<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1315-6411</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Venezolana de Economía y Ciencias Sociales]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Revista Venezolana de Economía y Ciencias Sociales]]></abbrev-journal-title>
<issn>1315-6411</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Central de Venezuela, Caracas]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1315-64112005000100004</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Referendo revocatorio Elecciones Regionales en Venezuela: Geografía Electoral de la polarización]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lander]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis E]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López Maya]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margarita]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Universidad Central de Venezuela Facultad de Ciencias Económicas y Sociales ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Universidad Central de Venezuela Centro de Estudios del Desarrollo (Cendes) ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2005</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2005</year>
</pub-date>
<volume>11</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>043</fpage>
<lpage>058</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1315-64112005000100004&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1315-64112005000100004&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1315-64112005000100004&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[En este artículo se presentan resultados del referendo revocatorio presidencial y de las elecciones regionales del 31 de octubre, que ponen de relieve la continuidad de la extrema polarización política entre sectores sociales con distintos niveles de ingreso, expresada territorialmente, desde al menos los comicios de 1998. Comienza con un breve relato del proceso que desembocó en el acto del referendo revocatorio del 15 de agosto. En segundo lugar, aparece información sobre los resultados de ese referendo presidencial y de las elecciones regionales, discriminados regional y localmente, que ilustran el fenómeno de la polarización. En ese mismo aparte se contrastan esos resultados, con las elecciones nacionales de 1998 y 2000 para mostrar la persistencia desde entonces de esa polarización. En tercer lugar se exponen elementos para una explicación sobre este fenómeno y sus negativas implicaciones en la dinámica sociopolítica venezolana. Concluye el artículo señalando algunos desafíos que deberán enfrentarse para amainar la confrontación y reconstruir una sociedad más socialmente integrada.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[This article presents the results of the recall referendum in August 2004 and of the regional elections on the 31st of October, highlighting the persistence of a profound political polarization between different social sectors distinguished by their income levels and finding expression in the territorial distribution of the votes -more or less constant since at least 1998. The authors begin with a brief sketch of the process leading up to the recall referendum before analyzing the results of both electoral processes. The results are then compared with those of the national elections of 1998 and 2000 in order to demonstrate the degree of continuity. After indicating elements that help to explain the extreme polarization and its negative effects on the socio-political dynamics in Venezuela, the article concludes by suggesting some of the challenges to be faced if the confrontation is to be reduced and the possibility of a more integrated society realized.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Chávez]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[polarización]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[referendo revocatorio]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[elecciones regionales]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Chávez]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Polarization]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Recall Referendum]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Regional Elections]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[   <B>    <P ALIGN="CENTER"><font face="Verdana"><font size="3">REFERENDO REVOCATORIO&nbsp; ELECCIONES REGIONALES EN</font></font> </B><font size="3" face="Verdana"> </font>  <B><font size="3" face="Verdana">VENEZUELA: GEOGRAF&Iacute;A ELECTORAL</font></P> <FONT FACE="Verdana">     <P ALIGN="CENTER"><font size="3" face="Verdana">DE LA POLARIZACI&Oacute;N</font></P> </FONT><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>     <P ALIGN="CENTER">Luis E. Lander<SUP>a</P> </SUP>    <P ALIGN="CENTER">Margarita L&oacute;pez Maya<SUP>b</P> </FONT> </B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">a</FONT></SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>Facultad de Ciencias Econ&oacute;micas y Sociales de la Universidad Central de Venezuela.</P> <SUP>    <P ALIGN="CENTER">b</SUP>Centro de Estudios del Desarrollo (Cendes) de la Universidad Central de Venezuela</P> <B>    <P ALIGN="JUSTIFY">Resumen</P> </B>     <P ALIGN="JUSTIFY">En este art&iacute;culo se presentan resultados del referendo revocatorio presidencial y de las elecciones regionales del 31 de octubre, que ponen de relieve la continuidad de la extrema polarizaci&oacute;n pol&iacute;tica entre sectores sociales con distintos niveles de ingreso, expresada territorialmente, desde al menos los comicios de 1998. Comienza con un breve relato del proceso que desemboc&oacute; en el acto del referendo revocatorio del 15 de agosto. En segundo lugar, aparece informaci&oacute;n sobre los resultados de ese referendo presidencial y de las elecciones regionales, discriminados regional y localmente, que ilustran el fen&oacute;meno de la polarizaci&oacute;n. En ese mismo aparte se contrastan esos resultados, con las elecciones nacionales de 1998 y 2000 para mostrar la persistencia desde entonces de esa polarizaci&oacute;n. En tercer lugar se exponen elementos para una explicaci&oacute;n sobre este fen&oacute;meno y sus negativas implicaciones en la din&aacute;mica sociopol&iacute;tica venezolana. Concluye el art&iacute;culo se&ntilde;alando algunos desaf&iacute;os que deber&aacute;n enfrentarse para amainar la confrontaci&oacute;n y reconstruir una sociedad m&aacute;s socialmente integrada.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY"><B>Palabras clave</B>: Ch&aacute;vez, polarizaci&oacute;n, referendo revocatorio, elecciones regionales.</P> <B>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Summary</P>     <P ALIGN="left">The Recall Referendum and Regional Elections in Venezuela: An Electoral Geography of Political Polarization</P> </B>    <P ALIGN="JUSTIFY">This article presents the results of the recall referendum in August 2004 and of the regional elections on the 31st of October, highlighting the persistence of a profound political polarization between different social sectors distinguished by their income levels and finding expression in the territorial distribution of the votes –more or less constant since at least 1998. The authors begin with a brief sketch of the process leading up to the recall referendum before analyzing the results of both electoral processes. The results are then compared with those of the national elections of 1998 and 2000 in order to demonstrate the degree of continuity. After indicating elements that help to explain the extreme polarization and its negative effects on the socio-political dynamics in Venezuela, the article concludes by suggesting some of the challenges to be faced if the confrontation is to be reduced and the possibility of a more integrated society realized.</P> <B>    <P ALIGN="JUSTIFY">Key Words</B>: Ch&aacute;vez, Polarization, Recall Referendum, Regional Elections.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY"><B>Recibido</B>: 21-09-2004  <B>Aceptado</B>: 29-10-2004</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">El domingo 15 de agosto, como buena parte de los venezolanos y venezolanas, nos toc&oacute; hacer demoradas colas –de m&aacute;s de cinco horas– para ejercer nuestro derecho al voto en el referendo revocatorio presidencial. Ese referendo fue convocado de acuerdo con lo establecido en el art&iacute;culo 72 de la Constituci&oacute;n de 1999 que comienza diciendo: &quot;Todos los cargos y magistraturas de elecci&oacute;n popular son revocables&quot;. La pregunta que se nos convoc&oacute; a responder con un S&Iacute; o un NO fue: &quot;¿Est&aacute; usted de acuerdo con dejar sin efecto el mandato popular, otorgado mediante elecciones democr&aacute;ticas leg&iacute;timas al ciudadano Hugo Rafael Ch&aacute;vez Fr&iacute;as, como presidente de la Rep&uacute;blica Bolivariana de Venezuela para el actual periodo presidencial?&quot;. Nuestros centros de votaci&oacute;n est&aacute;n ubicados en el sureste de Caracas, uno en la urbanizaci&oacute;n Los Chaguaramos y el otro en Santa M&oacute;nica. A lo largo de esas horas, inevitablemente escuchamos las conversaciones y opiniones de los compa&ntilde;eros de cola. S&Iacute; hubi&eacute;semos extrapolado linealmente lo recogido en esos comentarios, tendr&iacute;amos que haber concluido que la opci&oacute;n del S&Iacute; no pod&iacute;a sino salir victoriosa de la consulta y que el presidente Ch&aacute;vez ser&iacute;a removido de su cargo. En efecto, al revisar los resultados obtenidos en esos centros de votaci&oacute;n, la opci&oacute;n del S&Iacute; acapar&oacute; el 74,7% y el 75,9% respectivamente. Nosotros, que votamos por el NO, fuimos ampliamente derrotados por nuestros vecinos. Pero, como tantas veces ya se ha dicho, en a&ntilde;os recientes Venezuela est&aacute; viviendo una situaci&oacute;n de extrema polarizaci&oacute;n pol&iacute;tica, que es expresi&oacute;n de la brecha social profundizada durante los &uacute;ltimos veinticinco a&ntilde;os y que todav&iacute;a no se ha superado. Esta polarizaci&oacute;n tiene manifestaciones territoriales innegables, especialmente en los principales centros urbanos del pa&iacute;s. En &aacute;reas de Caracas distintas a las de nuestro lugar de residencia, m&aacute;s pobres y densamente pobladas, los resultados parec&iacute;an la imagen invertida en un espejo, aproximadamente 75% por el NO y 25% por el S&Iacute;. All&iacute; nadie dudaba del triunfo arrasador del NO. Al final, no fue tan arrasador el triunfo del NO, aunque s&iacute; contundente: de cerca de 60%. Sin embargo, para los electores que optaron por revocarle el mandato al Presidente les ha resultado dif&iacute;cil convencerse que sus entornos familiares, de amistades, geogr&aacute;ficos y de trabajo no expresan la mayor&iacute;a pol&iacute;tica del pa&iacute;s. Hay otro conjunto de factores que se conjugan para sostener este espejismo, pero sin duda la polarizaci&oacute;n en las m&uacute;ltiples dimensiones de la vida social constituye su principal caldo de cultivo.