTecnológico de Monterrey]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<label>48</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SÉVERINE]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Servicio doméstico de planta y discriminación en el área metropolitana de Monterrey.]]></article-title>
<source><![CDATA[Relaciones, Estudios de Historia y Sociedad.]]></source>
<year>2013</year>
<volume>34</volume>
<numero>134</numero>
<issue>134</issue>
<page-range>93-129</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<label>49</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La discriminación laboral: análisis de las propuestas contenidas en la iniciativa de reforma a la ley federal del trabajo.]]></article-title>
<source><![CDATA[Cuestiones Constitucionales.]]></source>
<year>2010</year>
<volume>10</volume>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>283-305</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<label>50</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SINGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[¿Exclusión o inclusión indígena?]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudios Políticos.]]></source>
<year>2014</year>
<volume>9</volume>
<numero>31</numero>
<issue>31</issue>
<page-range>87-106</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<label>51</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOBERANES]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Igualdad, discriminación y tolerancia en México.]]></article-title>
<source><![CDATA[Cuestiones Constitucionales.]]></source>
<year>2010</year>
<volume>32</volume>
<numero>22</numero>
<issue>22</issue>
<page-range>261-274</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<label>52</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOLÉ]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ALARCÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[TERRONES]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GARZÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Eficiencia y discriminación lingüística en la empresa.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Española de Investigaciones Sociológicas]]></source>
<year>2005</year>
<volume>8</volume>
<numero>109</numero>
<issue>109</issue>
<page-range>11-35.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<label>53</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[STEVENSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La discriminación de género en el ámbito laboral.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Ciencias Sociales (Cr).]]></source>
<year>2003</year>
<volume>4</volume>
<numero>102</numero>
<issue>102</issue>
<page-range>27-42.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<label>54</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VÁZQUEZ PARRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La racionalidad del mexicano desde la teoría amplia Elsteriana]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Internacional de Ciencias Sociales y Humanidades.]]></source>
<year>2012</year>
<volume>22</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>249-262.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<label>55</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VÁZQUEZ PARRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Las creencias como proceso de readaptación social. Una aproximación desde la perspectiva de la teoría eslteriana de la racionalidad.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Nueva Antropología]]></source>
<year>2015</year>
<volume>27</volume>
<numero>80</numero>
<issue>80</issue>
<page-range>139-150</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<label>56</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VERA-NORIEGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Indigenismo y exclusión.]]></article-title>
<source><![CDATA[Ra Ximhai.]]></source>
<year>2006</year>
<volume>2</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>677-681</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