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">El 31 de octubre fuimos nuevamente convocados a votar. En esa oportunidad elegimos los gobernadores de estado, los alcaldes de municipios, los diputados a los consejos legislativos y los alcaldes mayores y concejales a los dos distritos metropolitanos existentes en el pa&iacute;s: el de Caracas y el del Alto Apure. Para esta segunda elecci&oacute;n hubo en general menos colas, producto de una mayor abstenci&oacute;n y mejor&iacute;a en la ingenier&iacute;a de las mesas, por lo que no tuvimos tiempo para palpar el sentir de los votantes en nuestras mesas. Aunque hubo en algunos pocos estados y municipios tensiones posteriores a los comicios, los resultados dados por Consejo Nacional Electoral (CNE) y sus oficinas regionales fueron en esa ocasi&oacute;n menos cuestionados y, como veremos, se reproducen resultados polarizados similares a los obtenidos en el revocatorio presidencial.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">En este art&iacute;culo se presentan resultados del revocatorio presidencial y de las elecciones regionales del 31 de octubre que ponen de relieve la continuidad de la extrema polarizaci&oacute;n pol&iacute;tica entre sectores sociales con distintos niveles de ingreso, expresada territorialmente, desde al menos los comicios de 1998. En primer lugar, presentaremos un breve relato del proceso que desemboc&oacute; en el acto del referendo revocatorio del 15 de agosto. En segundo lugar, informaci&oacute;n sobre los resultados de ese referendo presidencial y las elecciones regionales, tanto nacionales como de una selecci&oacute;n de municipios y/o parroquias de distintas ciudades del pa&iacute;s, que ilustran el fen&oacute;meno de la polarizaci&oacute;n. En ese mismo aparte se contrastan los resultados de estas elecciones de 2004, con las elecciones nacionales de 1998 y 2000 donde se muestra la persistencia desde entonces de esa polarizaci&oacute;n. En tercer lugar, exponemos elementos para una explicaci&oacute;n sobre este fen&oacute;meno y sus negativas implicaciones en la din&aacute;mica sociopol&iacute;tica venezolana, para concluir se&ntilde;alando algunos desaf&iacute;os que deber&aacute;n enfrentarse para amainar la confrontaci&oacute;n y reconstruir una sociedad socialmente m&aacute;s integrada.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY"><B>Algunos antecedentes </B></P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Luego del fallido golpe de Estado y del derrotado paro petrolero que procuraron deponer al presidente Ch&aacute;vez por v&iacute;as extraconstitucionales, desde febrero de 2003 sectores mayoritarios de la oposici&oacute;n pol&iacute;tica concentraron sus esfuerzos en alcanzar, a toda costa, la realizaci&oacute;n de un referendo revocatorio presidencial. En mayo de 2003 gobierno y oposici&oacute;n, con los auspicios de la OEA, el Centro Carter y el PNUD, firmaron un acuerdo donde se comprometieron a encontrar una salida a la crisis pol&iacute;tica dentro de las pautas establecidas por la Constituci&oacute;n de 1999. En el punto 12 de ese acuerdo, expl&iacute;citamente se comprometieron a respetar y seguir los requisitos del art&iacute;culo 72 de la Constituci&oacute;n, que se refiere a los referendos revocatorios, y, en el punto 13, a hacer esfuerzos para designar a los miembros de un nuevo Consejo Nacional Electoral (v. Acuerdo, 2003). Este acuerdo abri&oacute; cauces para que la intensa conflictividad vivida desde fines de 2001 pudiera comenzar a procesarse por v&iacute;as pac&iacute;ficas e institucionales.</P>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">En el segundo semestre de 2003 fueron designados los integrantes del Consejo Nacional Electoral (CNE), poder p&uacute;blico responsable de conducir los procesos electorales en el pa&iacute;s. En ese momento, las designaciones hechas fueron reconocidas y bien recibidas tanto por las organizaciones simpatizantes del gobierno, como por las de la Coordinadora Democr&aacute;tica (CD), que agrupa a las fuerzas de oposici&oacute;n. Siendo el referendo un mecanismo de democracia participativa in&eacute;dito, entre las primeras tareas que tuvo que cumplir el CNE fue la elaboraci&oacute;n de un reglamento que pautara los procedimientos que permitiesen su implementaci&oacute;n. Tambi&eacute;n cont&oacute; este reglamento, aprobado por unanimidad en el CNE, con un muy amplio respaldo de las partes.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">La recolecci&oacute;n de firmas para solicitar los referendos revocatorios de diputados, oficialistas y de oposici&oacute;n, y del Presidente se realizaron en dos fines de semana consecutivos, entre noviembre y diciembre de ese a&ntilde;o, y en sana paz. Las firmas para el referendo presidencial fueron entregadas con retraso y cuando le correspondi&oacute; al CNE, a inicios de 2004, ejercer sus funciones de &aacute;rbitro, comenzaron los problemas.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">En el reglamento aprobado qued&oacute; claro que cada solicitante deb&iacute;a completar sus datos de manera &quot;personal&iacute;sima&quot; (CNE, 2003a). Se estableci&oacute; que en casos excepcionales por discapacidad del firmante, &eacute;ste pod&iacute;a ser asistido y que en tal situaci&oacute;n deb&iacute;a colocarse una nota (CNE, 2003b). Ese procedimiento fue ampliamente destacado tanto en la propaganda institucional de CNE como en la de la oposici&oacute;n promotora del evento. Sin embargo, al revisar el CNE las firmas entregadas, se encontr&oacute; con decenas de miles de datos y firmas de caligraf&iacute;a similar sin nota alguna. Esta situaci&oacute;n se present&oacute; tanto en las firmas recogidas para el referendo presidencial como para los revocatorios de diputados oficialistas o de oposici&oacute;n. <A NAME="OLE_LINK1">El 24 de febrero, el CNE tom&oacute; la decisi&oacute;n –por mayor&iacute;a de 3 de los 5 rectores que lo integran– de someter a la observaci&oacute;n de la Comisi&oacute;n T&eacute;cnica Superior (CTS) del Poder Electoral m&aacute;s de 1.480.000 firmas. Si bien la OEA y el Centro Carter criticaron inicialmente la metodolog&iacute;a utilizada para seleccionar las firmas a ser observadas, terminaron respaldando esta decisi&oacute;n del CNE. El anuncio del CNE suscit&oacute; un </A>vehemente rechazo por parte de la CD, que llam&oacute; a desobediencia civil lo que desencaden&oacute; cinco d&iacute;as de violencia en algunas ciudades del pa&iacute;s, suceso conocido como &quot;La guarimba&quot;, &quot;El guarimbazo&quot; o &quot;El plan guarimba&quot; (v. Provea, 2004). Con estos nombres el Bloque Democr&aacute;tico (BD), grupo disidente de la CD, promov&iacute;a, entre otras v&iacute;as por internet y desde hac&iacute;a varios meses, una acci&oacute;n de protesta o de &quot;desobediencia civil&quot; que consist&iacute;a en el masivo cierre de calles –con basura, neum&aacute;ticos, carros– frente o cerca del hogar de cada manifestante. Su objetivo era provocar una situaci&oacute;n generalizada de anarqu&iacute;a y violencia que incitara la intervenci&oacute;n de la Fuerza Armada para derrocar al Presidente, objetivo que no fue alcanzado. Aunque la CD nunca reconoci&oacute; vinculaci&oacute;n alguna con la propuesta del BD, la similitud de las acciones de protesta esos d&iacute;as generaliz&oacute; el uso del nombre con que circul&oacute; por internet. El 2 de marzo el CNE, luego de o&iacute;r la opini&oacute;n de la CTS y por decisi&oacute;n nuevamente dividida, acord&oacute; someter a ratificaci&oacute;n o &quot;reparo&quot; 876.017 de las firmas bajo observaci&oacute;n (L&oacute;pez Maya, 2004a).</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">La CD termin&oacute; aceptando cumplir con lo pautado por el CNE, y las fechas para los reparos fueron fijadas y cumplidas sin mayores contratiempos. El 3 de junio el CNE dictamin&oacute; que el n&uacute;mero de firmas recogidas y validadas cumpl&iacute;an con lo pautado en el art&iacute;culo 72 de la Constituci&oacute;n y fij&oacute; para el 15 de agosto la realizaci&oacute;n del referendo revocatorio presidencial.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">El proceso que llev&oacute; a la activaci&oacute;n de este referendo signific&oacute; para la oposici&oacute;n un triunfo pol&iacute;tico; en especial, fue un triunfo para sectores de vocaci&oacute;n democr&aacute;tica, que hasta ese momento hab&iacute;an tenido relativamente poco peso dentro de la CD. Esos grupos insistieron en que ir hasta el final con el revocatorio constitucional –aceptando el proceso de reparo de las firmas de caligraf&iacute;a similar– era pol&iacute;ticamente conveniente y pod&iacute;a resultar exitosa. Muy a rega&ntilde;adientes partidos como Primero Justicia, Proyecto Venezuela o La Causa R, o radicales como Gente de Petr&oacute;leo, terminaron apoyando este proceso.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Por parte de las organizaciones y bases del gobierno, en las horas previas e inmediatamente siguientes al anuncio del CNE, se hicieron evidentes tensiones y contradicciones internas e incluso se vivieron estallidos de violencia pol&iacute;tica en el centro de la ciudad de Caracas. La situaci&oacute;n qued&oacute; r&aacute;pidamente conjurada cuando el presidente Ch&aacute;vez, en una pensada, h&aacute;bil y certera cadena oficial por todos los medios radiof&oacute;nicos y televisivos, acept&oacute; la decisi&oacute;n del CNE y convoc&oacute; a sus bases a organizarse y prepararse para ese referendo. El Presidente, en esa alocuci&oacute;n, rodeado de s&iacute;mbolos religiosos e hist&oacute;ricos, se abrog&oacute; como su particular triunfo pol&iacute;tico la Constituci&oacute;n de 1999 y el referendo revocatorio presidencial que ahora se activaba contra &eacute;l. Evoc&oacute; la hist&oacute;rica batalla de Santa In&eacute;s de la Guerra Federal venezolana del siglo xix, para explicar a sus bases la importancia del evento electoral que enfrentar&iacute;an y la estrategia a usar. Finalmente, acudi&oacute; a un muy conocido, emblem&aacute;tico y hermoso poema llanero –<I>Florentino y el diablo</I>–, identific&aacute;ndose &eacute;l y los suyos con Florentino, y a la CD con el diablo, para dar la imagen m&aacute;s ilustrativa posible de la magnitud de la tarea que ten&iacute;an por delante.</P> <B>    <P ALIGN="JUSTIFY">Resultados del 15 de agosto y del 31 de octubre</P> </B>     <P ALIGN="JUSTIFY">Como ya se&ntilde;alamos, el acto del evento revocatorio discurri&oacute; en paz. Largas colas y muchas horas de paciente espera fueron alabadas por la observaci&oacute;n internacional como muestra de esp&iacute;ritu c&iacute;vico. En dos oportunidades el CNE prorrog&oacute; el cierre de los centros de votaci&oacute;n ante la magnitud de las colas. Finalmente el cierre oficial ocurri&oacute; a medianoche, aunque algunos centros, sobre todo en sectores populares, continuaron votando. Gracias a la automatizaci&oacute;n de la mayor&iacute;a de los centros, a las 4 de la madrugada del d&iacute;a 16, el CNE pudo emitir su primer bolet&iacute;n oficial mostr&aacute;ndose ya unas tendencias irreversibles. El NO triunfaba sobre el S&Iacute; en una relaci&oacute;n cercana a 60:40. Pocos d&iacute;as despu&eacute;s fueron anunciados los resultados definitivos. Estos resultados fueron respaldados por todos los observadores internacionales entre los que se contaron el Centro Carter y la OEA (Centro Carter, 2004; y OEA, 2004). En el primer <a href="#c1"> cuadro</a> que presentamos se recoge el resultado porcentual tanto nacional como por estados proporcionados hasta la fecha por el CNE. Como se ve all&iacute;, en 23 de los 24 estados del pa&iacute;s la opci&oacute;n del NO result&oacute; vencedora. En el estado Nueva Esparta, que en el <a href="#c1"> cuadro</a> aparece un empate, el S&Iacute; gan&oacute; por 113 votos, en un universo de poco m&aacute;s de 230.000 votos.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Por otra parte, en el <a href="#c2"> cuadro 2</a> que sigue se recogen los resultados porcentuales de algunas ciudades, municipios, parroquias y centros electorales de votaci&oacute;n del pa&iacute;s. Aunque el CNE no proporciona informaci&oacute;n, no tiene c&oacute;mo proporcionarla, sobre el comportamiento electoral de los distintos sectores socioecon&oacute;micos, en el <a href="#c2"> cuadro</a> se muestra ese comportamiento para municipios, parroquias o centros que aglomeran poblaciones de composici&oacute;n socioecon&oacute;mica bastante homog&eacute;nea, en unos casos de ingresos bajos y en otros de ingresos medios y altos.</P> <B>     <P ALIGN="CENTER"><a name="c1"></a></P>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">Cuadro 1</P> </B></FONT>    <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=1 CELLPADDING=7 WIDTH=372> <TR><TD VALIGN="TOP" COLSPAN=4> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">REFERENDO PRESIDENCIAL 2004</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP">&nbsp;</TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">NO</P>     <P ALIGN="CENTER">(%)</B></FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">SI</P>     <P ALIGN="CENTER">(%)</B></FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">Nulos </P>     <P ALIGN="CENTER">(%)</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Nacional</B></FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">59,1</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">40,6</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Amazonas</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">70,3</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">28,9</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,8</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Anzo&aacute;tegui</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">54,1</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">45,6</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">0,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Apure</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">67,6</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">32,1</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Aragua</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">68,0</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">31,9</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Barinas</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">69,2</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">30,4</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Bol&iacute;var</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">66,4</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">33,3</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Carabobo</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">56,8</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">43,1</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">0,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Cojedes</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">67,0</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">32,6</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Delta Amacuro</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">70,4</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">28,6</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">1,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Distrito Capital</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">56,0</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">44,0</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Falc&oacute;n</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">57,2</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">42,2</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Gu&aacute;rico</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">71,0</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">28,8</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">0,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Lara</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">64,8</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">35,0</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">M&eacute;rida</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">53,8</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">45,8</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Miranda</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">50,9</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">49,0</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Monagas</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">61,0</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">38,8</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Nueva Esparta</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">50,0</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">50,0</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">0,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Portuguesa</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">72,9</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">26,4</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Sucre</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">66,9</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">32,6</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">T&aacute;chira</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">50,6</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">49,1</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Trujillo</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">66,3</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">33,2</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Vargas</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">64,2</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">35,6</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">0,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Yaracuy</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">60,2</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">39,4</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="39%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Zulia</FONT></TD> <TD WIDTH="19%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">53,1</FONT></TD> <TD WIDTH="17%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">46,6</FONT></TD> <TD WIDTH="25%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">0,3</FONT></TD> </TR> </TABLE> </CENTER>  <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Fuente: CNE (2004a), www.cne.gov.ve.</P>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Como puede observarse, la selecci&oacute;n hecha ilustra el comportamiento polarizado de electores de condiciones socioecon&oacute;micas opuestas. Caracas, Maracaibo, Valencia y Barquisimeto son una buena muestra representativa de los m&aacute;s importantes centros urbanos del pa&iacute;s. Aunque la opci&oacute;n del NO gan&oacute; en pr&aacute;cticamente todas las entidades federales del pa&iacute;s, en algunas de las ciudades m&aacute;s importantes fue el S&Iacute; el voto predominante. Tal es el caso de Caracas, Maracaibo y Valencia que aparecen en el <a href="#c2">cuadro</a>. En Barquisimeto, tambi&eacute;n seleccionada, el NO result&oacute; triunfador, pero en un porcentaje menor al obtenido por esa opci&oacute;n en todo el estado Lara. Esto muestra que el proyecto bolivariano tiene m&aacute;s hondo arraigo en las zonas socioecon&oacute;micas m&aacute;s rezagadas. Dentro de las ciudades mismas, el comportamiento electoral est&aacute; tambi&eacute;n muy social, y espacialmente, determinado. El <a href="#c2"> cuadro</a> contrasta municipios o parroquias de &aacute;reas urbanas de distinta composici&oacute;n social. Vemos all&iacute; que mientras en los sectores de elevados ingresos la votaci&oacute;n por el S&Iacute; fue apabullante, llegando a alcanzar, como en un centro de la urbanizaci&oacute;n La Lagunita, en el municipio El Hatillo del sureste de Caracas, porcentajes cercanos a 95%, en sectores pobres, la proporci&oacute;n se invierte. En el centro Germ&aacute;n Rodr&iacute;guez de la parroquia Ant&iacute;mano, en el municipio Libertador al oeste de Caracas, el voto por el NO super&oacute; 93%. Aun en ciudades como Barquisimeto, donde el NO triunf&oacute;, la diferencia de comportamiento entre los centros ubicados en sectores de ingresos medios y altos, y los localizados en barrios populares mantiene la misma tendencia.</P> <B>    <P ALIGN="CENTER"><a name="c2"></a></P>     <P ALIGN="CENTER">Cuadro 2</P> </B></FONT>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=1 CELLPADDING=7 WIDTH=417> <TR><TD VALIGN="TOP" COLSPAN=3> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">REFERENDO PRESIDENCIAL 2004</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP">&nbsp;</TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">NO</B></FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">SI</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Nacional</B></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">59,1</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">40,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Zona Metropolitana de Caracas</B></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">48,7</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">51,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Libertador</FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">56,0</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">44,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Ant&iacute;mano</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">76,7</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">23,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Germ&aacute;n Rodr&iacute;guez</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">86,5</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">13,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia San Pedro</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">28,0</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">72,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Colegio Sta. Elvira</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">24,1</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">75,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Iutirla</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">25,3</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">74,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Baruta</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">20,6</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">79,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia El Cafetal</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">9,3</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">90,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Chacao</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">20,0</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">80,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Municipio El Hatillo</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">17,9</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">82,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Club La Lagunita</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">5,7</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">94,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Sucre</FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">47,1</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">52,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia La Dolorita</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">73,1</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">26,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Leoncio Mart&iacute;nez</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">21,8</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">78,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Estado Zulia</B></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">53,1</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">46,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Maracaibo (Maracaibo)</FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">47,9</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">52,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Ildefonzo Vasquez</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">67,4</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">32,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Olegario Villalobos</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">26,3</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">73,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Estado Carabobo</B></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">56,8</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">43,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Valencia (Valencia)</FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">47,6</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">52,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Santa Rosa</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">62,0</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">38,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia San Jos&eacute;</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">14,1</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">85,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Estado Lara</B></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">64,8</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">35,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Iribarren (Barquisimeto)</FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">60,9</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">39,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Uni&oacute;n</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">72,5</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">27,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="71%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Santa Rosa</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="15%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">40,5</FONT></TD> <TD WIDTH="14%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">59,5</FONT></TD> </TR> </TABLE> </CENTER>  <SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> *</FONT> </SUP> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2> Municipios, parroquias o centros donde predominan sectores populares.</P> <SUP>    <P ALIGN="JUSTIFY"> **</SUP> Municipios, parroquias o centros donde predominan sectores medios o altos.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY"> Fuente: CNE (2004a), www.cne.gov.ve.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Con mucha claridad, en cada una de esas ciudades aparece el nivel de ingreso como determinante en la orientaci&oacute;n del voto.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Las elecciones regionales, por mandato legal, debieron de haberse realizado en el mes de julio, pero fueron pospuestas para finales de octubre al priorizarse la realizaci&oacute;n del referendo revocatorio presidencial. Los resultados de esas elecciones regionales podemos verlas en el <a href="#c3"> cuadro 3</a>. Se recogen all&iacute; los porcentajes de votos obtenidos por los dos candidatos principales a las gobernaciones de 22 de los 23 estados del pa&iacute;s. En el estado Amazonas no hubo elecci&oacute;n a gobernador porque el per&iacute;odo del funcionario en ejercicio no ha culminado. En muchos estados los partidos y fuerzas sociales que apoyan al gobierno o las de oposici&oacute;n no pudieron presentar candidatos &uacute;nicos para cada uno de los bloques. Sin embargo, funcion&oacute; el ahorro del voto y la polarizaci&oacute;n entre los dos candidatos con m&aacute;s opci&oacute;n se hizo presente. El Presidente adem&aacute;s oficializ&oacute; los candidatos de su preferencia. En la oposici&oacute;n, por carecer de un liderazgo reconocido por todos, algo similar no pod&iacute;a suceder.</P> <B>    <P ALIGN="CENTER"><a name="c3"></a></P>     <P ALIGN="CENTER">Cuadro 3</P> </B></FONT>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=1 CELLPADDING=7 WIDTH=344> <TR><TD VALIGN="TOP" COLSPAN=3> <B><FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">ELECCIONES REGIONALES 2004 (%)</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP">&nbsp;</TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">CHAVISTA</B></FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">OPOSITOR</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Anzo&aacute;tegui</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">57,4</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">42,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Apure</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">66,9</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">27,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Aragua</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">68,0</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">22,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Barinas</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">76,3</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">13,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Bol&iacute;var</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">58,8</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">37,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Carabobo</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">51,3</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">48,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Cojedes</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">56,1</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">36,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Delta Amacuro</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">61,3</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">37,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Distrito Capital</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">72,7</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">26,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Falc&oacute;n</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">59,5</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">36,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Gu&aacute;rico</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">78,5</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">18,8</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Lara</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">73,6</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">18,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">M&eacute;rida</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">60,8</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">21,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Miranda</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">51,9</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">48,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Monagas</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">58,3</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">41,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Nueva Esparta</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">43,5</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">51,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Portuguesa</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">60,0</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">34,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Sucre</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">62,2</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">35,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">T&aacute;chira</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">57,5</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">39,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Trujillo</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">54,3</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">28,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Vargas</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">55,2</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">19,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Yaracuy</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">50,7</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">47,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="42%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Zulia</FONT></TD> <TD WIDTH="28%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">44,4</FONT></TD> <TD WIDTH="30%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">54,0</FONT></TD> </TR> </TABLE> </CENTER>  <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">             Fuente: CNE (2004b), www.cne.gov.ve.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Como ya se&ntilde;alamos, en algunos estados hubo m&aacute;s de dos candidatos, raz&oacute;n por la cual la suma de los dos porcentajes dados en el <a href="#c3"> cuadro</a> anterior no siempre da 100. Adem&aacute;s, entre los votos v&aacute;lidos, base para la determinaci&oacute;n de los porcentajes del <a href="#c3">cuadro</a>, deben contabilizarse los nulos y los en blanco. Los resultados del Distrito Capital corresponden a los obtenidos por los candidatos Juan Barreto (chavista) y Claudio Ferm&iacute;n (oposici&oacute;n-AD) para la Alcald&iacute;a Metropolitana que constituye s&oacute;lo una parte del electorado de esa alcald&iacute;a.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Repitamos ahora un <a href="#c4"> cuadro</a> similar al 2, pero con resultados de las elecciones regionales. En los municipios, parroquias y centros electorales de la Zona Metropolitana de Caracas, los porcentajes de votaci&oacute;n corresponden a las de la Alcald&iacute;a Metropolitana para que podamos compararlas directamente. En el resto del <a href="#c4"> cuadro</a> los resultados corresponden a las elecciones de gobernadores. El &uacute;nico estado donde los resultados en las elecciones regionales discrepan con los obtenidos en el referendo presidencial fue el estado Zulia. All&iacute; los resultados pr&aacute;cticamente se invierten. Estos resultados son explicables por el fuerte liderazgo regional que ejerce el gobernador Manuel Rosales, quien iba a la reelecci&oacute;n. Los dos resultados parecen mostrar un respaldo mayoritario en ese estado tanto al Presidente como al gobernador, aunque sean de tendencia pol&iacute;tica distinta.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Puede observarse que el comportamiento electoral en las elecciones regionales es similar al observado durante el referendo de agosto. Hubo s&iacute; en esta oportunidad mayor abstenci&oacute;n. Mientras que para el referendo la abstenci&oacute;n nacional registrada alcanz&oacute; 30,1%, en las elecciones regionales subi&oacute; a 54,3%. Diversas argumentaciones se han usado para explicar este salto. Hist&oacute;ricamente es comprobable que en las elecciones regionales la participaci&oacute;n de los electores es siempre menor que en elecciones presidenciales. Adem&aacute;s, como ya mencionamos, los resultados del referendo de agosto fueron inicialmente fuertemente cuestionados por la CD, y lo continuaron siendo por grupos radicalizados de oposici&oacute;n. Algunos de estos grupos continuaron promoviendo activamente la abstenci&oacute;n para las elecciones de octubre. Puede haber tambi&eacute;n contribuido a la abstenci&oacute;n el descontento con los candidatos presentados y las formas de su selecci&oacute;n. La abstenci&oacute;n registrada para los comicios regionales no alcanz&oacute;, sin embargo, en general cifras alarmantes. </P>     <P ALIGN="JUSTIFY">El comportamiento polarizado observado en estos dos procesos electorales recientes no es novedoso. Desde las elecciones presidenciales de 1998, con cambios de &eacute;nfasis, el comportamiento electoral de los venezolanos ha estado fuertemente determinado por la condici&oacute;n socioecon&oacute;mica. En el <a href="#c4"> cuadro</a> siguiente podemos observar ese comportamiento en los municipios de Caracas que concentran los habitantes de mayores ingresos en varios procesos realizados desde entonces, y que son contrastantes con los resultados nacionales.</P> <B>     <P ALIGN="CENTER"><a name="c4"></a></P>     <P ALIGN="CENTER">Cuadro 4</P> </B></FONT>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=1 CELLPADDING=7 WIDTH=479> <TR><TD VALIGN="TOP" COLSPAN=3> <B><FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="CENTER">ELECCIONES REGIONALES 2004 (%)</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP">&nbsp;</TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">CHAVISTA</B></FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">OPOSITOR</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Zona Metropolitana de Caracas</B></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">60,3</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">39,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Libertador</FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">72,7</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">26,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Colegio Sta. Elvira</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">38,0</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">62,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Iutirla</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">40,4</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">59,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Ant&iacute;mano</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">89,0</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">10,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Germ&aacute;n Rodr</FONT><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>&iacute;guez<SUP>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">93,1</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">6,9</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia San Pedro</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">41,8</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">57,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Colegio Sta. Elvira</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">38,0</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">62,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Iutirla</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">40,4</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">59,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Baruta</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">23,6</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">76,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia El Cafetal</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">10,1</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">89,8</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Chacao</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">22,2</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">77,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio El Hatillo</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">19,0</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">80,8</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Centro Club La Lagunita</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">7,0</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">93,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Sucre</FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">57,2</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">42,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia La Dolorita</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">79,9</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">19,8</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Leoncio Mart&iacute;nez</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">27,9</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">71,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Estado Zulia</B></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">44,4</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">54,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Maracaibo (Maracaibo)</FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">40,3</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">57,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Ildefonzo Vasquez</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">52,7</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">45,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Olegario Villalobos</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">23,5</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">74,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Estado Carabobo</B></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">51,3</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">48,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Valencia (Valencia)</FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">46,3</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">53,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Santa Rosa</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">57,8</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">41,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia San Jos&eacute;</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">13,2</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">86,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Estado Lara</B></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">73,6</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">18,7</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Municipio Iribarren (Barquisimeto)</FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">75,1</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">16,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Uni&oacute;n</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>*</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">82,1</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">11,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="58%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY"> Parroquia Santa Rosa</FONT><SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>**</SUP></FONT></TD> <TD WIDTH="22%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">60,7</FONT></TD> <TD WIDTH="21%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">28,9</FONT></TD> </TR> </TABLE> </CENTER>  <SUP><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">*</SUP> Municipios, parroquias o centros donde predominan sectores populares.</P> <SUP>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">**</SUP> Municipios, parroquias o centros donde predominan sectores medios o altos.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Fuente: CNE (2004b), www.cne.gov.ve.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Los votantes de los municipios Baruta, Chacao y El Hatillo constituyen aproximadamente un sexto de la totalidad de la Zona Metropolitana de Caracas. En otro de los cinco municipios, Sucre, otro sexto y en Libertador, las restantes cuatro sextas partes de los votantes. Estos dos &uacute;ltimos municipios son m&aacute;s socioecon&oacute;micamente heterog&eacute;neos que los tres primeros. Pero hay que destacar que en el municipio Libertador, el m&aacute;s grande de los cinco, con cerca de un mill&oacute;n de votantes, hay predominio notorio de sectores populares. Con variantes, este fen&oacute;meno de segregaci&oacute;n socio-espacial se repite en otras ciudades de Venezuela, replicando el mismo comportamiento electoral. N&oacute;tese que, desde las elecciones de 1998, mientras nacionalmente el apoyo al presidente Ch&aacute;vez y las fuerzas sociopol&iacute;ticas que lo respaldan tiende a estabilizarse en t&eacute;rminos porcentuales y a incrementarse en cifras absolutas, en los tres municipios se&ntilde;alados el rechazo al Presidente y su proyecto se acent&uacute;a.</P> <B>     <P ALIGN="CENTER">Cuadro 5</P> </B></FONT>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=1 CELLPADDING=7 WIDTH=509> <TR><TD WIDTH="33%" VALIGN="TOP" COLSPAN=2> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">CH&Aacute;VEZ</B></FONT></TD> <TD WIDTH="33%" VALIGN="TOP" COLSPAN=2> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">OTROS</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Nacional</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">3.673.685</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">56,2</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">2.863.121</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">43,8</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Baruta</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">34.995</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">29,0</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">85.511</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">71,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Chacao</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">12.597</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">30,0</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">29.379</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">70,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">El Hatillo</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">5.372</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">23,7</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">17.323</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">76,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Elecciones 2000</B></FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Nacional</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">3.757.773</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">59,8</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">2.530.805</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">40,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Baruta</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">23.827</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">22,0</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">84.686</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">78,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Chacao</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">9.651</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">24,5</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">29.803</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">74,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP" HEIGHT=4> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">El Hatillo</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP" HEIGHT=4> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">3.981</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP" HEIGHT=4> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">18,4</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP" HEIGHT=4> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">17.716</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP" HEIGHT=4> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">81,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="33%" VALIGN="TOP" COLSPAN=2> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">NO</B></FONT></TD> <TD WIDTH="33%" VALIGN="TOP" COLSPAN=2> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">SI</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Nacional</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">5.619.954</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">58,9</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">3.872.951</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">40,6</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Baruta</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">29.513</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">20,6</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">113.679</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">79,4</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Chacao</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">9.897</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">20,0</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">39.542</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">80,0</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">El Hatillo</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">5.298</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">17,9</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">24.246</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">82,1</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="33%" VALIGN="TOP" COLSPAN=2> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">CHAVISTA</B></FONT></TD> <TD WIDTH="33%" VALIGN="TOP" COLSPAN=2> <B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">OPOSITOR</B></FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Votos</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">%</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Zona Metropolitana de Caracas</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">388.356</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">60,3</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">252.881</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">39,3</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Baruta</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">17.942</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">23,6</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">58.002</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">76,2</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Chacao</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">6.132</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">22,2</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">21.433</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">77,5</FONT></TD> </TR> <TR><TD WIDTH="35%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">El Hatillo</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">3.069</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">19,0</FONT></TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">13.029</FONT></TD> <TD WIDTH="13%" VALIGN="TOP"> <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">80,8</FONT></TD> </TR> </TABLE> </CENTER>  <FONT FACE="Arial" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">Fuente: L&oacute;pez Maya y L. Lander (2000a) y CNE (2000, 2004 a y b), www.cne.gov.ve.</P> </FONT><B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>    <P ALIGN="JUSTIFY">De la exclusi&oacute;n social a la polarizaci&oacute;n pol&iacute;tica</P> </FONT> </B><FONT FACE="Verdana" SIZE=2>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="JUSTIFY">Desde sus mismos inicios, en 1999, el gobierno de Ch&aacute;vez ha sido entre muchas otras cosas estigmatizado como propiciador de la divisi&oacute;n y el odio social. Pero la polarizaci&oacute;n pol&iacute;tica que hemos vivido desde la campa&ntilde;a electoral de 1998 es expresi&oacute;n de una aguda segregaci&oacute;n socioecon&oacute;mica que hunde sus ra&iacute;ces en procesos de muy larga data. Procesos de exclusi&oacute;n, similares a los padecidos por otros pa&iacute;ses de Am&eacute;rica Latina, se remontan a nuestra historia de conquista y colonizaci&oacute;n que posteriormente casi doscientos a&ntilde;os de vida republicana no han logrado superar. En el &uacute;ltimo cuarto del siglo xx se sobrepuso a lo anterior un proceso de retracci&oacute;n econ&oacute;mica y descomposici&oacute;n social. Para enfrentar ese deterioro socioecon&oacute;mico, tambi&eacute;n a semejanza de otros pa&iacute;ses de la regi&oacute;n, se implementaron programas de ajuste de orientaci&oacute;n neoliberal, que no hicieron m&aacute;s que ahondar la brecha en la distribuci&oacute;n de la riqueza y retrajeron al Estado en sus funciones b&aacute;sicas de garantizar condiciones m&iacute;nimas de integraci&oacute;n social a las mayor&iacute;as de la poblaci&oacute;n, profundizando la exclusi&oacute;n econ&oacute;mica, social, cultural y pol&iacute;tica.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">A lo largo de los a&ntilde;os 80 y 90, los venezolanos retiraron crecientemente su confianza a la democracia representativa y sus actores hegem&oacute;nicos. Su incapacidad para encontrar respuestas creativas a la crisis, su creciente insensibilidad social ante el agravamiento de la exclusi&oacute;n de las grandes mayor&iacute;as, su ensimismamiento en una realidad cada vez m&aacute;s reducida a sus entornos privados y privilegiados, impulsaron un rechazo de la pol&iacute;tica, y de los pol&iacute;ticos, que domin&oacute; en el clima de esos a&ntilde;os. Con la masacre de El Amparo de 1988 y el Caracazo de 1989, episodios que pusieron al desnudo la descomposici&oacute;n de la democracia, la sociedad tom&oacute; distancia frente a los partidos y los rechaz&oacute;, comenzando el ciclo irreversible de su deslegitimaci&oacute;n. En este contexto comenzaron a emerger actores y proyectos alternativos dentro del juego democr&aacute;tico, que expresaban, a diferencia del pasado, una l&oacute;gica m&aacute;s de clase que pluriclasista. En 1998, luego de que el gobierno de Rafael Caldera no satisficiera las expectativas creadas, los venezolanos optaron por un cambio m&aacute;s radical. En diciembre le dieron el triunfo a Ch&aacute;vez y al Polo Patri&oacute;tico, portadores de un discurso antineoliberal y populista radical, con lo cual se produjo una modificaci&oacute;n sustantiva de la lucha hegem&oacute;nica precedente, al producirse el predominio pol&iacute;tico de actores nuevos, portadores de un proyecto alternativo al que hab&iacute;a prevalecido hasta entonces.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Con la instalaci&oacute;n del nuevo gobierno en 1999, el proyecto pol&iacute;tico &quot;bolivariano&quot;, comienza a materializarse. Primero en la Constituci&oacute;n de 1999 y luego en el Plan de Desarrollo Econ&oacute;mico y Social de la Naci&oacute;n 2001-2007 y otras leyes y normativas. Luego de los intentos por desarrollar en los lustros previos un proyecto pol&iacute;tico de orientaci&oacute;n y de intereses cercanos al neoliberalismo y a factores de poder hegem&oacute;nicos en el mundo, este cambio gener&oacute; una reacci&oacute;n de aguda conflictividad pol&iacute;tica. Improvisaciones, torpezas y tendencias autoritarias del gobierno de Ch&aacute;vez entre 1999 y 2001 se combinaron para a&ntilde;adir m&aacute;s le&ntilde;a a este fuego y contribuyeron a inclinar a sectores medios y sus principales formas organizadas hacia el bloque opositor. A fines de 2001, con la exitosa realizaci&oacute;n de un primer paro c&iacute;vico nacional convocado por Fedec&aacute;maras, los actores opuestos al proyecto bolivariano de Ch&aacute;vez y sus fuerzas sociales y pol&iacute;ticas lograron unificarse y emprendieron estrategias de naturaleza principalmente insurreccional para modificar a su favor la cristalizaci&oacute;n hegem&oacute;nica ahora presente en el Estado. </P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Desde entonces, pasando por otros paros c&iacute;vicos, un golpe de Estado, un paro sabotaje petrolero de dos meses y los cierres de calles violentos o &quot;guarimbazos&quot;, se llega, con el apoyo de actores internacionales como el Centro Carter y la OEA, al proceso de referendo revocatorio presidencial, contemplado en el art&iacute;culo 72 de la Constituci&oacute;n de 1999. Este proceso abri&oacute; la expectativa de la posibilidad de acotar la actividad pol&iacute;tica a canales leg&iacute;timos. Sin embargo, al darse los resultados emitidos por el CNE, sectores mayoritarios de la oposici&oacute;n optaron por denunciar un supuesto fraude y desconocer al poder electoral, decisi&oacute;n cuyos costos pol&iacute;ticos pagar&iacute;an en los comicios regionales y locales del 31 de octubre.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY">Los resultados del referendo y de los comicios regionales nos mostraron de nuevo que somos una sociedad fragmentada en dos pedazos, cuyos l&iacute;mites econ&oacute;micos, sociales, espaciales, culturales y pol&iacute;ticos se trazan principalmente desde una l&oacute;gica de clase. Quien es pobre es chavista, pues all&iacute; tiene la esperanza de un cambio para &eacute;l o para sus hijos; el discurso y el proyecto bolivariano lo incluyen, le dan una identidad y una pertenencia desde la cual puede moverse en un planeta cada vez m&aacute;s globalizado por el capital financiero transnacional. Si es de la clase alta o &quot;rico&quot;, es antichavista, pues all&iacute; le prometen un imaginario &quot;occidental&quot; y &quot;moderno&quot; que es fundamentalmente blanco anglosaj&oacute;n y con el cual se identifica plenamente. La democracia que comparte es la &quot;liberal&quot;. Los dirigentes de la oposici&oacute;n son sus pares, conf&iacute;a en que ellos resguardar&aacute;n sus propiedades y libertades ante las amenazas de las &quot;turbas&quot;. Ese imaginario le hace sentir cosmopolita, ciudadano del mundo. Las clases medias se inclinan por uno u otro polo, pero sus organizaciones m&aacute;s visibles y poderosas tomaron el camino de la oposici&oacute;n. Los sectores medios y altos, conformados en los &uacute;ltimos veinticinco a&ntilde;os en sus territorios urbanos incomunicados con los sectores populares, educados en sus colegios privados, buena parte de ellos cat&oacute;licos, graduados en universidades que hoy atienden, aun las p&uacute;blicas, pocos estudiantes de origen humilde. Rodeados por un entorno familiar y de trabajo af&iacute;n, donde los pobres son cada vez m&aacute;s una especie remota, terminan por confundir <I>su</I> realidad con <I>la</I> realidad, <I>su</I> pa&iacute;s con <I>el</I> pa&iacute;s. Los medios de comunicaci&oacute;n se encargan de acentuar esta perversi&oacute;n, sobre todo en estos &uacute;ltimos a&ntilde;os, donde un mundo parcial y deformado se presenta ante nuestros ojos cada vez que sintonizamos canales privados de televisi&oacute;n. Mientras tanto, con todos sus defectos y deficiencias, desde el canal del Estado, que esto sectores sintonizan poco, ha venido emergiendo otro pa&iacute;s, lleno de componentes mestizos, ind&iacute;genas y mulatos, pleno de diversidad cultural y pobreza, un pa&iacute;s que estaba escondido y silencioso, y que ahora marcha triunfante por las calles porque es mayor&iacute;a. ¿C&oacute;mo resta&ntilde;ar la brecha que se ha abierto entre estos dos pa&iacute;ses para converger en un proyecto com&uacute;n de futuro?</P>     <P ALIGN="JUSTIFY"><B>Consideraciones finales</P> </B>     <P ALIGN="JUSTIFY">La geograf&iacute;a electoral ratificada una vez m&aacute;s por los resultados de 2004 muestra la profunda polarizaci&oacute;n pol&iacute;tica vivida en Venezuela desde al menos 1998. Ella es el producto de los estragos dejados por d&eacute;cadas de regresi&oacute;n socioecon&oacute;mica y descomposici&oacute;n pol&iacute;tica que han sido las consecuencias m&aacute;s perniciosas de la globalizaci&oacute;n neoliberal en la periferia del capitalismo. Pero quiz&aacute;s a diferencia de otras sociedades, que en la segunda mitad del siglo xx cayeron en formas autoritarias y terroristas de gobierno, en Venezuela a finales de siglo se experiment&oacute; la decadencia de la democracia representativa en todos sus componentes, empujando a la sociedad a la b&uacute;squeda de alternativas, que hasta la fecha no han implicado rupturas con la democracia. Esas alternativas se expresan desde 1998 principalmente en dos proyectos pol&iacute;ticos sustentados por los m&aacute;s relevantes actores y que hasta hoy se mantienen en permanente confrontaci&oacute;n. Como ya se se&ntilde;al&oacute;, est&aacute; por un lado el proyecto bolivariano de Ch&aacute;vez y las fuerzas sociales y pol&iacute;ticas que lo apoyan, que han buscado representar principalmente los intereses de sectores de extracci&oacute;n popular. Y por otro lado, aunque la oposici&oacute;n es un universo heterog&eacute;neo ideol&oacute;gica y pol&iacute;ticamente, en los documentos oficiales de la CD ha sido dominante un proyecto m&aacute;s cercano al neoliberalismo y a los poderes hegem&oacute;nicos mundiales, propugnado por una alianza de fuerzas que quieren expresar los intereses de sectores sociales de ingresos medios y altos<SUP> </SUP>(CTV y Fedec&aacute;maras, 2002; Coordinadora Democr&aacute;tica, 2002, 2003 y 2004). </P>     <P ALIGN="JUSTIFY">El presidente Ch&aacute;vez, las fuerzas pol&iacute;ticas que lo apoyan y el proyecto que desarrollan deben ponerse al servicio de las ineludibles tareas de reconciliaci&oacute;n e integraci&oacute;n social. Para ello, los desaf&iacute;os se presentan desde distintas dimensiones y &aacute;mbitos espaciales, y temporales. El rescate del Estado y su institucionalidad aparece como uno de los m&aacute;s importantes, en el sentido de la necesaria construcci&oacute;n de una institucionalidad pensada para la inclusi&oacute;n, la justicia, la integraci&oacute;n social y la profundizaci&oacute;n de la democracia. Asimismo, la recuperaci&oacute;n de la educaci&oacute;n p&uacute;blica, como espacio donde se propicie el encuentro de la diversidad social y se inculquen los referentes simb&oacute;licos y culturales que permitan compartir la vida social en paz, dentro de las diferencias. La recuperaci&oacute;n f&iacute;sica de las ciudades como espacios p&uacute;blicos para el encuentro, como los sitios donde la democracia participativa se ejercita. La cultura es otro espacio propicio para la integraci&oacute;n social. Si bien celebramos que con las actuales pol&iacute;ticas p&uacute;blicas en el campo de la educaci&oacute;n y la cultura, bienes culturales est&eacute;n llegando a sectores que nunca tuvieron acceso a ellos, esas pol&iacute;ticas deben dirigirse tambi&eacute;n a fortalecer los espacios de integraci&oacute;n. Estas son tareas cuyos resultados podr&aacute;n verse en el mediano y largo plazo. Pero en lo inmediato es imperativo restablecer canales normales de comunicaci&oacute;n entre los distintos sectores de la sociedad. Y el principal responsable de esta tarea es el Presidente mismo y su equipo de gobierno. Deben insistir una y mil veces en dialogar con las fuerzas sociales y pol&iacute;ticas que hoy se le oponen, que en el referendo presidencial mostraron tener el apoyo de cuatro millones de venezolanos y que en las elecciones regionales, aunque disminuyeron los cargos p&uacute;blicos electos bajo su control, siguen teniendo dos gobernaciones y cerca de un centenar de alcald&iacute;as. Es un di&aacute;logo que debe conducir a los consensos posibles y lograr que las diferencias irreconciliables sean procesadas por v&iacute;as democr&aacute;ticas e institucionales.</P>     <P ALIGN="JUSTIFY"><B>ANEXOS y/o PIES DE P&Aacute;GINA </B></P>      <p align="justify"><font size="2">1. Este artículo es resultado de una revisión, actualización y ampliación, incorporándole los resultados de las elecciones regionales, de un artículo publicado bajo el título de “Geografía electoral en una Venezuela polarizada” en OSAL, Buenos Aires, n° 14, mayo-agosto, 2004.</font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="justify"><font size="2">2. El recuento de los antecedentes al proceso revocatorio que se presentan a continuación ha sido elaborado a partir de data hemerográfica de distinta procedencia, contrastada entre sí para garantizar la mayor objetividad, así como por notas nuestras tomadas durante esos días de noticieros y transmisiones televisivas. De prensa se utilizaron principalmente los diarios Últimas Noticias y El Nacional.</font></p>     <p align="justify"><font size="2">3. El señor Robert Alonso, del BD, mandaba, por una red construida por él, este plan (La guarimba). El correo emisor era: resistencia@bellsouth.net. Ver también: www.robertalonso.com.ve.</font></p>     <p align="justify"><font size="2">4. Algunas de las ideas que se presentan en este aparte fueron tomadas de López Maya (2004b).</font></p>     <p align="justify"><font size="2">5. Ver entre otros, López Maya y Lander (2000b) y Roberts (2003).</font></p>     <p align="justify"><font size="2">6. Por lógica de clase entendemos aquí la constitución de un discurso y unas propuestas que apelan a la condición socioeconómica de la población. Los sectores “populares” están conformados por diversos grupos pobres y empobrecidos, excluidos social, política, económica y/o culturalmente. Una argumentación similar es sostenida en Ellner y Hellinger (2003).</font></p>     <p align="justify"><font size="2">7. Sobre los imaginarios de la polarización en Venezuela, ver el tema central de la Re-    <br> vista Venezolana de Economía y Ciencias Sociales 2/2004.</font></p>     <p align="justify"><font size="2">8. Ver entre otros Kaiser (2003) y revista Comunicación (2003).</font></p>      <P ALIGN="JUSTIFY"><B>Bibliograf&iacute;a</P> </B>    <blockquote>      ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">1. Acuerdo (2003): &quot;Acuerdo entre la representaci&oacute;n del gobierno de la Rep&uacute;blica Bolivariana de Venezuela y los factores pol&iacute;ticos y sociales que lo apoyan y la Coordinadora Democr&aacute;tica y las organizaciones pol&iacute;ticas y de la sociedad civil que la conforman&quot; suscrito el 23 de mayo, en www.el-nacional.com el 25-5-2003.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401680&pid=S1315-6411200500010000400001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">2. Centro Carter (2004): Reporte del Centro Carter sobre la &uacute;ltima fase del Referendo Revocatorio en Venezuela, 26 de agosto, en www.cartercenter.org.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401681&pid=S1315-6411200500010000400002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">3. CNE (2000): Resultados electorales, disco compacto.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401682&pid=S1315-6411200500010000400003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">4. CNE (2003a): &quot;Normas para Regular los Procesos de Referendos Revocatorios de Mandatos de Cargos de Elecci&oacute;n Popular&quot;, resoluci&oacute;n n° 030925-465, 25 de septiembre.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401683&pid=S1315-6411200500010000400004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">5. CNE (2003b): &quot;Circular n° 16 para directores electorales regionales&quot;, 16 de noviembre.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401684&pid=S1315-6411200500010000400005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">6. CNE (2004a y b): www.cne.gov.ve. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401685&pid=S1315-6411200500010000400006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">7. Coordinadora Democr&aacute;tica (2002): <I>Pacto democr&aacute;tico por la unidad y la democracia</I> en www.acuerdosocial.com&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401686&pid=S1315-6411200500010000400007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">8. Coordinadora Democr&aacute;tica (2003): <I>Agenda de reconstrucci&oacute;n de la Rep&uacute;blica de Venezuela</I> en www.acuerdosocial.com&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401687&pid=S1315-6411200500010000400008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">9. Coordinadora Democr&aacute;tica (2004): <I>Plan consenso pa&iacute;s: gobierno constitucional y de unidad para la reconciliaci&oacute;n y reconstrucci&oacute;n nacional</I> en www.11abril.com<I> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401688&pid=S1315-6411200500010000400009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">10. CTV y Fedec&aacute;maras (2002): <I>Bases para un acuerdo democr&aacute;tico</I> en www.efemeridesvenezolanas.com&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401689&pid=S1315-6411200500010000400010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">11. Ellner, Steve y Daniel Hellinger (eds.) (2003): <I>La pol&iacute;tica venezolana en la &eacute;poca de Ch&aacute;vez: clases, polarizaci&oacute;n y conflicto</I>, Caracas, Nueva Sociedad.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401690&pid=S1315-6411200500010000400011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">12. Kaiser, Patricia (2003): &quot;Estrategias discursivas antichavistas de los medios de comunicaci&oacute;n&quot; en <I>Revista Venezolana de Econom&iacute;a y Ciencias Sociales</I>, Caracas, septiembre-diciembre, vol. 9, n° 3, pp. 231-253.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401691&pid=S1315-6411200500010000400012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">13. L&oacute;pez Maya, Margarita y Luis E. Lander (2000a): &quot;La popularidad de Ch&aacute;vez: base para un proyecto popular&quot; en <I>Cuestiones Pol&iacute;ticas</I>, Maracaibo, enero – junio, n° 24.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401692&pid=S1315-6411200500010000400013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">14. L&oacute;pez Maya, Margarita y Luis E. Lander (2000b): &quot;Ajuste, costos sociales y la agenda de los pobres en Venezuela: 1984-1998&quot; en <I>Revista Venezolana de Econom&iacute;a y Ciencias Sociales</I>, vol. 6, n<FONT FACE=Symbol>&#176;</FONT>  3, septiembre-diciembre, Caracas, pp. 185-206.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401693&pid=S1315-6411200500010000400014&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">15. L&oacute;pez Maya, Margarita (2004a): &quot;Venezuela’s forthcoming Revocatory Referendum&quot; en <I>Focal</I>, junio, www.focal.ca.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401694&pid=S1315-6411200500010000400015&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">16. L&oacute;pez Maya, Margarita(2004b): Discurso de orden pronunciado en la sesi&oacute;n extraordinaria de la Asamble Nacional el 27 de agosto, Caracas.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401695&pid=S1315-6411200500010000400016&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">17. Organizaci&oacute;n de Estados Americanos OEA (2004): &quot;Resultados del refer&eacute;ndum revocatorio presidencial celebrado en Venezuela el 15 de agosto de 2004&quot;, resoluci&oacute;n 869, 26 de agosto, en www.oas.org.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401696&pid=S1315-6411200500010000400017&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">18. Provea (2004): <I>Situaci&oacute;n de los derechos humanos en Venezuela. Informe anual octubre 2003 / septiembre 2004</I>, Caracas<I>.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401697&pid=S1315-6411200500010000400018&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">19. Revista <I>Comunicaci&oacute;n</I> (2003): n° 121, primer trimestre, Centro Gumilla, Caracas.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401698&pid=S1315-6411200500010000400019&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">20. <I>Revista Venezolana de Econom&iacute;a y Ciencias Sociales</I> (2004): &quot;Tema central: Imaginarios y polarizaci&oacute;n pol&iacute;tica de la Venezuela actual&quot;, vol. 10, n° 3, mayo-agosto, Caracas.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401699&pid=S1315-6411200500010000400020&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P ALIGN="JUSTIFY">21. Roberts, Kenneth (2003): &quot;Polarizaci&oacute;n social y resurgimiento del populismo en Venezuela&quot; en Steve Ellner y Daniel Hellinger (eds.), <I>La pol&iacute;tica venezolana en la &eacute;poca de Ch&aacute;vez: clases, polarizaci&oacute;n y conflicto</I>, Caracas, Nueva Sociedad.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=2401700&pid=S1315-6411200500010000400021&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> ]]></body>
<back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Acuerdo entre la representación del gobierno de la República Bolivariana de Venezuela y los factores políticos y sociales que lo apoyan y la Coordinadora Democrática y las organizaciones políticas y de la sociedad civil que la conforman]]></source>
<year>25-5</year>
<month>-2</month>
<day>00</day>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>^dCentro Carter</collab>
<source><![CDATA[Reporte del Centro Carter sobre la última fase del Referendo Revocatorio en Venezuela]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>CNE</collab>
<source><![CDATA[Resultados electorales]]></source>
<year>2000</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>CNE</collab>
<source><![CDATA[Normas para Regular los Procesos de Referendos Revocatorios de Mandatos de Cargos de Elección Popular]]></source>
<year>2003</year>
<volume>030925-465</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>CNE</collab>
<source><![CDATA[Circular n° 16 para directores electorales regionales]]></source>
<year>2003</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>CNE</collab>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Coordinadora Democrática</collab>
<source><![CDATA[Pacto democrático por la unidad y la democracia]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Coordinadora Democrática</collab>
<source><![CDATA[Agenda de reconstrucción de la República de Venezuela]]></source>
<year>2003</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Coordinadora Democrática</collab>
<source><![CDATA[Plan consenso país: gobierno constitucional y de unidad para la reconciliación y reconstrucción nacional]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Fedecámaras^dCTV</collab>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ellner]]></surname>
<given-names><![CDATA[Steve]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hellinger]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La política venezolana en la época de Chávez: clases, polarización y conflicto]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Caracas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Nueva Sociedad]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kaiser]]></surname>
<given-names><![CDATA[Patricia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Estrategias discursivas antichavistas de los medios de comunicación]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Venezolana de Economía y Ciencias Sociales]]></source>
<year>2003</year>
<volume>9</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>231-253</page-range><publisher-loc><![CDATA[Caracas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López Maya]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margarita]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lander]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La popularidad de Chávez: base para un proyecto popular]]></article-title>
<source><![CDATA[Cuestiones Políticas]]></source>
<year>2000</year>
<month>a</month>
<volume>24</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Maracaibo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<label>14</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López Maya]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margarita]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lander]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Ajuste, costos sociales y la agenda de los pobres en Venezuela: 1984-1998]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Venezolana de Economía y Ciencias Sociales]]></source>
<year>2000</year>
<month>b</month>
<volume>6</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>185-206</page-range><publisher-loc><![CDATA[Caracas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<label>15</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López Maya]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margarita]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Venezuela’s forthcoming Revocatory Referendum]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-name><![CDATA[Focal]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<label>16</label><nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López Maya]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margarita]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2004</year>
<conf-name><![CDATA[ Discurso de orden pronunciado en la sesión extraordinaria de la Asamble Nacional]]></conf-name>
<conf-date>27 de agosto</conf-date>
<conf-loc>Caracas </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<label>17</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>^dOEA</collab>
<source><![CDATA[Resultados del referéndum revocatorio presidencial celebrado en Venezuela el 15 de agosto de 2004]]></source>
<year>2004</year>
<volume>869</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<label>18</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>^dProvea</collab>
<source><![CDATA[Situación de los derechos humanos en Venezuela]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<label>19</label><nlm-citation citation-type="journal">
<source><![CDATA[Revista Comunicación]]></source>
<year>2003</year>
<volume>121</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Caracas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro Gumilla]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<label>20</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Revista Venezolana de Economía y Ciencias Sociales</collab>
<source><![CDATA[Tema central: Imaginarios y polarización política de la Venezuela actual]]></source>
<year>2004</year>
<volume>10</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Caracas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<label>21</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Roberts]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kenneth]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Polarización social y resurgimiento del populismo en Venezuela]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Ellner]]></surname>
<given-names><![CDATA[Steve]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hellinger]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La política venezolana en la época de Chávez: clases, polarización y conflicto]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Caracas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Nueva Sociedad]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
